रावणाच्या लंकेमध्ये मी, हनुमान, जनकाच्या कन्येला – सीतेला शोधण्यासाठी संपूर्ण रात्र भटकत होतो. रावणाच्या अंतरंग महालातही मी प्रवेश केला, पण त्या सडपातळ कटीवाली सीतेचा मला कुठेही शोध लागला नाही. रावणाच्या राजप्रासादात सीता दिसली नाही, तेव्हा माझ्या मनात दुःखाचा महाप्रचंड समुद्र उसळला; त्याचा अंत कधीच दिसत नव्हता. दुःखात मग्न असताना, मला एक सुंदर घर आणि त्याच्या आजूबाजूला सोन्याच्या भिंतींनी वेढलेला बाग दिसला. त्या भिंतीवरून उडी मारून मी आत गेलो आणि अनेक झाडांच्या मधोमध, अशोकवनात, एक मोठा शिंशपा वृक्ष दिसला. त्या वृक्षावर चढून पाहिले, तर जवळच सोन्याचा केळींचा मळा आणि शिंशपा वृक्षाजवळ एक तेजस्वी रंगाची स्त्री दिसली. ती स्त्री काळ्या वर्णाची होती, तिचे डोळे कमळाच्या पाकळ्यांसारखे होते, उपवासामुळे तिचा चेहरा कृश झाला होता, ती एकच वस्त्र परिधान करून, केस धुळीने मळलेले, त्या अवस्थेत मला दिसली. तिच्या आजूबाजूला मांस आणि रक्त खाणाऱ्या राक्षसी स्त्रिया घेरून उभ्या होत्या; जणू हरणी कडवी वाघिणींमध्ये अडकली आहे, तशा त्या सीतेला वारंवार धमक्या देत होत्या. सीता एकाच वेणी बांधून, अत्यंत दुःखी, मनात केवळ पतीच्या विचारांत मग्न, जमिनीवर पडून होती; तिचे शरीर फिकट पडले होते, जणू हिवाळ्यातील कमळासारखे. रावणाकडून आशा संपली होती, मृत्यूची तयारी केली होती; तरीही, त्या मृगनयनीला मी लगेच शोधून काढले. अशी स्त्री, रामाची पवित्र पत्नी, मला दिसली, आणि मी त्या शिंशपा वृक्षावरच थांबून तिचे निरीक्षण करू लागलो. तेव्हा रावणाच्या महालातून गजरे आणि पैंजणांच्या आवाजासह एक मोठा गोंधळ ऐकू आला. अत्यंत काळजीत, मी माझे खरे रूप मागे घेतले, आणि शिंशपा वृक्षाच्या दाट पानांमध्ये पक्ष्यासारखा लपून राहिलो. तेव्हा रावणाच्या पत्नी आणि स्वयं रावण, सीता जिथे होती तिथे आले. राक्षसांचा अधिपती रावण आला, तेव्हा सीता, सुंदर रूपाची, आपल्या मांड्या जवळ ओढून, हातांनी छाती झाकून बसली. ती भयभीत, अत्यंत दुःखी, चारही बाजूंना पाहत, कुणी संरक्षण करेल का हे शोधत, थरथरत, तपस्विनी होती. दशग्रीव रावण दुःखी अवस्थेत सीतेला म्हणला, "माझे शिर झुकवून मी तुझ्या पायांपाशी येतो – कृपा कर." पण, "जर तू अभिमानाने मला स्वीकारणार नसशील, हे अभिमानी स्त्री, तर दोन महिन्यांनी मी तुझे रक्त पिऊन टाकीन," असे रावणाने धमकी दिली. रावणाच्या या दुष्ट वचनांना ऐकून, सीता अत्यंत संतप्त झाली आणि म्हणाली, "दुष्ट राक्षसा! मी रामाची पत्नी आहे – अनंत तेजस्वी, दशरथाच्या घराची सून. तुझ्या तोंडातून असे अपवित्र