श्रृंगवेर या नगरात रामाने आपल्या रथ चालकाला गंगेच्या तीरावर निरोप दिला आणि निषादांचा धर्मनिष्ठ व प्रिय प्रमुख गुहाशी भेट घेतली. गुहा, लक्ष्मण आणि सीता यांच्यासह रामाने अनेक जलसमृद्ध नद्या ओलांडून वनात प्रवेश केला. भरद्वाज ऋषीच्या मार्गदर्शनानुसार ते तिघे चित्रकूटावर आले, तिथे त्यांनी सुखद निवासस्थळ बांधले आणि वनात आनंदाने राहू लागले. चित्रकूटावर राम, लक्ष्मण, आणि सीता देव-गंधर्वांसारखे आनंदाने राहू लागले; पण राम चित्रकूटावर असताना त्याचे वडील, राजा दशरथ, पुत्राच्या विरहाने दुःखी झाले. अखेर, पुत्राच्या शोकात दशरथ स्वर्गवासी झाले. त्यानंतर, वसिष्ठ आणि श्रेष्ठ ब्राह्मणांच्या आग्रहाने भरताला राज्याची नियुक्ती झाली; पण भरताने राज्य स्वीकारण्याची इच्छा केली नाही. तो वीर, रामाच्या चरणांचा आश्रय घेण्यासाठी वनात गेला. महान राम, सत्य आणि शौर्याने दृढ, याच्याकडे भरताने आदरपूर्वक आणि उत्तम आचाराने विनंती केली. भरत रामाला म्हणाला, "राजा तूच आहेस, धर्मज्ञ तूच आहेस." परंतु राम, अत्यंत उदार, प्रसन्नमुख आणि ख्यातीसंपन्न, पितृ आज्ञेचे पालन करत राज्य स्वीकारले नाही; त्याने आपल्या पादुका पुन्हा पुन्हा राज्यासाठी भरताला दिल्या. रामाने भरताला परतण्यास समजावले; भरताची इच्छा पूर्ण झाली नाही तरी त्याने रामाच्या पायांना स्पर्श केला. नंदिग्रामात भरत, तेजस्वी, सत्यप्रिय आणि संयमी, रामाच्या पुनरागमनाची वाट पाहत राज्यकारभार सांभाळू लागला. दरम्यान, रामाने नगरातील लोकांचा येणारा प्रवास पाहून, मन एकाग्र करून दंडकारण्यात प्रवेश केला. त्या महान वनात, कमलनयन रामाने विराध राक्षसाचा वध केला आणि शरभंग ऋषीला भेट दिली. त्यानंतर, रामाने सुतिक्ष्ण, अगस्त्य आणि अगस्त्याचा भाऊ यांना भेटले; अगस्त्याच्या सांगण्यावरून त्याने इंद्राचा धनुष्य प्राप्त केले. रामाला आनंदाने तलवार आणि अक्षय तूणीर मिळाले; तो वनवासीयांसह वनात राहू लागला. सर्व ऋषी राक्षस आणि असुरांच्या नाशासाठी रामाकडे आले; त्यांना रामाने दंडकारण्यात राक्षसांचा नाश करण्याचे वचन दिले. रामाने ऋषींसाठी, जे अग्नीप्रमाणे होते, राक्षसांचा युद्धात वध करण्याचा संकल्प केला. तेथे राहताना, शूर्पणखा ही रूप बदलू शकणारी राक्षसी, जनस्थानात राहणारी, विद्रूप झाली. शूर्पणखेच्या शब्दावरून, खर, त्रिशिरा आणि दूषण या राक्षसांसह सर्व राक्षस जागृत झाले. रामाने त्या वनात, जनस्थानातील लोकांच्या सान्निध्यात, त्या सर्वांचा व त्यांच्या अनुयायांचा युद्धात वध केला. चौदाशे हजार राक्षसांचा वध झाला; त्यानंतर, आपल्या बांधवांच्या हत्येचे ऐकून रावणाला तीव्र क्रोध आला. त्याने मारीच नावाच्या राक्षसाला सहकारी म्हणून निवडले; मारीचाने वारंवार रावणाला रोखण्याचा प्रयत्न केला, पण रावणाने त्याचे ऐकले नाही. मारीच म्हणाला, "इतक्या शक्तिशाली व्यक्तीला विरोध करणे शक्य नाही"; पण रावण, नियतीने प्रेरित, मारीचासह त्या आश्रमाकडे गेला. कपटाने, दोन्ही राजपुत्रांना दूर लांब नेण्यात आले. रावणाने रामाची पत्नी सीतेचे अपहरण केले, आणि जटायू या गृध्राचा वध केला; जटायू मृत्युमुखी पडल्याचे पाहून आणि सीतेच्या अपहरणाची बातमी ऐकून, राम दुःखाने व्याकुळ झाला. राम, शोकाने ग्रस्त, आपल्या इंद्रियांवर ताबा नसल्यासारखा विलाप करू लागला; मग, त्या दुःखाने भरून, त्याने जटायूचे अंतिम संस्कार केले. सीतेचा शोध घेत असताना, त्याला कबंध नावाचा भयंकर आणि विकृत राक्षस भेटला. रामाने त्याचा वध केला, आणि त्याचे शरीर जाळले; कबंध स्वर्गात गेल्यावर, त्याने रामाला शबरी या धर्मनिष्ठ तपस्विनीबद्दल सांगितले. "धर्मनिष्ठ आणि धर्मकुशल शबरीकडे जा," असे कबंधाने रामाला सांगितले; म्हणून शत्रूंचा नाश करणारा तेजस्वी राम शबरीकडे गेला. शबरीने रामाचा योग्य सन्मान केला; नंतर, रामाने पंपा सरोवराच्या काठी हनुमान या वानराला भेट दिली. हनुमानाच्या शब्दांमुळे रामाची सुग्रीवासोबत भेट झाली; रामाने, बलवान असता, सुग्रीवाला सर्व घडलेली गोष्ट सांगितली. विशेषतः सीतेविषयी त्याने सुरुवातीपासून सर्व कथन केले; सुग्रीवाने रामाची संपूर्ण कथा ऐकली. राम आणि सुग्रीव यांच्यात अग्नी साक्षीने मैत्री झाली; मग वानरराजाच्या विनंतीवर, त्याच्या शत्रुत्वाची कथा सांगण्यात आली. दुःखी आणि स्नेही सुग्रीवाने वलीच्या शक्तीचे वर्णन रामाला केले; आणि तो नेहमीच रामाच्या सामर्थ्यावर शंका घेत होता. रामाची क्षमता सिद्ध करण्यासाठी, सुग्रीवाने डुंडुभी या पर्वतासारख्या मोठ्या शरीराचा दाखला दिला. राम, बलवान आणि हसत, त्याला एकाच मोठ्या अंगठ्याने दहा योजन दूर फेकून दिले. पुन्हा, एकाच महान बाणाने सात साल वृक्ष, एक पर्वत आणि पाताळही भेदले, त्यामुळे सुग्रीवाचा विश्वास दृढ झाला. आता आनंदी आणि विश्वस्त झालेला महान वानर सुग्रीव रामासह किष्किंधाच्या गुहेकडे गेला. मग, वानरांमध्ये श्रेष्ठ, सुवर्णवर्णी सुग्रीवाने गर्जना केली; आणि त्या महान गर्जनेवर, वानरांचा प्रभु वली बाहेर आला.