मैंद, वानरांमध्ये श्रेष्ठ, युपाक्षावर प्रचंड संतापला आणि त्याने आपल्या भुजांनी त्याला एवढ्या जोरात पकडले की युपाक्ष जमिनीवर कोसळून मृत झाला. त्यांच्या वीरांचा वध झाल्यावर राक्षसाधिपतीच्या सैन्यात मोठी खळबळ उडाली आणि त्यांनी कुम्भकर्णपुत्राकडे पाठ फिरवली. कुम्भने सैन्याला झपाट्याने पुढे येताना पाहिले, त्यांना धीर दिला आणि मग जे वानर आपल्या पराक्रमाने यशस्वी झाले होते, त्यांच्यासह पुढे मार्गक्रमण केले. राक्षससैन्यातील महान योद्धे मृत्यूमुखी पडलेले पाहून तेजस्वी कुम्भाने रणभूमीत अत्यंत कठीण असे कृत्य केले. धनुर्विद्येचा आचार्य असलेल्या कुम्भाने अपार एकाग्रतेने आपले धनुष्य उचलले आणि विषारी सर्पासारखे, शरीर भेदणारे बाण सोडले. त्याचे सुंदर धनुष्य, तडित आणि ऐरावताच्या तेजाने उजळणाऱ्या इंद्रधनुष्याप्रमाणे, बाणांनी अलंकृत होऊन चमकत होते. कुम्भाने सुवर्णपंख असलेला बाण धनुष्यात बसवून ड्विविदावर झाडला. त्या अचानक आलेल्या बाणाने ड्विविद घायाळ झाला, त्याची पावले डगमगली आणि तो पर्वतशिखरासारखा थरथरत जमिनीवर कोसळला. आपल्या भावाला रणभूमीत अशा अवस्थेत पाहून मैंद वेगाने पुढे धावला आणि एक प्रचंड दगड उचलला. त्या बलाढ्य वानराने तो दगड राक्षसावर फेकला, पण कुम्भाने पाच अचूक बाणांनी तो दगड चूरचूर केला. यानंतर तेजस्वी कुम्भाने पुन्हा एक तीक्ष्ण, विषारी सर्पासारखा बाण उचलला आणि ड्विविदाच्या मोठ्या भावाच्या छातीत मारला. त्या घावाने मैंद मूर्छित झाला आणि जमिनीवर कोसळला. आपल्या दोन्ही काकांना रणभूमीत घायाळ झालेले पाहून अंगद वेगाने, उग्रतेने, धनुष्य उचलून उभ्या असलेल्या कुम्भावर धावून गेला. कुम्भाने अंगदावर पाच लोखंडी बाण सोडले आणि आणखी तीन तीक्ष्ण बाणांनी त्याला हत्तीला अंकुश लावावा तसे घायाळ केले; शूर कुम्भाने अनेक बाण अंगदावर झाडले. तरीही, सुवर्णालंकारांनी सजवलेल्या, धारदार बाणांनी शरीर विदीर्ण झालेले असतानाही, वालीपुत्र अंगद डगमगला नाही. अंगदाने कुम्भावर दगड आणि झाडांचा वर्षाव केला, पण कुम्भाने आपल्या बाणांनी ते सर्व छाटून टाकले, दगडांचा चुरा केला. कुम्भकर्णपुत्र कुम्भाने, वालीपुत्र अंगद आपल्यावर येताना पाहिले, तो त्याच्याकडे नजर लावून पाहू लागला. मग दोन जळत्या उल्केसारख्या बाणांनी कुम्भाने अंगदाच्या भुवयांवर प्रहार केला; रक्त वाहू लागले आणि त्याचे डोळे झाकले गेले. अंगदाने एका हाताने रक्तबंबाळ डोळे पुसले आणि दुसऱ्या हाताने जवळच्याच शालवृक्षाला पकडले. त्या वृक्षाला छाती आणि खांद्यावर दाबून, किंचित वाकून, त्याने तो वृक्ष उपटला. इंद्रध्वजासारखा व मंदार पर्वतासारखा दिसणारा तो वृक्ष त्याने सर्व राक्षसांच्या