आनंदी वानर आपल्या झाडांच्या फांद्यांच्या टोकांवर उभे राहिले, त्यांनी फांद्या पकडल्या आणि आपले तेजस्वी वस्त्र लहरवू लागले. त्याच वेळी हनुमान, वायुपुत्र, पर्वताच्या गुहेत लपलेल्या वाऱ्याप्रमाणे प्रचंड गर्जना करू लागला. काळ्या मेघांच्या राशीसारखा तो महान वानर खाली उतरत असताना, सर्व वानरांनी हात जोडून त्याचे स्वागत केले. तो वेगवान आणि पराक्रमी वानर पर्वतासारखा दिसत होता; तो त्या पर्वताच्या शिखरावर, झाडांच्या गर्दीत उतरला. अत्यंत आनंदाने, तो सुंदर पर्वताच्या प्रवाहात उतरला, जणू काही पंख छाटलेला पर्वत आकाशातून खाली पडतो. मग सर्व प्रमुख वानर, आनंदित मनाने, त्या महात्मा हनुमानाला वेढून त्याच्याजवळ आले. त्याला वेढून, सर्वांना अत्युच्च आनंद मिळाला आणि हसतमुखाने त्यांनी त्याचे स्वागत केले. वानरांनी मुळं आणि फळं आणून, वायुपुत्र आणि वानरश्रेष्ठ हनुमानाचा सन्मान केला. काही वानर आनंदाने गाऊ लागले; काही आनंदाने आवाज करू लागले; आणि काही उत्साही वानरप्रमुख झाडांच्या फांद्या घेऊन आले. मग हनुमानाने, आपल्या वयस्कर आणि श्रेष्ठ वानरांना, विशेषतः जांबवान आणि युवराज अंगद यांना वंदन केले. त्या दोघांनी त्याचा सत्कार केला आणि इतर वानरांनी त्याचा आदर केला. हनुमानाने संक्षिप्तपणे सांगितले, “सीता सापडली आहे.” यानंतर, हनुमानाने अंगदाचा हात धरून, महेंद्र पर्वताच्या रम्य अरण्यातील एका छायादार स्थळी बसला. तेव्हा वानरश्रेष्ठांनी विचारले असता, हनुमान म्हणाला, “अशोकवनात बसलेली मी जनकनंदिनी सीतेला पाहिले.” “ती भयंकर राक्षसी स्त्रियांनी वेढलेली, निर्दोष, एकच वेणी बांधलेली, तरुण आणि रामदर्शनाची तीव्र इच्छा बाळगणारी होती. उपवासाने कृश, मलिन, जटा वाढलेली, अशक्त, अशी ती होती. मग मी ‘मी तिला पाहिले’ ही अत्यंत महत्त्वाची, अमृतासारखी बातमी सांगितली.” हे हनुमानाच्या तोंडून ऐकून सर्व वानर अत्यंत आनंदित झाले; काही शिट्या वाजवू लागले, काही गर्जना करू लागले, तर काहींनी प्रचंड आवाज केला. काही वानरांनी किलबिल केली, काहींनी प्रतिसाद दिला; काहींनी आपल्या लांब शेपटी उंचावल्या. काहींनी आपली लांब, वाकडी शेपटी ताणली; काहींनी हर्षाने वानरश्रेष्ठ हनुमानाला स्पर्श केला. काही पर्वतशिखरांवर उडी मारून आनंदाने हनुमानाला मिठी मारू लागले. मग अंगदाने हनुमानाला उद्देशून म्हणायला सुरुवात केली. सर्व वानरवीरांच्या मध्ये अंगद म्हणाला, “शौर्य आणि सामर्थ्यात तुझ्यासारखा दुसरा वानर नाही. तू विशाल समुद्र ओलांडून परत आलास—हे वानरश्रेष्ठ, तूच आमच्या सर्वांचा प्राणदाता आहेस. तुझ्या कृपेने आम्ही रामाला भेटू, आमचे कार्य साध्य होईल. तुझी स्वामीभक्ती, तुझे सामर्थ्य, तुझी दृढता—सर्व वंदनीय आहे!” “सौभाग्याने तू रामपत्नी, पुण्यश्लोका सीतेचे दर्शन घेतलेस. आणि सौभाग्याने ककुत्स्थ राम सीतेच्या वियोगाने आलेला दुःख त्यागेल.” यानंतर आनंदित वानरांनी अंगद, हनुमान आणि जांबवान यांना वेढून, विस्तीर्ण शिळांवर स्थान घेतले. त्या पर्वताच्या रुंद शिळांवर बसून, ते सर्व वानर, समुद्र पार करण्याची कथा ऐकण्यासाठी उत्कंठित झाले. तसेच लंका, सीता आणि रावणाचे दर्शन कसे झाले, हे जाणून घेण्याची त्यांची इच्छा होती. सर्वजण हात जोडून, हनुमानाकडे लक्षपूर्वक पाहू लागले. त्या वेळी अंगद अनेक वानरांनी वेढलेला होता, जणू स्वर्गात अमरांनी वेढलेला देवराज. तो उंच पर्वतशिखर, ज्यावर कीर्ति आणि तेज असलेला हनुमान आणि बलशाली अंगद विराजमान होते, अत्यंत तेजस्वी दिसत होता. आता या अठ्ठावन्नाव्या सर्गाचे ऐका. मग त्या महेंद्र पर्वताच्या शिखरावर, हनुमानाच्या नेतृत्वाखाली सर्व बलाढ्य वानरांना परमसुखाचा अनुभव आला. आनंदित वानर एकत्र बसले असता, जांबवान प्रेमपूर्वक हनुमानाला म्हणाला— “हे वायुपुत्र हनुमान, तू देवी सीतेला कशी पाहिली? तिची स्थिती कशी आहे? आणि त्या क्रूर रावणाने तिच्याशी कसे वागले? हे सर्व सत्य सांग. तिचा शोध कसा घेतलास आणि तिने तुला काय उत्तर दिले? हे सर्व ऐकल्यावर आपण पुढे काय करावे हे ठरवू.” “आपण परतल्यावर काय बोलावे, काय करावे, आणि तिथे काय जपावे हे तू आम्हाला स्पष्ट सांग.” जांबवानाने असे विचारल्यावर, हर्षाने रोमांचित झालेला हनुमान, प्रथम देवी सीतेला मनोभावे वंदन करून बोलू लागला— “तुम्हा सर्वांच्या समोर, महेंद्र पर्वताच्या शिखरावरून मी समुद्राच्या दक्षिण किनाऱ्यावर पोहोचण्याच्या निर्धाराने उडी मारली. जात असताना, माझ्या मार्गात एक भयंकर अडथळा आला—तो सोन्यासारखा, अद्भुत आणि अत्यंत रम्य पर्वत होता. तो पर्वत माझ्या मार्गात उभा राहिला, मी त्याला अडथळा समजला. त्या दिव्य, सुवर्णमय पर्वताजवळ गेल्यावर मी मनाशी ठरवले—‘मला हे भेदून पुढे जावे लागेल.