समुद्राच्या दक्षिण किनाऱ्यावरून उत्तर किनाऱ्यावर जाण्याची इच्छा बाळगून, वायुपुत्र हनुमान त्या प्रचंड पर्वतावर चढला. त्याच्या सामर्थ्याने पर्वतावर मोठा आवाज झाला, दगड तुटून भुसा झाले, आणि हनुमानाची शक्ती वाढली. त्याने भयावह सर्पांनी वेढलेला महासागर पाहिला; वायुपुत्र हनुमान जणू वाऱ्यासारखा आकाशाकडे नजर टाकत होता. माकडांमध्ये वाघासारखा हनुमान दक्षिण दिशेतून उत्तर दिशेकडे झेपावला; त्या वेळी त्याच्या दडपणामुळे पर्वत खाली दाबला गेला. पर्वतावर अनेक प्रकारचे जीव गर्जना करत होते, पर्वत पृथ्वीमध्ये शिरला, त्याचे शिखर थरथरले आणि झाडे खाली पडली. फुलांनी भरलेल्या झाडे हनुमानाच्या प्रचंड शक्तीमुळे उन्मळून जमिनीवर तुटून पडली, जणू इंद्राच्या अस्त्राने फेकल्या गेली असावीत. गुहांमध्ये राहणाऱ्या सिंहांची भीतीदायक गर्जना, हनुमानाच्या दडपणामुळे, आकाश फाडणारी ऐकू आली. पर्वतावर वसणाऱ्या विद्यााधरी, भयाने त्यांच्या वस्त्रांची गडबड झाली आणि दागिने विखुरले गेले, त्या अचानक पर्वतावरून आकाशात उडून गेल्या. प्रचंड आणि शक्तिशाली सर्प, त्यांच्या जळजळत्या जिभा आणि विषाने भरलेल्या तोंडांनी, डोके आणि मान दाबल्या गेल्यामुळे जोरात वळवळू लागले. किन्नर, सर्प, गंधर्व, यक्ष आणि विद्यााधर यांनीही त्या दडपलेल्या पर्वताचा त्याग केला आणि आकाशात झेपावले. हनुमानाच्या शक्तीमुळे पर्वत, त्याच्या उंच झाडांसह, पाताळात शिरला. दहा योजन रुंद आणि तीस योजन उंच असलेला तो पर्वत पृथ्वीच्या पातळीवर आला. हनुमान समुद्राच्या भयंकर खाऱ्या पाण्यावरून सुंदर झेप घेण्यासाठी आकाशात उडी घेतो, लाटांच्या काठावर पोहोचतो. आता पंचावन्नवा सर्ग ऐका. झेप घेतल्यावर, हनुमान पर्वतासारखा पंख लावलेला, सर्प, यक्ष, गंधर्व आणि फुललेल्या कमळ व शिंपल्यांवरून पुढे गेला. त्याने चंद्राला जणू शिंपला, सूर्याला तेजस्वी हंस, ताऱ्यांना कदंब फुलं, आणि ढगांना आकाशातील हिरव्या शेवाळासारखे पाहिले. पुनर्वसू नक्षत्राला मोठ्या मासळी प्रमाणे, मंगळाला प्रचंड मगर, ऐरावताला विशाल बेट, आणि स्वाती ताऱ्याला खेळणारा हंस समजून पाहिले. थकून, हनुमान वाऱ्याच्या लाटांनी बनलेल्या आकाशाच्या महासागरातून गेला, ज्याचे पाणी चंद्राच्या किरणांनी शीतल झाले होते. जणू आकाश गिळत आहे, जणू चंद्राला खरडतो आहे, जणू ताऱ्यांचे आकाश आणि सूर्याचा गोल घेऊन जातो आहे, असा तो झेपावत होता. थकलेला असतानाही, हनुमान अनंत ढगांच्या महासागरात शिरला, जणू ढगांचे समूह ओढत चालला आहे. मोठे ढग पांढरे, लाल, निळे, गडद तांबडे, हिरवे आणि गुलाबी रंगात चमकत होते. ढगांच्या समूहात पुन्हा पुन्हा शिरून बाहेर येत, कधी उजळ, कधी लपलेला, तो जणू चंद्रासारखा दिसत होता. घनघोर ढगांमध्ये फिरताना, त्याचा शुभ्र शरीर कधी दिसे, कधी लपले, आणि तो आकाशात चंद्रासारखा चमकत होता. गरुडासारखा आकाशात झेप घेत, वायुपुत्र हनुमान ढगांचे समूह फाडत, पुन्हा पुन्हा बाहेर येत, चमकत होता. महाकाय गर्जना करत, जणू मोठ्या ढगांचा गडगडाट, हनुमानाने श्रेष्ठ राक्षसांचा वध केला आणि आपले नाव पुकारले. त्याने लंका नगरीत खळबळ माजवली, रावणाला दुःखी केले, बलवान वीरांचा वध केला आणि वैदेहीला प्रणाम केला. ते सर्व करून, हनुमान पुन्हा महासागराच्या मध्यातून परत आला, शक्तीने भरलेला, आणि सूर्याभा पर्वताच्या शिखराला स्पर्श केला. धनुष्याच्या दोऱ्याने सुटलेल्या बाणासारखा, तो वेगाने जवळ आला आणि त्या महान पर्वताकडे पाहिले. महेंद्र पर्वताला पाहून, हनुमानाने प्रचंड गर्जना केली, जी सर्व दहा दिशांना भरून गेली. ढगांचा गडगडाटासारखा आवाज करत, तो आपल्या मित्रांना पाहण्याची इच्छा बाळगून त्या ठिकाणी पोहोचला. त्याने जोरदार गर्जना केली आणि आपली शेपटी हलवली; गरुडाच्या मार्गावर गर्जना करत होता. त्याच्या गर्जनेने सूर्याच्या गोलासह आकाश थरथरले; आणि महासागराच्या उत्तर किनाऱ्यावर असलेल्या बलवान वीरांनी—पूर्वी तिथे स्थिर झालेले, वायुपुत्राला पाहण्याची इच्छा बाळगणारे—हनुमानाचा गडगडाटी गर्जना ऐकला, जणू वाऱ्याने ढगांचा गडगडाट. जंगलात राहणारे सर्व माकड, दुःखाने ग्रस्त, माकडराजाचा प्रचंड गडगडाटी आवाज ऐकून, जणू ढगांचा गडगडाट, आनंदित झाले. ती गर्जना सर्वत्र घुमत ऐकून, सर्व माकड हनुमानाला पाहण्याची उत्कंठा बाळगून, उत्साही झाले. जांबवान, माकडांमध्ये श्रेष्ठ, हर्ष आणि आनंदाने मन भरून, सर्व माकडांना म्हणाला: "निश्चितच, हनुमानाने आपले कार्य साध्य केले आहे; कारण कार्य पूर्ण झाले नसते, तर असा आवाज त्याच्याकडून उमटला नसता." त्याच्या भुजांचा आणि मांड्यांचा आवाज, आणि त्या महात्म्याच्या प्रचंड गर्जना ऐकून, सर्व माकड आनंदित होऊन उड्या मारत पुढे आले. शिखरावरून शिखरावर, शिखरावरून शिखरावर, आनंदित माकड हनुमानाला पाहण्यासाठी धावू लागले. आनंदी होऊन, माकड झाडांच्या टोकांवर उभे राहिले, फांद्या पकडल्या, आणि आपल्या तेजस्वी वस्त्रांची लहर केली.