डोळ्यांसमोर फेकला. कुम्भाने सात तीक्ष्ण, शरीर भेदणाऱ्या बाणांनी तो वृक्ष छाटून टाकला; वारंवार जखमी झालेला अंगद कोसळला आणि शुद्ध हरपली. अंगद कोसळलेला पाहून, जणू तो समुद्रात बुडत आहे असे वाटले, तेव्हा पराक्रमी वानरांनी, जरी त्यांना हरवणे कठीण होते, हे राघवाकडे सांगितले. रामाला कळले की वालीपुत्र अंगद रणभूमीत जखमी झाला आहे, तेव्हा त्याने जांबवानसह प्रमुख वानरांना निर्देश दिला. रामाचा आदेश ऐकताच, वाघासारखे ते वानर रागाने पेटून, धनुष्य उचलून उभ्या असलेल्या कुम्भावर तुटून पडले. मग ते वानर, डोळे रागाने लाल झालेले, झाडे आणि दगड घेऊन अंगदाचे रक्षण करण्यासाठी धावले. जांबवान, सुशेण आणि वेगवान वानर वेगदर्शी, संतप्त होऊन, कुम्भकर्णपुत्र कुम्भावर तुटून पडले. त्या बलाढ्य वानरप्रमुखांना कुम्भाने बाणांचा वर्षाव करून रोखले, जसे एखादा पर्वत सरोवराला आडवा येतो. कुम्भाच्या बाणांच्या मार्गात आलेल्या त्या वानरप्रमुखांना, जणू समुद्र आपली मर्यादा ओलांडू शकत नाही, तसे काहीच करता आले नाही. वानरांचे सैन्य बाणांच्या वर्षावाने त्रस्त झालेले पाहून, वानरराजाने अंगद, आपल्या भावाचा मुलगा, आपल्या मागे सुरक्षित ठेवला. सुग्रीव रणभूमीत कुम्भकर्णपुत्रावर तुटून पडला, जणू पर्वतावर फिरणाऱ्या हत्तीवर सिंह झेप घेतो. सुग्रीवाने अश्वकर्ण वगैरे अनेक मोठी झाडे उपटली आणि इतरही विविध झाडे फेकली. आकाश झाकणारा, सहन करणे कठीण असा त्या झाडांचा वर्षाव कुम्भकर्णपुत्राने आपल्या तीक्ष्ण बाणांनी छाटून टाकला. आपल्या अचूक व तीव्र बाणांनी कुम्भाने त्या झाडांना हादरवले, जणू भयंकर यंत्रे चालू आहेत; तो झाडांचा वर्षाव कुम्भाने छाटलेला पाहून, पराक्रमी— तेव्हा तेजस्वी, महान आत्म्याचा वानरराज सुग्रीव, अचानक आलेल्या बाणांनी जरी जखमी झाला तरी, डगमगला नाही. सुग्रीवाने कुम्भाचे इंद्रधनुष्याप्रमाणे तेजस्वी धनुष्य खेचून मोडले; मग तो झपाट्याने उडी मारून एक अत्यंत कठीण कृत्य करतो. संतप्त होऊन, सुग्रीवाने कुम्भाला उद्देशून म्हटले, जणू तुटलेल्या दाताच्या हत्तीला उद्देशून म्हणावे: "निकुंभाचा मोठा भाऊ, तुझे सामर्थ्य आणि तुझ्या बाणांचा वेग खरंच अद्भुत आहे. तुझे तेज आणि सामर्थ्य, ते तुझे असो किंवा रावणाचे, प्रल्हाद, बळी, वृत्राचा वध करणारा, कुबेर किंवा वरुण यांच्या समान आहे. तुच एकटा, आपल्या वडिलांपेक्षा बलवान पुत्र म्हणून जन्माला आला आहेस; तुच एकटा, बलाढ्य भुजांचा, शत्रूंचा संहार करणारा भाला धारण करणारा आहेस. देवसुद्धा तुला मागे टाकू शकत नाहीत, जसे इंद्रियजित व्यक्तीवर दुःखाचा प्रभाव होत नाही; आता तुझ्या महान बुद्धीने कृती कर आणि माझी कृत्ये पाह.