रामाने ऐकलेल्या शब्दांनी त्याचा मन अस्वस्थ झाले. क्षणभर विचारात पडला, डोळ्यांत अश्रू आले. त्याच वेळी, विश्वाचा पालनकर्ता कुबेर, यम आपल्या पूर्वजांसह, देवांचा अधिपती इंद्र आणि जलांचा प्रभू वरुण, तसेच तेजस्वी महादेव – नंदीवर ध्वज असलेला, त्रिनेत्रधारी – आणि ब्रह्मा, सर्व जगांचा सृष्टीकर्ता, ब्रह्मज्ञानातील श्रेष्ठ, हे सर्व देव आपापल्या सूर्याप्रमाणे तेजस्वी रथांमध्ये एकत्रितपणे लंकेत आले आणि राघवाकडे आले. तेव्हा, हजारो अलंकारांनी सजलेले, बलवान हात असणारे हे देव, रामासमोर हात जोडून उभ्या असलेल्या राघवाशी बोलले. त्यांनी विचारले, “हे सर्व जगांचा सृष्टीकर्ता, ज्ञानात श्रेष्ठ, तू सीतेला अग्नित आहुती देताना का दुर्लक्ष करतोस? तू स्वतःला देवांचा श्रेष्ठ मानत नाहीस का? तू वसु, सत्यधारण करणारा, वसूंमध्ये प्राचीन अधिपती, सृष्टीकर्ता आहेस. तू त्रैलोक्याचा आदिसृष्टीकर्ता, रुद्रांमध्ये आठवा, साध्यांमध्ये पाचवा; अश्विन तुझे कान, चंद्र आणि सूर्य तुझे डोळे. जगाचा आरंभ आणि अंत यावेळी, तू शत्रूंना जाळणारा, दिसतोस; तरीही तू वैदेहीकडे साध्या मानवासारखे वागतोस.” विश्वपालांनी असे संबोधल्यावर, राघव – सर्वांचा अधिपती – देवांमध्ये श्रेष्ठ, धर्मधारण करणारा राम उत्तर देतो, “मी स्वतःला मनुष्य मानतो, दशरथाचा पुत्र राम; मी कोण आहे, कसा आहे, हे कृपया तुम्हीच सांगावे.” काकुत्स्थाने असे बोलल्यावर, ब्रह्मज्ञानातील श्रेष्ठ ब्रह्मा म्हणाला, “हे राम, सत्यरूपी पराक्रम असणारा, ऐक. तू नारायण, दिव्य अधिपती, तेजस्वी, चक्रधारी; तू एकशिंग असलेला वराह, भूत, भविष्य आणि शत्रूंचा विजेता. तू अविनाशी ब्रह्म, सत्य, मध्य आणि अंत, राघव; तू विश्वाचा सर्वोच्च धर्म, विष्वक्षेन, चतुर्भुज. तू शारंगधारी, हृषीकेश, परमपुरुष, अजिंक्य, तलवारधारी विष्णु, कृष्ण आणि बृहद्बल. तू सेनापती, नेता, बुद्धी, सद्गुण, संयम, आत्मसंयम, सृष्टी आणि विलय; तू उपेन्द्र, मधुसूदन. तू इंद्राचे कार्य करणारा, महेंद्र, पद्मनाभ, युद्धात संहार करणारा; दिव्य ऋषी तुला आश्रय आणि शरण मानतात. तू हजार शिंग असलेला, वेदांचा सार, शंभर मुख असलेला, महान वृषभ; तू त्रैलोक्याचा आदिसृष्टीकर्ता आणि अधिपती. सिद्ध आणि साध्यांसाठीही तू आधार आणि प्राचीन; तू यज्ञ, वषट्, ॐकार, सर्वोच्च. तुझे आरंभ किंवा अंत कोणालाही ज्ञात नाही; तू सर्व प्राण्यांत, ब्राह्मणांत, गायींत, सर्व