वैदेही, तू राक्षसींच्या ताब्यात असूनही जिवंत आहेस, हे खरोखरच तुझे भाग्य आहे. फार लवकरच तू राम आणि महान रथी लक्ष्मण यांना पाहशील, असे मी तुला सांगतो. वानरांच्या सैन्यात मी हनुमान नावाचा आहे, सुग्रीवाचा मंत्री, ज्याची शक्ती अपरिमित आहे. मी महासागर ओलांडून लंका नगरीत प्रवेश केला आणि दुष्ट रावणाच्या डोक्यावर पाऊल ठेवले. मी माझ्या शौर्यावर विश्वास ठेवून तुझ्या भेटीस आलो आहे; हे लक्षात घे, मी तसा नाही आहे, जसा तू मला समजतेस. तुझे संशय दूर कर आणि माझ्या शब्दांवर विश्वास ठेव. आता, वाल्मिकी रामायणातील सुंदरकांडाचा पंचतीसवा सर्ग ऐक. रामाची कथा वानरांत श्रेष्ठ असलेल्या हनुमानाकडून ऐकून, वैदेहीने मधुर आवाजात कोमल शब्द बोलले. "हे वानरा, पुन्हा एकदा राम आणि लक्ष्मण यांची चिन्हे मला सांग, जेणेकरून दुःख माझ्यावर हावी होणार नाही. त्यांची उंची, स्वरूप, त्यांच्या उरां आणि हातांची माहिती दे, आणि लक्ष्मणाबद्दलही सांग." वैदेहीच्या या विनंतीवर वायुपुत्र हनुमानाने रामाचे खरे स्वरूप वर्णन करण्यास सुरुवात केली. "हे वैदेही, तुझे भाग्य आहे की तू तुझ्या पतीचे आणि लक्ष्मणाचे स्वरूप विचारतेस, कमलनयनिनी. ऐक, मी तुला राम आणि लक्ष्मण यांच्या ओळखी सांगतो, त्या स्पष्टपणे वेगळ्या आहेत. रामाचे डोळे कमळाच्या पानांसारखे आहेत, चेहरा पूर्ण चंद्रासारखा, सौंदर्य आणि करुणेने युक्त, जनकनंदिनी. तेजात तो सूर्यासारखा, सहनशीलतेत पृथ्वीप्रमाणे, बुद्धीमध्ये बृहस्पतीसारखा, आणि कीर्तीमध्ये इंद्रासारखा आहे. तो जीवांचा आणि आपल्या लोकांचा रक्षक, आपल्या आचाराचा आणि धर्माचा संरक्षक, शत्रूंचा दाहक आहे. राम हा जगातील चार वर्णांचा रक्षक, जगाच्या सीमांचा स्थापक आणि पालनकर्ता आहे. तो तेजस्वी, अत्यंत सन्मानित, ब्रह्मचर्याच्या व्रतावर दृढ, सत्पुरुषांना कृतज्ञ, आणि योग्य आचारात निपुण आहे. राजकीय नीतीत पारंगत, ब्राह्मणांप्रती भक्त, बुद्धिमान, उत्तम स्वभावाचा, शिस्तबद्ध, आणि शत्रूंचा दाहक आहे. यजुर्वेदात प्रशिक्षित, वेदज्ञ लोकांकडून सन्मानित, धनुर्विद्या, वेद आणि वेदांगात निपुण आहे. राम हा रुंद खांद्याचा, बलवान भुजांचा, शंखासारखा गळा, सुंदर चेहरा, लपलेली हाडे, आणि तांबड्या छटा असलेले डोळे — लोकांत राम म्हणून ओळखला जातो. त्याचा आवाज ढोलासारखा घुमतो, रंग गुळगुळीत, उर्जेने भरलेला, शरीर सुसंगत, अंग स्पष्ट, आणि रंग काळा आहे. तो तीन प्रकारे दृढ, तीन प्रकारे लांब, तीन प्रकारे समान, तीन प्रकारे उंच, तीन प्रकारे तांबडा, तीन प्रकारे सौम्य, आणि तीन