राजा दशरथांनी पुन्हा एकदा आपल्या सारथ्याला आग्रह केला. राजाच्या आज्ञा ऐकताच, तो सारथी आदराने मान झुकवून उभा राहिला. राजमहालातून बाहेर पडताना, जणू काही आनंदाची बातमी घेऊन जात आहे, अशा विचारात तो निघाला आणि झेंड्यांनी, पताकांनी सजलेल्या राजमार्गावर प्रवेश केला. सारथी अत्यंत प्रसन्न आणि आनंदित मनाने वेगाने पुढे गेला. जाताना त्याने आजूबाजूच्या लोकांच्या गप्पा ऐकल्या—त्या सर्व गप्पा रामाच्या अभिषेकाविषयी होत्या. लोकांमध्ये आणि सर्वत्र या अभिषेकामुळे हर्षाचे वातावरण होते. मग त्याने एक भव्य, तेजस्वी घर पाहिले, जे कैलास पर्वतासारखे उजळून निघाले होते. सुमंत्राने रामाचे निवासस्थान पाहिले, जे इंद्राच्या राजमहालासारखे भव्य आणि तेजस्वी होते, मोठ्या दारांनी बंद, अनेक बाल्कन्यांनी सजलेले. त्या घरावर सुवर्णमूर्ती, रत्नांनी आणि प्रवाळांनी बनवलेली कमाने, शरद ऋतूतील ढगांसारखे सौंदर्य, मेरू पर्वताच्या गुहेसारखे तेज दिसत होते. त्या निवासस्थानी रत्नमालांनी मनोहारी सजावट केली होती, मोती व रत्नांनी विखुरलेले होते, चंदन आणि अगरुच्या सुवासाने दरवळत होते. पावसाळ्यातील पर्वतशिखरासारखी सुगंधी वाऱ्याची झुळूक तिथे होती, आणि बगळ्यांचे, मोरांचे मंजुळ आवाज त्या घरात घुमत होते. त्या ठिकाणी सुंदर शिल्पांनी कोरलेली हरणे होती, जणू भक्तिभावाने घडवलेली, त्यांच्या तेजामुळे सर्व प्राण्यांचे मन आणि डोळे मंत्रमुग्ध होत होते. हे निवासस्थान चंद्र आणि सूर्याच्या तेजासारखे उजळ, कुबेराच्या राजमहलासारखे, इंद्राच्या ऐश्वर्यासारखे आणि विविध पक्ष्यांनी भरलेले होते. सारथ्याने पाहिले की रामाचे घर मेरू पर्वताच्या शिखरासारखे उंच, लोकांनी गच्च भरलेले, सर्वजण हात जोडून उभे होते. गावोगावचे लोकही तिथे जमले होते, सर्वांच्या चेहऱ्यावर रामाच्या अभिषेकाची उत्कंठा आणि आनंद झळकत होता. ते घर एखाद्या महान मेघासारखे, भव्य, विविध रत्नांनी भरलेले आणि अगदी बटूकांनीही वेढलेले दिसत होते. सारथी घोड्यांच्या रथावरून जात असताना, राजमहलात गडबड उडाली आणि तो सर्व नगरवासियांच्या मनात आनंद निर्माण करत पुढे गेला. मग, जेव्हा तो त्या समृद्ध, भव्य घराजवळ पोहोचला, तेव्हा त्याच्या अंगावर आनंदाने रोमांच उभे राहिले. हरणे आणि मोरांनी भरलेले, इंद्रपत्नीच्या निवासाप्रमाणे ते घर तेजस्वी होते. त्यानंतर, कैलासासारख्या आणि देवांच्या निवासाप्रमाणे सजवलेल्या कक्षांतून तो आत गेला. रामाच्या प्रिय आणि श्रेष्ठ सेवकांमधून मार्ग काढत, तो अखेर शुद्ध अंतरगृहात पोहोचला. तेथे त्याने लोकांचे आनंदित स्वर ऐकले—रामाच्या अभिषेकासाठी जमलेल्या लोकांचे, जे राजपुत्राच्या मंगलकामना व्यक्त करत होते आणि ज्यांचे बोलणे संपूर्ण जगाला आनंद देत होते. सुमंत्राने रामाचे भव्य, तेजस्वी, इंद्राच्या महालासारखे, हरणे-पक्ष्यांनी वसलेले, मेरू पर्वताच्या शिखरासारखे उंच आणि स्वतःच्या तेजाने उजळलेले निवासस्थान पाहिले. तो पाहतो की प्रवेशद्वारावर गावकरी गर्दीने उभे