सुमंत्र नावाचा रथी रामाच्या राजमहलाजवळ पोहोचला. ते महल मेरू पर्वताच्या शिखरासारखे उंच आणि भव्य होते, आणि तिथे लोकांची अपार गर्दी जमली होती—सर्वजण हात जोडून उभे होते. गावोगावचे लोक, रामाच्या अभिषेकाची उत्सुकतेने वाट पाहत, आनंदाने चमकणाऱ्या चेहऱ्यांनी तिथे एकत्र जमले होते. तो राजमहल एखाद्या महान मेघाप्रमाणे भासायचा—उंच, तेजस्वी, विविध रत्नांनी सजलेला, आणि अगदी बटूगणांनीही वेढलेला. सुमंत्र घोड्यांच्या रथावर बसून राजवाड्यात पोहोचला, त्यामुळे तिथे एक वेगळीच चैतन्याची लहर पसरली. तो आपल्या भव्य सोबतींसह राजमहलाच्या दिशेने गेला आणि त्याच्या आगमनाने संपूर्ण नगरीच्या लोकांचे मन आनंदित झाले. जेव्हा तो त्या समृद्ध आणि शोभिवंत घराजवळ पोहोचला, त्याच्या आनंदाने अंगावर रोमांच उभे राहिले; ते घर मृग आणि मोरांनी भरलेले होते, जणू इंद्रपत्नी शचिदेविचे निवासस्थानच. महलामध्ये प्रवेश करताना, कैलास पर्वतासारख्या आणि देवांच्या निवासाप्रमाणे अलंकृत असलेल्या कक्षांतून तो गेला. राघवाला समर्पित असणाऱ्या प्रिय सेवकांच्या रांगा पार करून, तो शुद्ध अंतरंगात पोहोचला. तिथे त्याने रामाच्या अभिषेकासाठी एकत्र जमलेल्या लोकांचे आनंदमय स्वर ऐकले—ते सर्वजण राजपुत्राच्या मंगल कामना करत होते, त्यांचे शब्द साऱ्या जगासाठी आनंददायक होते. सुमंत्राने रामाचे महल पाहिले—ते इंद्राच्या राजप्रासादासारखे भव्य, रमणीय, मृग व पक्ष्यांनी वसलेले, मेरू शिखरासारखे उंच, आणि स्वतेजाने उजळलेले. प्रवेशद्वाराजवळ गावकरी आपापली भेटवस्तू घेऊन आणि आदरपूर्वक नमस्कार करत उभे होते; तिथे असंख्य वाहने उभी असल्यामुळे द्वार गजबजलेले होते. त्याने शत्रुंजय नावाच्या विशाल, मेघांनी वेढलेल्या पर्वतासारख्या, रौद्र आणि अडथळ्यांना न जुमानणाऱ्या हत्तीचे दर्शन घेतले—तो रामासाठी अत्यंत योग्य आणि तेजस्वी होता. मुख्य मंत्री, सुंदर वस्त्रालंकारांनी सजलेले, घोडे, रथ, हत्ती यांसह आणि रामाला प्रिय असणारे, तिथे उपस्थित होते. सुमंत्र त्या सर्वांच्या मध्ये जाऊन समृद्ध अंतःपुरात प्रवेश केला. मग तो कोणत्याही अडथळ्याला न जुमानता, रत्नांनी भरलेल्या पर्वतासारख्या महालात गेला—जणू एखादा मकर समुद्रात प्रवेश करतो तसा. आता सोळावे अध्याय ऐकू या. सुमंत्राने लोकांनी भरलेल्या महालाचा प्रवेशद्वार ओलांडला आणि मग एकांत, प्राचीन परंपरांची जाण असलेला कक्ष गाठला. तिथे तलवारी व धनुष्य धारण केलेले, कानात तेजस्वी कुंडले घातलेले, जागरूक आणि निष्ठावान तरुण पहारेकरी उभे होते. तसेच भगवे वस्त्र, दंड आणि अलंकार धारण केलेले वृद्ध, आणि स्त्रियांच्या देखरेख करणाऱ्या सावध महिलाही दाराजवळ होत्या. सुमंत्र येताना पाहताच, रामाला संतुष्ट करण्यास उत्सुक असलेले सर्वजण आदराने आणि घाईने उठून