हे देवी, त्या वेळी महान आत्मा, आपल्या वचनाला दृढ राहणारा राजकुमार राम, नेहमीच संतप्त, नेहमीच "सीता, सीता" असे हाक मारणारा, फक्त तुमच्यासाठीच सर्वतोपरी प्रयत्न करत होता. रामाच्या या स्तुतिने सीतेच्या दुःखाला क्षणिक विसावा मिळाला; ती रामाच्या दुःखात सहभागी झाली आणि जणू शरद ऋतूतील चंद्रासारखी, मेघांमध्येही तिचे मुख तेजस्वी दिसू लागले. सीतेने, ज्याचे मुख पूर्ण चंद्रासारखे होते, हनुमानाने सांगितलेल्या या शब्दांनी भारावून, धर्मपूर्ण आणि हेतुपूर्ण शब्दांत त्याला उत्तर दिले. "हे वानर," ती म्हणाली, "तुझे बोलणे अमृतासारखे आहे, पण त्यात विषही मिसळले आहे. कारण राम दुसऱ्या मनाचा नाही, तो दुःखात पूर्णपणे मग्न आहे. समृद्धी असो वा विपत्ती, मृत्यू माणसाला दोरीने बांधल्यासारखा ओढत नेत असतो. हे श्रेष्ठ वानर, नशीबाला कोणीही टाळू शकत नाही; बघ, सौमित्र, मी आणि राम, आपण सर्वजण या विपत्तीत अडकलेलो आहोत. राघव हा या दुःखाच्या महासागरातून, जणू तुटलेल्या होडीने समुद्र पार करणाऱ्यासारखा, कसा बाहेर पडेल? राक्षसांचा वध करून, रावणाचा संहार करून, लंकेचे विनाश करून, माझे पती मला कधी पाहतील? माझे प्राण फक्त एका वर्षापर्यंतच टिकतील, म्हणून वर्ष पूर्ण होण्यापूर्वी त्याला 'लवकर ये' असे सांगितले पाहिजे. दहावा महिना संपत आला आहे; अजून दोन महिने उरले आहेत, हे वानर, जे क्रूर रावणाने मला ठरवून दिले आहेत. माझा दीर विभीषण, माझ्या सुटकेसाठी सतत प्रयत्न करत आहे, त्याने रावणाला अनेकदा समजावले, पण तो त्याचे ऐकत नाही. रावण मला परत द्यायला तयार नाही; युद्धात त्याला मृत्यूच शोधतो आहे, कारण तो काळाच्या अधीन आहे. हे वानर, विभीषणाची मोठी मुलगी कलाने, जिला तिच्या आईने पाठवले, तिने मला स्वतः सांगितले. एक विद्वान आणि बुद्धिमान राक्षस, अविन्ध्य नावाचा, वयोवृद्ध, धर्मनिष्ठ, आणि रावणाकडून अत्यंत सन्मानित, त्यानेही राक्षसांना रामकडून विनाश होईल असे सांगितले; पण दुष्ट रावण त्याचे हितकारक शब्दही ऐकत नाही. हे श्रेष्ठ वानर, मला आशा आहे की माझे पती लवकरच माझ्यापर्यंत पोहोचतील; कारण माझे अंतःकरण शुद्ध आहे आणि त्यांच्यात असंख्य गुण आहेत. उत्साह, धैर्य, सामर्थ्य, करुणा, कृतज्ञता, शौर्य आणि पराक्रम—हे सर्व गुण राघवामध्ये आहेत. ज्याने जनेस्थानात आपल्या भावाविना चौदा हजार राक्षसांचा वध केला, त्याला कोण शत्रू घाबरणार नाही? तो पुरुषश्रेष्ठ कुठल्याही विपत्तीशी समरूप नाही; मी त्याची महानता ओळखते, जशी पुलोमजेला इंद्राची ओळख आहे. हे