हनुमानाने सीतेला अत्यंत आदरपूर्वक विचारले, "हे निष्पापे, जर तू माझ्यासोबत येऊ शकत नाहीस, तर मला असा एखादा ओळखीचा खुण दे, ज्यामुळे राघव तुला ओळखू शकेल." हनुमानाचे हे शब्द ऐकून, देवकन्येसमान तेजस्विनी सीता हळूवारपणे बोलू लागली; तिच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहत होते आणि तिच्या वाणीला कंठ दाटून आला होता. सीता म्हणाली, "हेच ते उत्तम ओळखीचं चिन्ह आहे—तू माझ्या प्रिय रामाला सांग, की चित्रकूट पर्वताच्या पायथ्याशी, ईशान्य दिशेला, जिथे मुनिवर वास करतात, कंदमुळ, फळे आणि शुद्ध पाण्याने समृद्ध असा तो प्रदेश, मंदाकिनी नदीच्या काठावर, तिथल्या फुलांनी सुगंधित अशा वनात, एकदा तू पाण्यात भिजून माझ्या मांडीवर येऊन बसलास. त्यावेळी, मांस घेऊन आलेला एक कावळा मला टोचू लागला; मी मातीचा ढेकूळ उचलून तो कावळा हाकलण्याचा प्रयत्न केला. तो कावळा मला सतावत राहिला आणि मांसाच्या लोभाने थांबला नाही. मी रागावून माझे वस्त्र सावरत असताना, माझी वस्त्रे घसरू लागली आणि तेव्हा तू मला पाहिलेस. तू मला हसलेस, आणि मी लाजली, रागावले, आणि त्या कावळ्याच्या टोचण्याने जखमी होऊन तुझ्याकडे आले. नंतर मी दमून तुझ्या मांडीवर विसावलो; जरी मी रागावले होते, तरी तू आनंदाने मला धीर दिलास. माझ्या डोळ्यांतून अश्रू वाहत होते, मी हळूवारपणे डोळे पुसत होते, आणि त्या कावळ्याने मला अस्वस्थ केले होते; हे सर्व तू पाहिले आहेस. दमल्यामुळे मी तुझ्या मांडीवर बराच वेळ झोपले; आणि मग, भरताचा मोठा भाऊ, तू, माझ्या मांडीवर झोपलास. पुन्हा तो कावळा आला; मी झोपेतून उठताच, तो अचानक माझ्या स्तनांमध्ये जखम करून गेला. तो पुन्हा पुन्हा आकाशात उडत येऊन मला गंभीर जखमा करीत राहिला. तेव्हा तू उठलास आणि माझ्या स्तनांवरून रक्त वाहताना पाहिलेस. मला जखमी पाहून, तू, बलशाली आणि क्रोधाने फणफणणाऱ्या सर्पासारखा, असे शब्द उच्चारलेस—'हे नागनासिके, तुझ्या स्तनांमधील जखम कोणी केली? कोण असा आहे जो पाचमुखी सर्पाशी खेळण्याचा धाडस करतो?' तू आजूबाजूला पाहिलेस आणि माझ्यासमोर उभा असलेला, तीक्ष्ण नखांनी रक्ताने माखलेला कावळा तुला दिसला. तो कावळा इंद्राचा पुत्र होता, पक्ष्यांमध्ये श्रेष्ठ, वाऱ्यासारखा वेगवान आणि संपूर्ण पृथ्वीवर भ्रमण केलेला. मग तू, क्रोधाने डोळे लाल करून, त्या कावळ्यावर कठोर उपाय करायचे ठरवलेस. तू तुझ्या आसनावरील एक कुशाचे पाते उचललेस आणि त्यात ब्रह्मास्त्राची शक्ती संचारलीस; ते पाते प्रलयाग्नीप्रमाणे ते कावळ्याच्या दिशेने जळू लागले. तू ते जळते कुशाचे पाते कावळ्याकडे फेकलेस. ते पाते त्याच्या मागे आकाशात धावत राहिले. कावळा जगभर वेगवेगळ्या मार्गांनी पळाला, संरक्षणासाठी सर्वत्र भटकला. त्याचे वडील आणि सर्व ऋषी त्याला सोडून गेले; तो तीनही लोकांत मदतीसाठी कुठेही आश्रय मिळवू शकला नाही, शेवटी तो फक्त तुझ्याच आश्रयाला आला. जो शरण आलेल्याचे रक्षण करतो, त्याने त्या जमिनीवर पडलेल्या, मृत्युदंडास पात्र असलेल्या कावळ्यालाही दया दाखवून वाचवले. तू त्या थकलेल्या, फिकट झालेल्या कावळ्याला सांगितलेस, 'हे ब्रह्मास्त्र व्यर्थ होऊ शकत नाही; ते कुठे लागावे, ते सांग.' मग ते कावळ्याच्या उजव्या डोळ्यात लागले; त्याने उजवा डोळा गमावला, पण जीव वाचला. कावळ्याने राम आणि दशरथ राजाला वंदन केले, आणि तू त्या वीराने त्याला मुक्त केले, मग तो आपल्या घरी परतला. माझ्यासाठी, केवळ एका कावळ्याच्या अपराधासाठी, ब्रह्मास्त्राचा प्रयोग केला गेला; मग, हे राजन, माझ्यावर अन्याय करणाऱ्याला तू का क्षमा करतोस? तुझ्याकडून मी नेहमी ऐकले आहे की दया हीच श्रेष्ठता आहे; मला माहीत आहे, तू महान शक्तिमान, तेजस्वी आणि सामर्थ्यवान आहेस. तू अथांग आणि अचल समुद्रासारखा, पृथ्वीचा स्वामी, इंद्रासमान प्रभू आहेस. शस्त्रविद्येत निपुण, बलवान आणि खंबीर असताना, हे राघव, तू राक्षसांवर शस्त्र का चालवत नाहीस? ना सर्प, ना गंधर्व, ना देव, ना मरुतगण—रामाच्या युद्धातील सामर्थ्याला कोणीही तोंड देऊ शकत नाही. जर त्या पराक्रमी रामाला माझी काळजी असेल, तर तो तीक्ष्ण बाणांनी राक्षसांचा संहार का करत नाही? लक्ष्मणाला, शत्रूंचा संहार करणाऱ्याला, भावाचा आदेश मिळाला आहे; तरीही तो मला वाचवत नाही, याचे कारण काय, हे महावीर? ते दोघे, पुरुषसिंह, वायू आणि इंद्रासमान तेजस्वी, देवांनाही ज्यांना हरवणे कठीण आहे, ते मला का विसरतात? नक्कीच माझेच काही मोठे पाप असावे; अन्यथा, दोघेही समर्थ असूनही, शत्रूंचा नाश करणारे असूनही, मला पाहत नाहीत. वैदेहीचे हे अश्रूभरे, दुःखाने ओथंबलेले शब्द ऐकून, वानरांचा तेजस्वी सेनापती हनुमान बोलला, "हे देवी, राम तुझ्या विरहानेच व्याकुळ आहे—मी सत्याची शपथ घेतो; आणि राम दुःखी असला की लक्ष्मणही यातनेत आहे. कसेबसे मी तुला शोधले आहे; आता दुःख करण्याची वेळ नाही. हे सुंदरी, या क्षणीच तुझे सर्व दुःख संपेल. ते दोघे पुरुषसिंह, राजपुत्र, अपार सामर्थ्याचे, तुझ्या दर्शनाच्या इच्छेने प्रेरित होऊन, अखंड जग जाळून टाकू शकतात.