आहेत, हातात भेटवस्तू घेऊन, आदराने नमस्कार करत आहेत; असंख्य वाहने तिथे थांबलेली, त्यामुळे दाराजवळ मोठी वर्दळ होती. मग त्याने एक बलवान हत्ती पाहिला—जणू मेघांनी झाकलेल्या पर्वतासारखा, प्रचंड, अंकुशानेही आवरता न येणारा, तेजस्वी व रामाला योग्य, शत्रुंजय नावाचा, अत्यंत भव्य रूपाचा. त्याने मुख्य मंत्री पाहिले—तेजस्वी अलंकारांनी सजलेले, घोडे, रथ, हत्ती यांच्या संगतीत, सर्व रामाचे प्रियजन; सारथी त्यांच्या मधून मार्ग काढत, समृद्ध अंतरगृहात गेला. मग, तो सारथी, कोणतीही अडचण न येऊ देता, पर्वतशिखरासारख्या आणि विशाल राजमहलासारख्या, धनधान्याने भरलेल्या घरात जणू मकर समुद्रात शिरावा, तसा आत गेला. आता सोळावे अध्याय सुरू होतो. सारथीने लोकांनी गच्च भरलेल्या राजमहलाच्या प्रवेशद्वारातून मार्ग काढला आणि मग एकांत, प्राचीन धर्मशास्त्रात पारंगत असा कक्ष गाठला. तेथे तलवारी व धनुष्य धारण केलेले, झळाळत्या कुंडलांनी सजलेले, सतर्क आणि निष्ठावान तरुण पहारेकरी उभे होते. तिथेच भगवे वस्त्र, दंड आणि अलंकार धारण केलेले वृद्ध, दरवाजावर तैनात होते; तसेच स्त्रियांच्या देखरेख करणाऱ्या, दक्ष व शांत स्वभावाच्या स्त्रिया होत्या. सारथ्याला येताना पाहताच, रामाला प्रिय असणारे सर्वजण, आनंदाने आणि घाईने, आदराने आपल्या जागेवरून उठले. नम्र मनाने, त्या सारथ्याच्या पुत्राने त्यांच्या भोवती प्रदक्षिणा घालून सांगितले, “लवकर रामाला सांगा की सुमंत्र दाराशी थांबला आहे.” ते सर्व, आपल्या स्वामीला प्रसन्न करण्यासाठी तत्पर, लगेच राम आणि सीतेला सुमंत्राच्या आगमनाची माहिती देण्यासाठी गेले. ते ऐकताच, राघवाने, सर्वांना प्रसन्न करण्याची इच्छा बाळगून, सारथ्याला आपल्या वडिलांच्या अंतरगृहात बोलावले. सारथ्याने रामाला पाहिले—तो कुबेरासारखा शोभिवंत, सुवर्ण पलंगावर, छत्राच्या छायेत बसलेला होता. शत्रूंना जाळणारा तो राम, चंदनाच्या सुवासिक, रक्तकपिश रंगाच्या, श्रेष्ठ लेपाने अभिषिक्त होता. त्याच्या बाजूला सीता उभी होती—हातात यक्षपुच्छाचा पंखा, अलंकारांनी सजलेली, जणू चंद्राला सुंदर तारका साथ देत आहे. गुणी आणि नम्र भावनेने, सुमंत्राने त्या तेजस्वी, वरदायक सूर्याप्रमाणे झळाळणाऱ्या रामाला वंदन केले. राजाकडून सन्मानित झालेला सुमंत्र, हात जोडून, त्या तेजस्वी मुख असलेल्या राजपुत्राला, जो निवांतपणे बसला होता, संबोधित करतो— “कौसल्येचा पुत्र राम, तुझे वडील तुला बोलावत आहेत. तू विलंब न करता, राणी कैकेयीसह तिथे जा.” असे ऐकताच, सिंहासारखा, तेजस्वी आणि आनंदित राम, सीतेला सन्मान देऊन तिला म्हणाला— “देवी, राजा आणि राणी नक्कीच माझ्या अनुपस्थितीत एकत्र चर्चा करत आहेत, तीही अभिषेकासंबंधीच असावी.” “माझ्या कल्याणासाठी सदैव कळकळ असलेली, माझी माता—कैकय देशाच्या राजाची कन्या—तीही माझ्या उत्कर्षाचीच इच्छा बाळगते.” “किती भाग्याची गोष्ट आहे! महान राजा आणि त्याची प्रिय राणी, माझ्या इच्छांची पूर्तता व्हावी म्हणून, सुमंत्राला दूत म्हणून पाठवतात.