इक्ष्वाकू वंशातील राजाच्या अभिषेकासाठी योग्य त्या रीतीने सर्व वाद्ये आणि गायक एकत्र जमले होते. राजाच्या आज्ञेने राजपुत्राच्या अभिषेकासाठी आवश्यक असलेली सर्व सामग्री आणली गेली आणि ती मंडळी राजवाड्यात जमा झाली. पण राजाला कुठेच न दिसल्याने त्यांनी विचारले, "राजाला कोण सांगणार? आम्हाला राजाच दिसत नाही, आणि सूर्यही उगवला आहे." राजाकडून सन्मानित असलेला सुमंत्र पुढे आला आणि म्हणाला, "राजाच्या आज्ञेने मी त्वरेने रामाला आणायला गेलो आहे." त्याने सर्वांना अभिवादन करत सांगितले, "राजाकडून, आणि विशेषत: रामाकडून तुम्हा सर्वांचा सन्मान व्हावा; राजाच्या वतीने मी तुमच्या कुशलतेची विचारणा करतो, हे पुण्यवान हो." सुमंत्र पुढे म्हणाला, "राजा जागा झाला आहे, पण तो का येत नाही याचे कारण..." असे सांगून तो राजमहलाच्या आतील दरवाज्याकडे गेला. सुमंत्र, जो राजवाड्याशी नेहमीच जोडलेला होता, राजाच्या घरात प्रवेश केला आणि मानवांच्या अधिपतीच्या घरात प्रवेश करून त्याच्या वंशाची स्तुती केली. राजाच्या शयनकक्षाजवळ पोहोचून, सुमंत्र आतील पडद्याच्या बाहेर थांबला. त्याने रामाच्या गुणांची स्तुती केली, तसेच सोम, सूर्य, शिव आणि वैश्रवण यांचेही स्मरण केले. "वरुण, अग्नी आणि इंद्र तुझ्या विजयासाठी सहाय्य करो; शुभ रात्र गेली आहे, आणि शुभ दिवस आला आहे," अशी प्रार्थना केली. "राजांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या राजा, जागा व्हा आणि तातडीच्या कर्तव्याकडे लक्ष द्या; श्रेष्ठ ब्राह्मण, सैन्याचे नेते आणि नगरातील लोक सर्व येथे जमले आहेत." "ते तुझ्या दर्शनाची इच्छा करतात; जागा व्हा, हे राघव." अशा प्रकारे सुमंत्र, उत्तम सल्लागार, राजाची स्तुती करीत होता. राजा जागा होऊन म्हणाला, "रामाला येथे आण, जशी मी तुला आज्ञा दिली होती." "माझ्या आज्ञेच्या विलंबाचे कारण काय? मी खोल झोपेत नाही; राघवाला त्वरित येथे आण." अशा प्रकारे राजा दशरथाने पुन्हा सुमंत्राला आग्रह केला; राजाची आज्ञा ऐकून सुमंत्राने नम्रपणे डोके झुकवले. राजवाड्यातून बाहेर पडताना, आनंदाची बातमी घेऊन जात असल्याचा विचार सुमंत्राच्या मनात होता. तो झेंडे आणि पताकांनी सजलेल्या राजमार्गावर प्रवेशला. आनंदित आणि उत्साही सुमंत्र वेगाने पुढे गेला, आणि त्याला रामाच्या अभिषेकाबद्दल बोलणाऱ्या लोकांचे संवाद ऐकू आले. सर्व लोक अभिषेकाच्या आनंदात होते. त्याने मग कैलास पर्वतासारखे तेजस्वी रामाचे घर पाहिले. सुमंत्राने रामाचे निवासस्थान पाहिले, जे इंद्राच्या महालासारखे उजळ होते, मोठ्या बंद दरवाजांनी आणि अनेक बाल्कनींनी सजलेले होते. सुवर्ण मूर्ती, रत्न आणि प्रवाळाच्या कमानी, शरद ऋतूतील मेघासारखी छटा, मेरू पर्वताच्या गुहेसारखी चमक, अशा त्या घराची शोभा होती. ते घर रत्नांच्या माळांनी सजलेले, मोती आणि रत्नांनी भरलेले, चंदन