राजा दशरथ आणि कैकयी यांच्यातील संवादाच्या रात्री, धर्म आणि सत्याचे महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले. तेजस्वी अलर्काने, एका विद्वान ब्राह्मणाच्या विनंतीवर, अनिच्छेने पण दृढतेने, स्वतःचे डोळे दान दिले होते. तसेच, नद्यांचा अधिपती, सत्याच्या वचनाशी बांधलेला, आपल्या काठाच्या मर्यादेतच राहतो, कधीही ती ओलांडत नाही. सत्य हेच शाश्वत तत्त्व आहे; त्यावरच धर्म उभा आहे. वेद सत्यामुळेच अविनाशी राहतात, आणि सत्यानेच सर्वोच्च प्राप्त होते. कैकयीने राजा दशरथाला सांगितले, "तुमचे मन धर्माकडे वळले असेल, तर सत्याचे पालन करा. मी मागितलेला वर फळाला यावा, कारण तुम्हीच वर देणारे आहात." ती पुढे म्हणाली, "धर्मासाठी, आणि माझ्या आग्रहामुळे, रामाला वनवासासाठी पाठवा. मी हे तीन वेळा सांगते." कैकयीने धमकी दिली, "जर तुम्ही माझा वचन पूर्ण केले नाही, तर मी तुमच्या डोळ्यांसमोरच स्वतःचे जीवन समाप्त करीन." कैकयीच्या या कठोर आग्रहामुळे, राजा दशरथ तिच्या बंधनातून मुक्त होऊ शकला नाही, जसे बली इंद्राच्या सापळ्यातून सुटू शकला नाही. त्याचे मन व्याकुळ झाले, चेहरा फिकट पडला, आणि तो जणू काही रथाच्या चाकांमध्ये अडकलेल्या, थरथर कापणाऱ्या अश्वासारखा झाला. डोळ्यांना जणू काही अंधार पडला, पण कष्टाने धैर्य एकत्र करून, त्याने कैकयीला म्हणाले: "रात्र संपली आहे, सूर्य उगवतो आहे; लोक मला रामाच्या राज्याभिषेकासाठी घाईने बोलावतील. राज्याभिषेकासाठी सर्व साहित्य तयार आहे, पण आता रामानेच माझ्यासाठी जलक्रिया करावी, जणू मी मृत झालो आहे. तू आणि तुझा पुत्र माझ्यासाठी जलक्रिया करू नका, कारण तू रामाच्या राज्याभिषेकात अडथळा आणत आहेस, हे दुर्व्यवहारी स्त्री. मी आता लोकांचे चेहरे पाहू शकत नाही; जे आनंदी होते, त्यांचा आनंद नष्ट झाल्यावर ते दुःखी होऊन दूर जातील." राजा दशरथ असे बोलत असताना, शुभ्र चंद्र आणि तारांनी सजलेली ती रात्र संपली. त्यानंतर कैकयी, परत एकदा, रागाने आणि कठोर शब्दांत, राजाला उद्देशून म्हणाली, "हे राजा, तू हे शब्द जणू विषबाणासारखे का बोलतोस? त्वरीत तुझा पुत्र रामाला बोलाव." "माझ्या पुत्राला सिंहासनावर बसव, रामाला वनात पाठव, आणि मला स्पर्धकांपासून मुक्त कर—तुझे कर्तव्य पूर्ण होईल." राजा, कैकयीच्या आग्रहाने, जणू तीक्ष्ण अंकुशाने वार झालेल्या कुलीन अश्वासारखा, म्हणाला, "धर्माच्या बंधनात बांधलेला, माझे मन गोंधळले आहे; मला माझा प्रिय, धर्मनिष्ठ ज्येष्ठ पुत्र राम पाहायचा आहे." शुभ्र रात्र संपली, सूर्य उगवला, तारे अनुकूल योगात आले, आणि योग्य वेळ आली. वसिष्ठ, सद्गुणांनी संपन्न आणि शिष्यांनी वेढलेला, जलदपणे सर्व आवश्यक साहित्य गोळा करून, राजधानीत प्रवेश केला. त्या शहरातल्या रस्त्यांवर जल शिंपडले होते, झाडू मारून स्वच्छ केले होते, शोभेच्या पताकांनी सजले होते, आनंदी सेवकांनी भरले होते, बाजारपेठा आणि दुकाने समृद्ध होती. शहरभर उत्सवाची तयारी होती, राघवाच्या सन्मानासाठी सर्वत्र चंदन, अगर, आणि धूपाचा सुवास दरवळत होता. वसिष्ठ त्या इंद्राच्या नगरीसारख्या शहरातून जात, आणि अंतःपुरात प्रवेश केला, जे विविध पताकांनी सजले होते. अंतःपुरात नगरवासी आणि ग्रामीण लोक, दंडधारी ब्राह्मण, उत्तम घोडे, आणि मोठ्या सन्मानाने भरलेले होते. वसिष्ठ, अत्यंत प्रसन्न आणि श्रेष्ठ ऋषींच्या संगतीत, जमलेल्या लोकांमधून पुढे गेले. तेथे त्यांनी प्रसिद्ध सारथी सुमंत्राला दरवाज्यातून बाहेर येताना पाहिले, जो राजा दशरथाचा प्रिय मंत्री होता. वसिष्ठाने त्याला सांगितले, "त्वरीत राजाला कळव, मी येथे आलो आहे." "येथे गंगाजलाचे कलश, समुद्रातील सुवर्णपात्र, आणि उदुंबराच्या पवित्र आसनाची व्यवस्था आहे. सर्व प्रकारचे बी, सुवासिक द्रव्ये, विविध रत्न, मध, दही, तूप, भाजलेले धान्य, कुश, फुले, आणि दूध आहे. आठ सुंदर युवती, एक उत्तम मद्यपी हत्ती, चार घोड्यांचा सुंदर रथ, तलवार, आणि उत्तम धनुष्य आहे. माणसांनी वेढलेली वाहन, चंद्रासारखा छत्र, शुभ्र चवरी आणि सुवर्ण पात्र आहे. पिवळ्या रंगाचा, सुवर्ण साखळीने सजलेला कूब असलेला बैल, चार दात असलेला सिंह, श्रेष्ठ वानर, बलवान आहे. सिंहासन, वाघाची कातडी, अग्निकाठी, यज्ञाग्नी, सर्व प्रकारची वाद्ये, आणि दागिने घातलेल्या स्त्रिया आहेत. गुरू, ब्राह्मण, पवित्र गायी, शुभ्र पशू आणि पक्षी, नगर आणि ग्रामीण श्रेष्ठ नागरिक, व्यापारी आणि त्यांचे समूह आहेत. हे आणि बरेच इतर, आनंदी आणि मधुर बोलणारे, रामाच्या राज्याभिषेकासाठी राजांसोबत जमले आहेत." "राजाकडे त्वरीत जा, जेणेकरून शुभ्र दिवस आणि पुष्य नक्षत्राच्या योगात रामाला राज्य मिळू शकेल." हे ऐकून, सारथ्याचा पुत्र, सामर्थ्यवान सुमंत्र, राजाला स्तुती करत, राजमहलात प्रवेश केला. राजाच्या दारावर असलेले सेवक, त्या वयोवृद्ध व्यक्तीला रोखू शकले नाहीत, कारण त्यांना राजाला प्रसन्न करायचे होते. सुमंत्र, राजाजवळ उभा राहून, त्याच्या स्थितीचे निरीक्षण करून, अत्यंत समाधानाने त्याची स्तुती करू लागला.