रणभूमीवर रक्ताने माखलेली, सुवर्ण पट्ट्यांनी सजलेली, शत्रूंच्या रक्ताने तृप्त झालेली ती गदा प्रखरतेने चमकत होती. तिचा अग्रभाग तेजस्वी, लाल पुष्पमाळांनी सजलेला, हत्तींच्या आणि कमळांच्या अधिपतींना तसेच सर्व राजांना भयभीत करणारा होता. रावणाचा धाकटा भाऊ, राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ, क्रोधाने आणि मदाने भरलेला, ती गदा हातात धरून वानरांवर जणू प्रलयाग्नीसारखा झडप घालू लागला. त्यावेळी बलवान वानर, आपल्या जातीतील श्रेष्ठ, झेप घेत रावणाच्या त्या मदाने भरलेल्या भावासमोर उभा राहिला. पर्वतासारखा तो महावानर समोर उभा असल्याचे पाहून, राक्षसाने वज्रासारख्या कठीण गदाने त्याच्या छातीवर घाव घातला. त्या गदाच्या घावाने वानरश्रेष्ठाची छाती फाटली, तो थरथरला आणि त्याच्या शरीरातून पुष्कळ रक्त वाहू लागले. काही वेळाने शुद्धीवर येत, वानरांचा अधिपती, क्रोधाने ओठ थरथरत, महापार्श्वाकडे पाहू लागला. मग वाऱ्यासारखा वेगाने, वानरवीरांचा प्रमुख त्या राक्षसाजवळ गेला आणि पर्वतशिखरासारख्या देह असलेल्या महापार्श्वाच्या हातांच्या मधोमध घाव घातला. जणू मूळ कापलेल्या झाडासारखा, महापार्श्व जमिनीवर पडला, त्याचे शरीर रक्ताने माखलेले होते; मग त्याने यमाच्या दंडासारखी भयंकर गदा पकडली आणि मोठ्याने गर्जना केली. क्षणभर तो जणू प्राणहीन पडला होता; पण अचानक शुद्धीवर येत, देवांचा शत्रू, संध्याकाळच्या मेघासारखा रंग घेत, जलाधिपतीच्या पुत्रावर घाव घातला. तो वानर जमिनीवर बेशुद्ध पडला; पण थोड्या वेळाने शुद्धीवर येत, पर्वतासारखी मोठी गदा पुन्हा हातात धरून युद्धात घाव घातला. ती भयंकर गदा, देव आणि ब्राह्मणांच्या शत्रूच्या शरीराजवळ गेली आणि त्याच्या छातीला फोडली; पर्वतावरून पाणी वाहावे तसे रक्त वाहू लागले. मग तो गदाधारी त्या महात्म्याच्या गदेकडे झडप घेत, भयंकर गदा पुन्हा पुन्हा सळसळवू लागला. महात्म्याने मदाने भरलेल्या अनिकाला रणभूमीत घाव घातला; आपल्या गदानेच त्याचे दहा डोळे नष्ट झाले. मग, जणू वज्राने आक्रांत पर्वतासारखा, तो जमिनीवर पडला, त्याचे डोळे फोडले गेले, प्राण आणि चेतना गेली; त्या राक्षसाचा पतन होताच, राक्षसांची सेना पळून गेली. रावणाचा भाऊ मृत झाल्यावर, रात्री हिंडणाऱ्या राक्षसांची महासेना, समुद्रासारखी विशाल, शस्त्रे टाकून जीव वाचवण्यासाठी पळू लागली; जणू तुटलेल्या समुद्रासारखी. यानंतर सत्तरावे एक्काहत्तरावे सर्ग ऐकायला मिळतो. रावणाने आपल्या सैन्याला भयग्रस्त, गोंधळलेले, अंगावर शहारे आणणारे पाहिले; आपल्या इंद्रासारख्या शौर्य असलेल्या भावांना मृत पाहिले; आपल्या काकांना युद्धात पडलेले पाहिले; आणि दोन भाऊ, राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ, युद्धात मदाने