उभे राहिले. विनम्र मनाने, सुमंत्राच्या पुत्राने त्यांच्या भोवती प्रदक्षिणा घालून सांगितले, “लवकर जा आणि रामाला कळव की सुमंत्र दाराशी थांबला आहे.” प्रभूला संतुष्ट करण्यास तत्पर असलेले ते सेवक लगेचच राम आणि सीतेला सुमंत्राच्या आगमनाची वार्ता देण्यासाठी गेले. ही वार्ता ऐकताच, राम—जनप्रिय आणि आदरणीय—त्याच्या पित्याच्या अंतरंगात सुमंत्रास बोलावले. सुमंत्राने पाहिले की, कुबेरासारखा तेजस्वी राम सुवर्णासनावर, छत्राखाली बसला आहे. शत्रूंना जाळणारा राम, चंदनाच्या शुद्ध व सुवासिक लेपाने, वराहाच्या रक्तासारख्या रंगाने, आणि सर्वोत्तम सौंदर्याने युक्त होता. त्याच्या शेजारी सीता उभी होती—हातात यक्षाची पंखा घेऊन, अलंकारांनी सजलेली, आणि चंद्राला जशी सुंदर तारा असते तशी शोभून दिसत होती. कविगण, आदर आणि नम्रतेने निपुण, रामास वंदन करीत होते—स्वतःच्या तेजाने उजळणाऱ्या, वरदायक सूर्याप्रमाणे. सुमंत्र, राजाने सन्मानित केलेला, हात जोडून, तेजस्वी चेहऱ्याच्या राजपुत्रास—जो विश्रांती घेत होता—असे म्हणाला: “कौसल्येच्या पुत्रा राम, तुझ्या वडिलांना तुला पाहायचे आहे. तू राणी कैकेयीसह त्वरित त्यांच्या भेटीस जा.” असे ऐकून, पुरुषसिंह राम तेजाने आणि आनंदाने उजळला. त्याने सीतेचा सन्मान केला आणि तिला म्हणाला, “देवी, राजा आणि राणी नक्कीच माझ्या अनुपस्थितीत अभिषेकासंबंधी काही चर्चा करत असतील. माझी माता—केकय राजाची कन्या—तीही माझ्या कल्याणाचीच इच्छुक आहे.” “सौभाग्याने, राजा आणि त्यांची प्रिय राणी सुमंत्राला माझ्या इच्छापूर्तीसाठी दूत म्हणून पाठवले आहेत. जसे सभा खास असते, तसेच हा संदेशवाहकही खास आहे; म्हणूनच, नक्कीच आजच राजा मला युवराजपदासाठी अभिषेक करणार.” “मग मी लवकरच जाऊन राजाची भेट घेतो. तू आपल्या सखींसह आनंदाने येथे रहा आणि विरंगुळा कर.” पतीने सन्मानित केलेली, काळ्या डोळ्यांची सीता त्याला दरवाजापर्यंत आली आणि शुभशब्द उच्चारले. “राजा, ब्राह्मणांनी वेढलेले, योग्य वेळी तुझे अभिषेक करायला समर्थ आहेत, जसे सृष्टीकर्त्याने इंद्राचा राज्याभिषेक केला. तुझे व्रत पाळताना, पवित्र वस्त्र व मृगशृंग हातात घेऊन, अभिषिक्त अवस्थेत तुला पाहून मला आनंद होईल. पूर्वेस इंद्र, दक्षिणेस यम, पश्चिमेस वरुण आणि उत्तर दिशेस कुबेर तुझे रक्षण करो.” सीतेचे शुभाशिर्वाद घेत, रामाने तिचा निरोप घेतला आणि सुमंत्रासह घरातून बाहेर पडला. पर्वत गुहेतून सिंह जसा बाहेर येतो, तसा राम बाहेर आला आणि दाराशी हात जोडून उभा असलेला लक्ष्मण त्याला दिसला. मग तो मध्यकक्षात गेला, जिथे मित्रांनी वेढलेला होता आणि सर्व याचकांना अभिवादन करून त्यांचे स्वागत केले. नंतर, राजाचा आनंद असणारा, नरसिंह राम, तेजस्वी रथावर चढला—तो अग्नीप्रमाणे प्रखरतेने चमकत होता.