आणि अगरुच्या सुगंधाने परिपूर्ण होते. पावसाळ्यातील पर्वताच्या शिखरासारखी सुगंध, आणि बगळे व मोर यांच्या मधुर आवाजाने घर रम्य झाले होते. भक्तीने कोरलेली सुंदर हरणे, सर्व प्राण्यांना मोहविणारी तेजस्वी छटा, त्या घराच्या आजूबाजूला होती. चंद्र आणि सूर्याच्या तेजासारखे, कुबेराच्या महालासारखे, इंद्राच्या निवासासारखे, विविध पक्ष्यांनी भरलेले ते घर होते. सुमंत्राने मेरू पर्वताच्या शिखरासारखे उंच रामाचे घर पाहिले, जिथे लोकांनी हात जोडून जमाव केला होता. गावातील लोक, रामाच्या अभिषेकाच्या अपेक्षेने आनंदित चेहऱ्यांनी सजलेले, तिथे जमले होते. मोठ्या मेघासारखे, उंच, विविध रत्नांनी भरलेले, अगदी बटू लोकांनीही वेढलेले ते घर होते. घोड्यांच्या रथावरून सुमंत्र राजमहलात गेला, आणि त्याच्या येण्याने राजवाड्यात उत्साह निर्माण झाला; तो राजाच्या निवासाकडे भव्य सहकाऱ्यांसह जात होता, आणि त्याच्या आगमनाने नगरातील लोक आनंदित झाले. सुमंत्र भव्य आणि संपन्न घरात पोहोचला, आनंदाने त्याचे अंग रोमांचित झाले; हरणे आणि मोरांनी भरलेले, इंद्राच्या राणीच्या निवासासारखे ते घर होते. कैलासासारखी सजावट असलेल्या आणि देवांच्या निवासासारख्या कक्षात प्रवेश करून, अनेक रामाला समर्पित आणि प्रिय सेवकांच्या शेजारून तो शुद्ध अंतर्गत भागात पोहोचला. तिथे त्याने रामाच्या अभिषेकासाठी जमलेल्या लोकांचे आनंदित आवाज ऐकले, ते राजपुत्रासाठी शुभेच्छा देत होते, आणि त्यांचे शब्द साऱ्या जगासाठी आनंदाने भरले होते. सुमंत्राने रामाचा तेजस्वी महाल पाहिला, इंद्राच्या महालासारखा, रम्य, हरणे व पक्ष्यांनी भरलेला, मेरू पर्वताच्या शिखरासारखा, स्वतःच्या तेजाने उजळलेला. प्रवेशद्वारावर गावातील लोकांनी भेटवस्तू घेतले होते, नम्र अभिवादन करत होते, आणि असंख्य वाहनांनी प्रवेशद्वार गजबजले होते. मग त्याने शत्रुंजय नावाचा, मेघांनी वेढलेल्या पर्वतासारखा, भयंकर आणि गोadनेही आवरता न येणारा, रामासाठी योग्य असा भव्य हत्ती पाहिला. त्याने रामाचे प्रिय, सुंदर सजलेले मुख्य मंत्री, घोडे, रथ आणि हत्ती पाहिले; सुमंत्र त्यांच्या शेजारून पुढे जाऊन समृद्ध अंतर्गत महालात प्रवेशला. सुमंत्र, अडथळा न येता, पर्वताच्या शिखरासारख्या आणि विशाल महालात, खजिन्यांनी भरलेल्या, महासागरात मकरासारखे प्रवेशला. आता, रामायणाच्या सोळाव्या अध्यायाची कथा ऐका. सुमंत्राने लोकांनी भरलेल्या राजमहलाच्या प्रवेशद्वारातून पुढे गेल्यावर, प्राचीन रीतींची माहिती असलेल्या एका एकांत कक्षात पोहोचला. तिथे तलवार आणि धनुष्य घेऊन, चमकदार कुंडले घालून, सज्ज, सतर्क आणि आपल्या स्वामीशी निष्ठावान असे तरुण पहारेकरी उभे होते. तिथे त्याने भगव्या वस्त्रात, दंड घेऊन सजलेले वृद्ध पुरुष, दरवाजाजवळ नियुक्त केलेले, आणि स्त्रियांवर लक्ष ठेवणाऱ्या, शांत आणि सजग महिला पाहिल्या.