महर्षी गौतम, आपल्या कठोर तपामुळे महान आणि पवित्र अशा आश्रमात, सिद्ध आणि चारणांनी भरलेल्या त्या ठिकाणी, पापी स्त्रीला (अहिल्येला) कठोर शब्दांनी बोलून, हिमालयाच्या सुंदर शिखरावर तप करण्यासाठी निघून गेले. आता, वाल्मिकी रामायणातील बालकांडाचा एकोणपन्नासावा सर्ग ऐका. इंद्र, ज्याचे कार्य निष्फळ झाले होते, भयभीत डोळ्यांनी देव, अग्नी, सिद्ध, गंधर्व आणि चारण यांच्यासमोर बोलला, "महात्मा गौतम यांच्या तपात मी अडथळा निर्माण केला, त्यांना रागावून, देवांच्या हितासाठी हे कृत्य केले. त्यांच्या शापामुळे मी निष्फळ झालो, आणि ती स्त्री (अहिल्या) तिरस्कारित झाली; त्यांच्या महान शापाने मी त्यांचे तपच संपवले. म्हणून, हे श्रेष्ठ देवांनो, तुम्ही सर्वजण ऋषी आणि चारणांसह, हे देवांच्या हितासाठी केलेले कृत्य माझ्यासाठी फलदायी करा." शतक्रतू (इंद्र) चे शब्द ऐकून, अग्नीच्या नेतृत्वाखालील देव, पितरांकडे गेले आणि मरुतांसह बोलले, "हा मेंढा अखंड आहे, पण इंद्र निष्फळ झाला आहे; मेंढ्याचे अंडकोष घ्या आणि ते इंद्राला द्या." मेंढा निष्फळ झाला तरी पितरांना सर्वोच्च तृप्ती मिळेल, आणि जो मेंढा अर्पण करेल, त्याला अमर्याद फळ मिळेल, आणि तुम्ही त्यांना भरपूर पुरस्कार द्या. अग्नीचे शब्द ऐकून, पितरांनी मेंढ्याचे अंडकोष घेतले आणि हजार डोळ्यांच्या इंद्राला दिले. त्या वेळेपासून, हे ककुत्स्थ कुलातील राम, पितर निष्फळ मेंढे खातात आणि त्याचे फळ त्यांना मिळते. आणि त्या वेळेपासून, हे राघव, गौतमाच्या तपाच्या प्रभावाने इंद्राला मेंढ्याचे अंडकोष मिळाले. मग, हे तेजस्वी राम, तू सद्गुणी गौतमाच्या आश्रमात जा; आणि दिव्य स्वरूपाची, अत्यंत भाग्यवान अहिल्या, तिला मुक्त कर. विश्वामित्राचे हे शब्द ऐकून, राम आणि लक्ष्मण, विश्वामित्राच्या मागे, त्या आश्रमात प्रवेशले. त्यांनी पाहिले की, अहिल्या, तिचे तेज तपामुळे प्रखर झाले होते, देव आणि असुरांच्या समूहालाही पाहणे कठीण होते. सृष्टीकर्त्याने प्रयत्नपूर्वक निर्माण केलेली, जणू दिव्य आणि मायामय, तिचे शरीर धुराने वेढलेले होते, जणू ज्वालामुखीचा ज्वालारूपी जिभा. ती पूर्ण चंद्राच्या तेजासारखी, धुके आणि ढगांनी झाकलेली, पाण्यात चमकत होती, सूर्याच्या प्रकाशासारखी, जवळ जाणे कठीण होती. गौतमाच्या शब्दामुळे ती तीनही लोकांसाठी अगम्य झाली होती, पण रामाच्या दर्शनाने शापाचा अंत झाला आणि ती पुन्हा सर्वांना दिसू लागली. मग रघुकुलातील राम आणि लक्ष्मण आनंदाने तिच्या पायांवर झुकले; गौतमाच्या शब्दांची आठवण ठेवत अहिल्याने त्यांना स्वीकारले. शांतपणे, तिने पाय धुण्यासाठी पाणी, आदर आणि भेट दिली; रामाने prescribed विधीनुसार ते स्वीकारले. तेव्हा, दिव्य फुलांचा वर्षाव झाला, देवदुंदूभ्यांचा गडगडाट झाला, गंधर्व आणि अप्सरांच्या समूहात मोठा उत्सव झाला. देवांनी अहिल्याचे स्तुती केली, "उत्तम, उत्तम!"—तिचे शरीर तपाच्या शक्तीने शुद्ध झाले होते, आणि ती गौतमाच्या इच्छेप्रमाणे वागली. महान तेजस्वी गौतम, अहिल्यासह, आनंदित झाला; रामाचे योग्यरित्या स्वागत करून, पुन्हा तपासक्त झाला. रामालाही, गौतम ऋषींकडून prescribed विधीने सर्वोच्च सन्मान मिळाला, आणि मग तो मिथिलाकडे निघाला. आता वाल्मिकी रामायणातील बालकांडाचा पन्नासावा सर्ग ऐका. उत्तर-पूर्व दिशेकडे जात, राम आणि सौमित्र (लक्ष्मण), विश्वामित्राच्या मार्गदर्शनाखाली यज्ञस्थळी पोहोचले. रामाने लक्ष्मणासह, विश्वामित्राला विचारले, "जनक राजाचा हा यज्ञ किती भव्य आणि शुभ आहे! येथे विविध प्रदेशातील हजारो भाग्यवान ब्राह्मण आहेत, जे वेदाध्ययनात तल्लीन आहेत. ऋषींचे आश्रम दिसत आहेत, शेकडो गाड्यांनी भरलेले; हे ब्राह्मण, आम्हाला राहण्यासाठी योग्य स्थान दाखवा." रामाचे शब्द ऐकून, विश्वामित्र ऋषीने पाण्याजवळ, एकांत आणि शांत जागेत निवास व्यवस्था केली. विश्वामित्र येत असल्याचे ऐकून, श्रेष्ठ राजा जनक, शतानंद पुरोहितासमवेत, त्वरित आले. यज्ञाचे मुख्य पुरोहित, आदराने, यज्ञसामग्री घेऊन, त्वरित पुढे आले. जनक राजाने, धर्मानुसार, विश्वामित्राला सन्मानित भेट दिली; विश्वामित्राने ती भेट स्वीकारली. त्याने राजाच्या कल्याणाची आणि यज्ञाच्या निर्विघ्न प्रगतीची विचारपूस केली; मग ऋषी, गुरू आणि पुरोहितांची विचारपूस केली. सर्व ऋषींसह योग्यरित्या भेट घेतली, आनंदाने; मग राजा, हात जोडून, विश्वामित्रासमोर बोलला. विश्वामित्र आणि प्रसिद्ध ऋषी आसनावर बसले; जनकाच्या शब्द ऐकून, महान ऋषीने आसन घेतले. पुरोहित, अधिकारी, आणि राजा सल्लागारांसह, सर्वजण योग्यरित्या आसनावर बसले, सर्व बाजूंनी व्यवस्था केली. विश्वामित्राला पाहून, राजा म्हणाला, "आज माझ्या यज्ञाचा यश देवांनी पूर्ण केला आहे. आज मी यज्ञाचा फल प्राप्त केला, कारण मी तुम्हाला पाहिले; धन्य आणि भाग्यवान आहे, कारण महान ऋषी माझ्याकडे आले आहेत. हे ब्राह्मण, तुम्ही ऋषींसह यज्ञस्थळी आले; ज्ञानी सांगतात की, यज्ञाची दीक्षा बारा दिवसांची असते, हे ब्रह्मर्षी.