त्यावेळी कौसल्या, डोळे बंद करून, सुमित्रा, सीता आणि लक्ष्मण यांच्या सोबत उभी होती. तिला रामाचा राज्याभिषेक पुष्य नक्षत्रात होणार असल्याचे ऐकून, ती श्वास रोखून जनार्दनाचे स्मरण करत होती. अशा अवस्थेत, राम तिच्याजवळ आला, नम्रपणे नमस्कार केला आणि आनंदाने बोलला, "आई, वडिलांनी मला लोकांची रक्षा करण्याची जबाबदारी दिली आहे; उद्या त्यांच्या आज्ञेप्रमाणे माझा राज्याभिषेक होणार आहे. आज रात्री सीतानेही माझ्यासोबत उपवास करावा, असे माझ्या गुरूंनी सांगितले आहे, आणि वडिलांनीही तसेच सांगितले आहे. उद्याच्या राज्याभिषेकासाठी जे शुभ विधी आवश्यक आहेत, ते आज माझ्यासाठी आणि वैदेहीसाठीही आयोजित कर." रामाच्या या शब्दांनी कौसल्याचा दीर्घकालीन इच्छा पूर्ण होत होती; आनंदाच्या अश्रूंनी तिने रामाला बोलले, "माझ्या रामा, तू दीर्घायुषी हो; तुझे शत्रू नष्ट झाले आहेत. तू समृद्धीने माझ्या आणि सुमित्राच्या कुटुंबाला आनंद देतोस. पुत्रा, तू शुभ नक्षत्रात जन्मलेला आहेस; तुझ्या गुणांनी तू वडिल दसरथाला प्रसन्न केले आहेस. माझ्या सहनशीलतेचे फल मला मिळाले आहे, कमलनयन, कारण आता इक्ष्वाकू वंशाचा हा राजवैभव तुझ्यावर येणार आहे." मातेने असे सांगितल्यावर, रामाने आपल्या नम्रपणे हात जोडून बसलेल्या भावाकडे पाहिले आणि मंद स्मिताने म्हणाला, "लक्ष्मणा, तू माझ्यासोबत या पृथ्वीचे राज्य कर; हा राजयोग तुला मिळाला आहे, कारण मी तुला माझा दुसरा स्वरूप मानतो. सौमित्रा, राज्याच्या सुखाचा आणि फळाचा आस्वाद घे; माझे जीवन आणि राज्य दोन्ही मी तुझ्यासाठीच इच्छितो." लक्ष्मणाशी असे बोलून रामाने मातांना नमस्कार केला, सीतेला निरोप दिला आणि आपल्या निवासस्थानी गेला. या घटनेनंतर, वाल्मिकी रामायणाच्या अयोध्या कांडातील पाचवा सर्ग वाचला जातो. उद्याच्या राज्याभिषेकाची सूचना रामाला दिल्यानंतर, राजा दसरथाने मुख्य पुरोहित वसिष्ठाला बोलावले आणि सांगितले, "ककुत्स्थ वंशज, तू जाऊन राम आणि त्याच्या पत्नीला आज उपवास करायला सांग, हे तपस्वी, राज्यप्राप्तीसाठी आणि शुभतेसाठी." "तथास्तु," असे म्हणत, वेदज्ञ श्रेष्ठ वसिष्ठाने राजाला नमस्कार करून स्वतः रामाच्या निवासस्थानी गेला. वीर, बुद्धिमान आणि विधी जाणणाऱ्या रामाला उपवासासाठी तयार करण्यासाठी, वसिष्ठाने उत्तम ब्राह्मण रथावर चढून मार्गक्रमण केले. राम, उत्सुक आणि आदराने, आपल्या निवासस्थानातून बाहेर पडला, कारण आलेल्या ऋषीचा सन्मान करणे आवश्यक होते. तो वेगाने रथाजवळ गेला आणि वसिष्ठाचा हात धरून, स्वतः त्यांना रथातून उतरवून घेतला. रामाच्या विनम्रतेने प्रभावित होऊन, पुरोहिताने रामाला प्रेमाने आणि योग्य शब्दांनी आनंद दिला. "राम, तुझे वडील तुझ्यावर प्रसन्न आहेत; तू राज्य मिळवणार आहेस. आज तू आणि सीता दोघांनी उपवास करावा. उद्या, तुझे वडील दसरथ, तुझ्यावर प्रेमाने, तुला राज्याभिषेक करतील, जसे नहुषाने ययातीसाठी केले होते." असे सांगून, पवित्र आणि संयमी ऋषीने राम आणि वैदेहीला विधीप्रमाणे उपवास करवला. नंतर, रामाने योग्य सन्मान दिल्यावर, राजगुरूने ककुत्स्थाला निरोप दिला आणि रामाच्या निवासस्थानातून निघून गेला. त्या ठिकाणी, राम आपल्या प्रिय मित्रांसोबत बसला, त्यांनी सुखद शब्द बोलले, रामाने त्यांचा सन्मान केला आणि सर्वांना निरोप देऊन आपल्या घरात प्रवेश केला. त्या वेळी, रामाचे घर आनंदी पुरुष आणि स्त्रियांनी भरलेले होते, जणू कमलांनी फुललेल्या तलावात मद्यपी पक्ष्यांचा समूह जमला आहे, तसे भासले. त्या राजप्रासादासारख्या निवासस्थानातून वसिष्ठ बाहेर पडला आणि रस्त्यावर लोकांचा गर्दी पाहिली. अयोध्येतील राजमार्ग सर्व बाजूंनी उत्सुक लोकांच्या समूहांनी भरले होते. त्या वेळी, राजमार्गावर लोकांच्या आनंदाच्या लाटांनी भरलेला आवाज समुद्राच्या गर्जनेसारखा वाटत होता. त्या दिवशी, अयोध्या, तिच्या रस्त्यांवर जल शिंपडलेले आणि झाडांच्या माळांनी, उंच घरांच्या पताकांनी सजलेली, अत्यंत शोभिवंत दिसत होती. अयोध्येतील लोक, स्त्रिया आणि मुले, रामाच्या राज्याभिषेकाची वाट पाहत होते, जणू सूर्याच्या उदयाची प्रतीक्षा करतात, तशी उत्कंठा होती. ते लोक, प्रसंगानुसार सजलेले, आनंदाने भरलेले, अयोध्येच्या महान उत्सवाला पाहण्यासाठी उत्सुक होते. राजपुरोहित, गर्दीने भरलेल्या राजमार्गातून, जणू लोकांचे समूह फाडत, हळूहळू राजमहलाकडे निघाला. शुभ्र मेघशिखरासारख्या महालावर चढून, तो राजाजवळ गेला, जणू बृहस्पती इंद्राजवळ जातो. त्याला येताना पाहून, राजा सिंहासनावरून उठला, त्याचा अभिप्राय विचारला आणि सर्व कार्य पूर्ण झाल्याचे सांगितले. त्याच्याशी समतुल्य असलेल्या सभासदांनी एकत्र उठून, मुख्य पुरोहिताचा सन्मान केला. गुरूच्या अनुमतीने, राजा लोकसमूहातून निघून, जणू सिंह पर्वताच्या गुहेत जातो, तसा अंतःपुरात गेला. तो महाल, सुंदर वस्त्रांनी सजलेल्या स्त्रियांनी भरलेला, इंद्राच्या भवनासारखा भासला; राजा तिथे चमकत गेला, जणू चंद्र तारकांनी भरलेल्या आकाशात प्रवेश करतो.