प्रकारे खोल आहे. त्याच्या शरीरावर तीन रेषा, तीन ठिकाणी वाकलेला, चार ठळक गुण, तीन शिर, चार विभाग, चार चिन्हे, चार उर, आणि चार समानता आहेत. त्याच्याकडे चौदा जोड्या, चार दात, चार चालण्याचे प्रकार, मोठे ओठ, जबडा आणि नाक, पाच सौम्य गुण, आणि आठ वंश आहेत. दहा कमळासारखे गुण, दहा रुंद गुण, तीन गोष्टींनी झाकलेला, दोन पांढऱ्या चिन्हे, सहा उंच भाग, नऊ सडपातळ भाग, आणि राघव तीन प्रकारे विस्तारलेला आहे. राम सत्य आणि धर्मात रमतो, तेजस्वी, संकलन आणि दयेमध्ये तत्पर, योग्य वेळ आणि स्थान ओळखण्यात निपुण, आणि सर्व लोकांना प्रिय असे शब्द बोलतो. त्याचा भाऊ, वेगळ्या आईचा, सौमित्र लक्ष्मण, अपरिमित तेजाचा, प्रेम, स्वरूप आणि गुणात समान आहे. राम, सुवर्णासारखा तेजस्वी, काळ्या रंगाचा, महान कीर्तीचा, आणि हे दोघे पुरुष वाघ तुला पाहून आनंदित होतात. त्यांनी संपूर्ण पृथ्वी शोधली, आमच्याशी एकत्र झाले, आणि तुझ्या शोधात भूमीवर भटकत आहेत. त्यांनी पशूंचा स्वामी, पूर्व नियतीने ठेवलेला, ऋष्यमूक पर्वताच्या पायथ्याशी, घनदाट झाडांच्या समूहात पाहिला. त्यांनी सुग्रीवाला, भाऊच्या भीतीने बसलेला, देखणे, आणि आम्हीही, वानरराज सुग्रीव, सत्यात दृढ पाहिला. आम्ही पूर्व नियतीने स्थापन केलेल्या राज्याची सेवा करतो; ते दोघे, वल्कल वस्त्र परिधान केलेले, हातात उत्तम धनुष्य घेऊन आले. त्यांनी ऋष्यमूक पर्वताच्या रम्य प्रदेशात प्रवेश केला; ते धनुष्यधारी पुरुष वाघ पाहून, श्रेष्ठ वानराने पर्वताच्या शिखरावर उडी घेतली, भीतीने गोंधळलेला; मग त्या शिखरावर वानरराज राहिला. त्याने मला एकटा, जलदपणे त्यांच्या जवळ पाठवले; म्हणून मी, सुग्रीवाच्या आज्ञेवर, त्या पुरुष वाघांच्या जवळ गेलो. सौंदर्य आणि शुभ चिन्हांनी युक्त, हात जोडून ते माझ्यासमोर उभे होते; आणि मी, त्यांचे खरे स्वरूप ओळखून, प्रेमाने भरलो. त्यांच्या पाठीवर बसून, हे श्रेष्ठ पुरुष त्या ठिकाणी आले, आणि मी त्यांना सत्याने महान आत्म्याच्या सुग्रीवाजवळ नेले. परस्पर संवादातून गाढ स्नेह निर्माण झाला; ते दोघे, प्रसिद्ध, वानरांचा स्वामी आणि मानवांचा स्वामी, एकमेकांना आधार देत, भूतकाळातील घटना सांगू लागले. मग राम, लक्ष्मणाचा मोठा भाऊ, सुग्रीवाला सांत्वन दिले. त्याचा भाऊ वालीने, एका स्त्रीसाठी, मोठ्या शक्तीने त्याला हाकलून दिले; आणि तुझ्या विरहामुळे जन्मलेले दुःख रामाला, ज्याची कर्मे निर्दोष आहेत, त्रास देऊ लागले. लक्ष्मणाने वानरराज सुग्रीवाला सांगितले; आणि वानरराज, लक्ष्मणाने सांगितलेले शब्द ऐकून...