वानर, राम सूर्याप्रमाणे तेजस्वी व पराक्रमी आहे; तो आपल्या बाणांनी राक्षस शत्रूंच्या महासागराला वाळवून टाकेल. असे म्हणताना, रामाच्या वेदनेने व्याकुळ आणि दुःखाने कृश झालेली सीता, डोळ्यात अश्रू घेऊन बसली होती. तेव्हा हनुमानाने तिला नम्रपणे संबोधले. "ज्या क्षणी मी हे शब्द रामाला सांगीन, तो क्षणार्धातच मोठ्या वानर-भालूंच्या सैन्यासह येथे येईल. नाहीतर, मी आजच तुला या राक्षसांच्या तावडीतून सोडवतो; माझ्या पाठीवर बस, हे निष्पापे, आणि या दुःखातून मुक्त हो. माझ्या पाठीवर बसवून मी तुला समुद्र पार नेईन; लंकेसह रावणालाही उचलण्याचे सामर्थ्य माझ्यात आहे. आजच, हे मैथिली, मी तुला प्रस्रवण पर्वतावर उभ्या असलेल्या राघवाकडे सोपवीन, जसे अग्नी इंद्राकडे हविर्दान नेतो. आजच, हे वैदेही, तू लक्ष्मणासह राघवाला पाहशील—तो निश्चयपूर्वक, जणू दैत्यांचा वध करणाऱ्या विष्णुप्रमाणे, उभा असेल. तू त्या पराक्रमी रामाला पाहशील, जो तुझ्या दर्शनाने उत्साही होईल, आश्रमात विराजमान, पर्वतराजाच्या शिखरावर इंद्रासारखा. माझ्या पाठीवर चढ, हे सुंदर स्त्री, संकोच करू नकोस; जशी रोहिणी चंद्राशी एकरूप होते, तशी तू रामाशी एकरूप हो. जणू रोहिणी चंद्राशी संवाद साधते आणि एकरूप होते, तसे तू माझ्या पाठीवर बसून ताऱ्यांच्या महासागरावरून पार जा. लंकावासीयांपैकी कोणीही, हे स्त्री, मला तुझ्यासह परतताना थांबवू शकणार नाही. जसे मी इथे आलो, तसेच मी नक्कीच परत जाईन; पाहा, हे वैदेही, मी तुला आकाशातून घेऊन जाईन." हनुमानाचे हे अद्भुत वचन ऐकून, सीता संपूर्ण अंगाने आश्चर्यचकित आणि आनंदित झाली, आणि तिने हनुमानाला विचारले, "हनुमान, इतक्या लांब अंतरावर तू मला कसा नेणार? हे वानरश्रेष्ठ, ही वानरांची वृत्तीच आहे! तुझ्या इतक्या लहान शरीराने, तू मला इथून माझ्या पतीकडे, त्या पुरुषराजाकडे, कसा नेणार?" सीतेचे हे बोलणे ऐकून, पवनपुत्र हनुमानाने मनात विचार केला की, तिने माझ्या सामर्थ्याचा अपमान केला आहे. 'ती माझ्या खऱ्या स्वरूपाला किंवा सामर्थ्याला ओळखत नाही; म्हणूनच, मी ज्या रूपात इच्छितो, ते वैदेहीला दाखवावे,' असे त्याने ठरवले. मग हनुमान, शत्रूंचा संहार करणारा आणि वानरांमध्ये श्रेष्ठ, आपल्या खऱ्या विशाल रूपात सीतेसमोर प्रकट झाला. त्या झाडावरून उडी मारून, तो बुद्धिमान वानर आपले शरीर वाढवू लागला, जेणेकरून सीतेला विश्वास वाटावा. तो वानर पर्वतासारखा, तांबड्या मुखाचा, प्रचंड बलशाली, वज्रासारख्या भयंकर दात आणि नखांनी युक्त, वैदेहीला अशा शब्दांनी संबोधू लागला.