शब्द बाहेर पडताना तुझे जिभ कशी पडली नाही? तुझी काय ताकद, की तू माझ्या पतीच्या अनुपस्थितीत मला घेऊन जातो?" "तू, दुष्ट, मला अपहरण करून इथे आला आहेस, त्या महात्म्याला न पाहता; तू रामाच्या समकक्ष नाहीस, अगदी त्याचा सेवकही नाहीस. राघव अप्रतिम, सत्यवादी, वीर, आणि युद्धात प्रसिद्ध आहे." अशा कठोर शब्दांनी जानकीने दशाननाला झिडकारले. रावण अचानक क्रोधाने पेटला, जणू इंधनाने वाढलेली आग, त्याने भीषण डोळे उघडले आणि उजवा मुठ वर केला. तो मैथिलीवर आक्रमण करण्याचा प्रयत्न करू लागला, तिच्या प्रासादातील स्त्रिया भयाने किंचाळल्या; तेव्हा त्या दुष्ट रावणाची पत्नी – मंदोदरी – स्त्रियांमध्ये उडी मारून, त्याला थांबवले. मंदोदरी, स्त्रियांमध्ये श्रेष्ठ, प्रेमाने त्याला म्हणाली, "सीतेला तू काय करणार? तिचा शौर्य इंद्रासारखा आहे. आता माझ्याबरोबर आनंद घे; जानकी माझ्यापेक्षा श्रेष्ठ नाही." "देव, गंधर्व आणि यक्ष कन्यांबरोबरही तू आनंद घे – सीतेला तू काय करणार?" मग त्या स्त्रियांमध्ये वेढलेल्या रावणाला तेथून उठवून, त्याच्या महालात नेण्यात आले. दशग्रीव निघून गेल्यावर, विकृत चेहऱ्याच्या राक्षसी स्त्रिया सीतेला भयानक आणि कठोर शब्दांनी धमकावू लागल्या. जानकीने त्या शब्दांना आणि त्यांच्या गर्जनांना तुच्छ मानले – जणू गवतासारखे – त्यांना काही अर्थ नव्हता. त्या राक्षसी स्त्रिया, मांसभक्षक, फक्त धमक्या देत राहिल्या; त्यांनी सीतेच्या दृढ निश्चयाची बातमी रावणाला दिली. शेवटी त्या सर्व स्त्रिया, आशा संपली, प्रयत्न थकले, त्रासलेली, झोपेत गढून गेल्या. तेव्हा सीता, पतीच्या कल्याणासाठी समर्पित, दुःखाने, अत्यंत व्यथित, रडू लागली. त्याच वेळी, त्यांच्या मधून त्रिजटा उठली आणि म्हणाली, "लवकर स्वतःचेच मांस खा, सीतेला नाही – ती काळ्या डोळ्यांची आहे." "ही जनकाची पुण्यशाली कन्या, दशरथाची सून – आज मी एक भयानक, अंगावर काटा आणणारे स्वप्न पाहिले." "ते स्वप्न राक्षसांचा विनाश आणि तिच्या पतीचा विजय दर्शवते; पुरे – आपण राघवाकडून राक्षसी स्त्रियांसाठी संरक्षण मागूया." "आपण वैदेहीकडे दया मागूया – हे मला योग्य वाटते. कारण, अशा दुःखी अवस्थेत जर असे स्वप्न दिसले," "ती अनेक दुःखांतून मुक्त होऊन, अप्रतिम आनंद प्राप्त करते; मैथिली, जनकाची कन्या, नम्रतेने वागणाऱ्यांना दयाळू आहे." "तीच राक्षसी स्त्रियांना मोठ्या संकटातून वाचवू शकते." मग ती लाजाळू युवती, पतीच्या विजयाच्या बातमीने आनंदित होऊन, म्हणाली, "जर हे खरे असेल, तर मी खरोखरच तुमची शरण होईन." आणि सीतेला त्या भयंकर अवस्थेत पाहून...