महारोमा या पुण्यात्म्यापासून धर्मनिष्ठ स्वर्णरोमा जन्माला आले, आणि स्वर्णरोमा या राजर्षीपासून ह्रस्वरोमा उत्पन्न झाले. ह्रस्वरोमा हा धर्माचा जाणता आणि उत्तम गुणांचा राजा होता. त्याला दोन पुत्र होते—मी ज्येष्ठ आहे, आणि माझा धाडसी लहान भाऊ कुशध्वज आहे. माझ्या वडिलांनी मला, ज्येष्ठ पुत्राला, राजा म्हणून अभिषेक केला आणि राज्याचा भार माझ्या हाती सोपवून, त्यांनी कुशध्वजाला स्थापून, वनात प्रस्थान केले. वडिल वृद्ध होऊन स्वर्गात गेले, तेव्हा मी धर्मनिष्ठेने राज्यकारभार सांभाळला आणि देवतुल्य कुशध्वजावर नेहमीच स्नेह ठेवला. काही काळानंतर, सामर्थ्यवान सुधन्वा राजा सांकाश्य येथून आला आणि मिथिलेला वेढा घातला. त्याने मला संदेश पाठवला—“शिवाचा अद्वितीय धनुष्य आणि कमळासारख्या डोळ्यांची सीता मला दे.” मी त्याला हे दिले नाही, म्हणून त्या महर्षी, आमच्यात युद्ध झाले; त्या युद्धात मी सुधन्वा राजा, जो माझ्यासमोर आला, त्याचा वध केला. सुधन्वाचा वध केल्यावर, मी माझ्या धाडसी भावाला, कुशध्वजाला, सांकाश्यात अभिषेक केला. हे माझे लहान भाऊ आहे, आणि मी ज्येष्ठ आहे; अत्यंत आनंदाने, हे महर्षी, मी तुम्हाला दोन्ही कन्यांचा विवाह देतो. शुभ होवो! मी सीता रामाला आणि उर्मिला लक्ष्मणाला देतो—माझी कन्या सीता, देवांच्या कन्यांसारखी, शौर्याने मिळवलेली आहे. आणि दुसरी, उर्मिला देखील—मी तीन वेळा सांगतो, शंका नाही—अत्यंत आनंदाने, मी तुम्हाला दोन्ही कन्यांचा विवाह देतो, हे श्रेष्ठ ऋषी. हे राजा, राम आणि लक्ष्मणासाठी गायींचे दान करा, आणि पूर्वजांच्या विधी पार पाडा; मग शुभ होवो, विवाह विधी करा. आज मघा नक्षत्र आहे, आणि तिसऱ्या दिवशी, उत्तरा फाल्गुनी नक्षत्रात, हे राजा, विवाह विधी करा; राम आणि लक्ष्मणासाठी शुभ दान करा. आता, हे महर्षी, वाल्मिकी रामायणाच्या बालकांडातील बावन्नाव्या सर्ग ऐका. विदेह राजाने असे बोलल्यावर, महान ऋषी विश्वामित्र आणि वसिष्ठ यांनी त्या धाडसी राजाशी पुढील शब्द बोलले. इक्ष्वाकू आणि विदेह वंश, हे श्रेष्ठ पुरुष, अतिशय गहन आणि अगम्य आहेत; त्यांना खरोखर कोणही समतुल्य नाही. राम आणि लक्ष्मण यांचा सीता आणि उर्मिला यांच्यासोबतचा विवाह, हे राजा, धर्म आणि सौंदर्य यासाठी योग्य आहे. आता, हे श्रेष्ठ पुरुष, माझे शब्द ऐका: हा कुशध्वज राजा, माझा लहान भाऊ, धर्माचा जाणता आहे. हे राजा, या धर्मनिष्ठ कुशध्वजाच्या पृथ्वीवरील अद्वितीय सौंदर्याच्या दोन कन्या आहेत; हे श्रेष्ठ पुरुष, आम्ही त्या आपल्या पुत्रांसाठी मागतो. तुमच्या पुत्रांसाठी, भरत आणि शत्रुघ्न यांसाठी, हे राजा, आम्ही त्या दोन कन्या मागतो. दशरथाचे हे पुत्र, सौंदर्य आणि तारुण्याने संपन्न, जगाच्या रक्षकांप्रमाणे आहेत; त्यांचे शौर्य देवांसारखे आहे. हे धर्मनिष्ठ राजा, इक्ष्वाकू वंश आणि तुमचा वंश, या विवाहाने चिंता मुक्तपणे एकत्र येऊ दे. विश्वामित्राचे शब्द आणि वसिष्ठाचा सल्ला ऐकून, जनक राजा, हात जोडून, त्या श्रेष्ठ ऋषींना म्हणाला—“मी हा वंश धन्य मानतो, ज्यासाठी तुम्ही दोन्ही श्रेष्ठ ऋषी स्वतः असा योग्य विवाह आदेश देता. तसेच होवो—शुभ होवो! कुशध्वजाच्या या कन्या भरत आणि शत्रुघ्न यांच्या पत्नी होऊ देत. एका दिवसात, हे महर्षी, चार धाडसी राजपुत्र चार राजकन्यांचे हस्तग्रहण करू देत. पुढील दिवशी, हे ब्राह्मण, फाल्गुनी नक्षत्रात विवाह विधी करावा, जेव्हा भग आणि प्रजापती अध्यक्ष असतात. हे सौम्य शब्द बोलून, जनक राजा हात जोडून दोन्ही श्रेष्ठ ऋषींना म्हणाला—‘माझ्यासाठी श्रेष्ठ धर्म साधला आहे; मी तुमचा शिष्यही आहे. येथे प्रमुख आसन आहेत—कृपया बसावे, हे श्रेष्ठ ऋषी. जसे अयोध्या दशरथासाठी आहे, तशी ही नगरी माझ्यासाठी आहे; अधिकाराबाबत शंका नाही—कृपया इच्छेनुसार कृती करा.’ जनक विदेह राजा असे बोलताच, राघव दशरथ, आनंदित होऊन, पृथ्वीच्या अधिपती जनकाला उत्तर दिले—‘तुम्ही दोन्ही मिथिलाचे राजा, तरुण आणि असंख्य गुणांनी संपन्न आहात; ऋषी आणि राजसभा तुम्ही दोघांनी सन्मानित केली आहे. शुभ होवो! आम्ही आमच्या निवासस्थानी जाऊ आणि पूर्वजांच्या विधी नीट पार पाडू.’ राजा जनकाची परवानगी घेऊन, दशरथ राजा, आपल्या महानतेसाठी प्रसिद्ध, त्या दोन श्रेष्ठ ऋषींना पुढे ठेवून, जलदपणे निघाला. राजा आपल्या निवासस्थानी पोहोचल्यावर, नियमानुसार श्राद्ध विधी पार पाडला; सकाळी लवकर उठून, उत्तम गायींचे दान केले. राजाने, आपल्या पुत्रांसाठी आणि धर्मानुसार, ब्राह्मणांना प्रत्येकी एक लाख गायी दिल्या. सर्वोच्च पुरुषाने चार लाख गायी, सोन्याचे शिंग असलेल्या, वासरांसह, कांस्याच्या भांड्यात दूध देण्यास योग्य, दान केल्या. रघुनंदन, आपल्या पुत्रांवर प्रेम करणारा, गायींच्या दानाबरोबरच ब्राह्मणांना पुष्कळ संपत्तीही दिली. गायींचे दान केलेल्या आपल्या पुत्रांनी वेढलेल्या दशरथ राजा, प्रजापतीला जगाच्या रक्षकांनी वेढल्याप्रमाणे तेजस्वी दिसत होता. आता, हे महर्षी, वाल्मिकी रामायणाच्या बालकांडातील त्र्याहत्तराव्या सर्ग ऐका.