रंभा ही अपूर्व सौंदर्यवती, तिच्या मोहक डोळ्यांनी, कमनीय नितंबांवर रत्नजडित कटीबंध घालून, प्रेमाची सर्वोत्कृष्ट भेट घेऊन आली होती. तिच्या अंगावर सहा ऋतूंच्या ताज्या फुलांनी केलेली विशेष अलंकारे झळकत होती. ती जणू सौंदर्याची दुसरीच एक देवी भासत होती—लाजरी, तेजस्वी, आणि काळ्या मेघासारख्या गडद निळ्या वस्त्रात लपेटलेली. तिचा चेहरा चंद्रासारखा, सुंदर धनुष्याकार भुवया, तिच्या नितंबांचा आकार तरुण हत्तीच्या सोंडेप्रमाणे, आणि हात कोवळ्या डाळींबाच्या फांद्यांसारखे मृदू होते. अशी ही रंभा जेव्हा सैन्याच्या मध्यातून चालत होती, तेव्हा रावण तिला एकटक न्याहाळत होता. रावणाच्या मनात कामबाणांनी वेध लागले; तो उठून तिच्या लाजऱ्या हाताला धरतो आणि हसत हसत तिला म्हणतो, "हे सुकुमार कटिप्रदेश असलेली, कुठे चालली आहेस? कोणासाठी हे सौभाग्य घेऊन जात आहेस? आज कोण तुझ्या संगाचा लाभ घेणार आहे? तुझ्या कमलासारख्या, शिरीषफुलासारख्या सुवासिक तोंडाचा अमृतासारखा आस्वाद कोण घेणार? या शुभ्र, सुवर्णकलशासारख्या, एकमेकांना लागून असलेल्या वक्षस्थळांचा स्पर्श आज कोणाच्या छातीला होणार? तुझे सुवर्णमंडलासारखे विस्तीर्ण नितंब, जे स्वर्गासमान वाटतात, त्यावर आज कोण आरोहण करणार? इंद्र, विष्णू, किंवा अश्विनी कुमारांपेक्षा श्रेष्ठ असा कोण पुरुष आहे? मला वगळून तूं दुसऱ्याला जाऊन योग्य नाही. इथेच या सुंदर शिलाखंडावर विसावा घे. या तिन्ही लोकांत माझ्याशिवाय दुसरा कोणीही स्वामी नाही. म्हणून, दशलोकांचा राजा मी, नम्रतेने हात जोडून तुला विनंती करतो—मला स्वीकार, मी तुझा पती होऊ इच्छितो, तिन्ही लोकांचा अधिपती, सृष्टीकर्ता!" रावणाने असे म्हटल्यावर, रंभा घाबरून, थरथरत, हात जोडून म्हणाली, "माझ्यावर कृपा करा; हे बोलणे आपल्याला शोभत नाही, कारण आपण माझे श्रेष्ठ आहात. जर मला कुणी त्रास दिला तर मला वाचविण्याचे कर्तव्य तुमचेच आहे; नियमाने मी तुमची सून आहे, हे मी सत्य सांगते." रंभा तिचा चेहरा रावणाच्या पायांकडे वळवून, अंगावर रोमांच उभे राहून उभी असताना, दशलोक रावण म्हणाला, "जर तू माझ्या मुलाची पत्नी आहेस, तर तू खरीच माझी सून आहेस." तेव्हा रंभा म्हणाली, "होय, मी तुमच्या भावाचा—विश्रवाचा पुत्र, जो तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहे आणि तुम्हाला प्राणप्रिय आहे, त्या नलकुबेराची पत्नी आहे." ती पुढे म्हणाली, "धर्माने ब्राह्मण, पराक्रमाने क्षत्रिय, रागाने अग्नी, आणि सहनशीलतेने पृथ्वीच्या तुल्य होतो. मी या विश्वपालक पुत्राला व्रतस्थ आहे; माझे हे सर्व अलंकार त्याच्यासाठीच आहेत. त्याच्यासारखी भावना दुसऱ्या कोणाकडे नाही. या सत्यावर, हे राजन, तू मला मुक्त करावे. तो धर्मात्मा माझी वाट पाहत आहे; त्याच्या मार्गात तू अडथळा आणू नकोस—मला जाऊ दे. सदाचाराचा मार्ग अनुसर, तू माझा मान राखावा, आणि मी तुझ्या रक्षणास पात्र आहे." रंभा असे नम्रपणे म्हणताच, दशलोक रावण म्हणाला, "सूनबाई, एकपत्नीव्रताबद्दल तू जे सांगितलेस, ते देवांमध्ये आणि दिव्य लोकांत शाश्वत नियम आहे. पण अप्सरांमध्ये पती नसतो, किंवा एकपत्नीव्रत पाळले जात नाही." असे म्हणून, त्या राक्षसाने तिला शिलाखंडावर बसवले आणि वासनेने पछाडून तिच्याशी बलात्कार करण्याचा प्रयत्न केला. मग रंभा, मुक्त झाल्यावर, तिच्या फुलमाळा आणि अलंकार विखुरले गेले; ती जणू एखाद्या गजराजाच्या खेळाने अस्वस्थ झालेली नदीच झाली होती. तिचे केस विस्कटले, हात थरथरत होते, आणि ती फुलणाऱ्या वेलीसारखी वाऱ्याने हलली होती, जणू नववधूच. लाज, भीती आणि थरथर या भावनांनी भरलेली रंभा, हात जोडून, नलकुबेराजवळ आली आणि त्याच्या पायांवर पडली. तिची ही अवस्था पाहून, महात्मा नलकुबेर म्हणाला, "हे कल्याणी, असे काय झाले की तू माझ्या पायांवर पडली आहेस?" रंभा श्वास घेत, थरथरत, हात जोडून, घडलेले सर्व काही त्याला सांगू लागली. "हे स्वामी, हा दशलोक रावण स्वर्गात जाण्याच्या उद्देशाने येथे आला होता; त्याच्या सैन्याच्या मदतीने त्याने मला जबरदस्तीने पकडले. मी येत असताना त्याने मला पाहिले आणि त्याने मला जिव्हाळ्याने विचारले की मी कोणाची आहे. मी त्याला सारे सत्य सांगितले, पण वासना व मोहाने ग्रस्त झाल्यामुळे त्याने माझ्या शब्दांकडे दुर्लक्ष केले. मी विनवले की, 'मी तुमची सून आहे, हे स्वामी,' तरीही त्याने ते सर्व दुर्लक्षित करून माझ्यावर जबरदस्ती केली. म्हणून, हे स्थिरचित्त स्वामी, माझा अपराध क्षमा करा; कारण स्त्री आणि पुरुषाच्या सामर्थ्यात फरक असतो." हे सर्व ऐकून, विश्रवपुत्र नलकुबेर संतापला; त्या महापापाची माहिती मिळताच, तो ध्यानस्थ झाला. त्या घडलेल्या प्रकाराची जाणीव होताच, त्याच्या डोळ्यांत संतापाने रक्त उतरले, त्याने हातात पाणी घेतले. संपूर्ण विधीपूर्वक स्नान करून, तो राक्षसराजावर एक भयंकर शाप उच्चारू लागला.