भरलेले, मृत झालेले पाहिले. तेव्हा, ब्रह्माने वर दिलेला, देव आणि असुरांचा गर्व नष्ट करणारा, तेजस्वी, बलवान अतिकाय युद्धात क्रोधाने भरला. तो जणू हजार सूर्यांचे पुंज असावा, आपल्या रथावर चढला, इंद्राचा शत्रू, वानरांकडे झडप घेतला. मग, मुकुट आणि चमकदार कुंडले घालून, अतिकाय धनुष्य ओढून, आपले नाव सांगून, मोठ्याने गर्जना केली. त्याच्या सिंहासारख्या गर्जनेने, नावाच्या घोषाने आणि धनुष्याच्या भयंकर ताणाने, वानरांच्या मनात भीती निर्माण झाली. त्याच्या दिव्य रूपाचे तेज पाहून—जणू कुम्भकर्णच पुन्हा उठला—सर्व वानर भयाने एकमेकांना धरून आश्रय शोधू लागले. त्याचे रूप पाहून, जणू विष्णूने तीन पावले टाकली तसा, वानरवीर भयाने सर्व दिशांना पळू लागले. अतिकायला समोर पाहून, वानरांची मने गोंधळली आणि रणभूमीत लक्ष्मणाच्या मोठ्या भावाकडे आश्रय मागू लागली. मग, ककुत्स्थ वंशातील रामाने, अतिकायला रथावर उभा, पर्वतासारखा, धनुष्यधारी, दूरवरून काळ्या मेघासारखा गर्जना करताना पाहिले. त्याच्या त्या तेजस्वी रूपाला पाहून, राघव फार आश्चर्यचकित झाला; वानरांना धीर देत, त्याने विभीषणाला विचारले, "हा पर्वतासारखा, धनुष्यधारी, सिंहासारखे डोळे असलेला, हजार घोड्यांनी युक्त विशाल रथावर उभा असलेला कोण आहे?" "जो तेजस्वी आहे, शार्प भाले, धारदार जॅव्हलिन्स आणि दार्त्सने वेढलेला, ज्वालासारखा चमकणारा—जणू महेश्वर आत्म्यांनी वेढलेला आहे. जो रथावरच्या भाले, काळाच्या जिभेसारखे चमकणारे, रथावर विद्युत् चमकणाऱ्या मेघासारखा दिसतो. ज्याचे सर्व धनुष्य सुवर्णपट्ट्यांनी सजलेले, त्याचा भव्य रथ जणू इंद्राचा इंद्रधनुष्य आकाशात शोभतो." "हा राक्षसांमध्ये वाघ, रणभूमी उजळवणारा, सूर्याप्रमाणे तेजस्वी रथावर येतो—रथवीरांमध्ये श्रेष्ठ. रथावर राहूच्या ध्वजासारखा ध्वज आहे, दहा दिशांना सूर्यकिरणांसारख्या बाणांनी उजळवतो. त्याचे धनुष्य, तीन पट्ट्यांचे, मेघासारखा गडगडणारे, सुवर्णाने सजलेले, इंद्राच्या धनुष्याप्रमाणे चमकते." "ध्वज, पताका, आणि मागच्या मंचासह, चार घोड्यांनी ओढलेला हा भव्य रथ, मेघाच्या गडगडाटासारखा आवाज करतो. रथावर वीस, दहा आणि आठ बाणांच्या टोपल्या आहेत; मोठ्या धनुष्यांसह, सुवर्णपिवळ्या रंगाच्या धनुष्याच्या तारा आहेत." "त्याच्या दोन्ही बाजूंना दोन प्रखर तलवारी आहेत, चार चार मुठी आणि दहा बोटांचे हिल्ट्स स्पष्ट दिसतात. लाल गळ्याच्या धनुष्याच्या तारेसह, स्थिर, पर्वतासारखा विशाल, जणू काळच आहे, मोठ्या तोंडाने, सूर्य मेघात असावा तसा." "त्याच्या हातांना सुवर्ण कडे आहेत, तो हिमवतीच्या जुळ्या शिखरासारखा चमकतो, पर्वतांमध्ये श्रेष्ठ." अशा प्रकारे, रणभूमीवर अतिकायाचा तेजस्वी, भयभीत करणारा, दिव्य रूप रामाने विभीषणाला विचारत वर्णन केले.