दिशांत, आकाशात, पर्वतांवर, वनांत दिसतोस. तू हजार पाय, शंभर मुख, हजार डोळे असणारा; सर्व प्राण्यांना आणि पृथ्वीला पर्वतांसह धारण करणारा. पृथ्वीच्या अंतावर, जलात, तू महान नागरूपी दिसतोस, त्रैलोक्याला धारण करणारा, हे राम, देव, गंधर्व, दानवांसह. मी तुझे हृदय आहे, सरस्वती तुझी जीभ, देव ब्रह्माने तुझ्या शरीरावर केशरूपी निर्माण केले आहेत, हे प्रभो. तुझे डोळे मिटणे म्हणजे रात्र, उघडणे म्हणजे दिवस; वेद तुझे यज्ञ आहेत – तुझ्याशिवाय काही अस्तित्वात नाही. संपूर्ण विश्व तुझ्या शरीरात आहे, पृथ्वीची स्थिरता तुझी आहे; अग्नी तुझा क्रोध, चंद्र तुझा प्रसाद, श्रीवत्स तुझा चिन्ह. तुझ्या तीन पावलांनी तू त्रैलोक्याचा संचार केला; बलवान बलीला बांधून, महेंद्राला राजा केले. सर्वोच्च प्रकाश, सर्वोच्च अंधार, आणि सर्वोच्चाच्या पलीकडचे – हे सर्व तुझा परमात्मा म्हणून सांगितले जाते. तू सर्वोच्च म्हणूनच स्तुत्य आहेस; सृष्टी, पालन, विलय यातील सर्वोच्च ध्येय म्हणून तुझा उल्लेख आहे. तू सीता, लक्ष्मी, विष्णु, कृष्ण, प्रजापती; रावणाचा विनाश करण्यासाठी तू मानवरूप घेतले आहेस. हे कार्य तू केले आहेस, धर्मधारण करणाऱ्या श्रेष्ठा; रावणाचा वध झाला – आनंद कर, राम, आणि स्वर्गात प्रवेश कर. तुझी शक्ती, पराक्रम, दृष्टी, आणि स्तुती कधीच क्षीण होत नाही. पृथ्वीवर जे भक्त, प्राचीन परमपुरुषावर अखंड श्रद्धा ठेवतात, तेही कधीच क्षीण होत नाहीत. जे पुरुष या प्राचीन, पूज्य क्षमास्तुतीचा या जगात आणि पुढच्या जगात नेहमी पाठ करतील, त्यांना सर्व इच्छा मिळतील; त्यांचा कधी पराभव होणार नाही. आता तू युध्दकांडातील एकशे अठ्ठावीसवा सर्ग ऐक. ब्रह्माने उच्चारलेल्या शुभ शब्दांचे रामाने ऐकले. त्यानंतर अग्नीदेव उठले, वैदेहीला आपल्या मांडीवर घेत. अग्नीदेव, चितेवरून बाहेर येत, मूर्तरूपात जलद उभा राहिला, जनककन्येला हातात घेत. ती नव्याने उगवणाऱ्या सूर्याप्रमाणे तेजस्वी दिसत होती, सुवर्णालंकारांनी सजलेली, लाल वस्त्रात, तरुण, काळे कुरळे केस असलेली. तिच्या हार, दागिने ताजेच, तिच्या रूपात दोष नव्हता, कोणतीही निंदा नव्हती; अग्नीदेवाने वैदेहीला रामाच्या मांडीवर ठेवले. मग अग्नी, जगाचा साक्षीदार, रामाला म्हणाला, “ही तुझी वैदेही आहे; तिच्यात कोणताही दोष नाही. शब्दाने, विचाराने, समजुतीने, किंवा दृष्टीने – या पुण्यश्लोक, श्रेष्ठ स्त्रीने कधीही तुझा उल्लंघन केलेला नाही, हे शुभ्र!