आता, त्या क्षणी, माकडांचा श्रेष्ठ हनुमान समोर आदराने उभा असलेला पाहून मैथिली सीता अत्यंत आश्चर्यचकित झाली आणि मनात विचार करू लागली. तिला त्या माकडाची स्वभाव अत्यंत भयानक वाटली, जवळ जाणे अशक्य वाटले; त्याच्या चेहऱ्याकडे पाहणेही अशक्य आहे असे वाटून ती पुन्हा संभ्रमात पडली. भय आणि गोंधळाने सीता फारच व्याकुळ झाली, दुःखाने 'राम!' आणि 'लक्ष्मण!' असे हाक मारत तिने हळहळ व्यक्त केली. अचानक सीता अश्रूंनी रडू लागली, तिचा स्वर मंद आणि हलका होता; मग, माकडांचा श्रेष्ठ आदराने जवळ येताना पाहून मैथिली विचार करू लागली, "हे स्वप्न असावे." ती, त्या माकडराजाचा रुंद जबड्याचा चेहरा पाहत होती—जसा वर्णन केला आहे—त्या पिवळसर रंगाच्या, सर्वात मौल्यवान, वायूदेवाचा पुत्र, विद्वानांमध्ये श्रेष्ठ हनुमान. त्याला पाहून सीता इतकी हादरली की जणू तिचा जीवच निघून गेला; बऱ्याच वेळाने शुद्धीवर येऊन, मोठ्या डोळ्यांची ती स्त्री विचार करू लागली. "आज मी स्वप्नात हे विचित्र माकड पाहिले आहे, आणि स्वप्नशास्त्रानुसार असे स्वप्न निषिद्ध आहे; राम आणि लक्ष्मण सुरक्षित असोत, आणि माझे वडील, राजा जनकही सुरक्षित असोत." पण तिला जाणवले, "हे स्वप्न नाही, कारण मला झोपच नाही—दुःख आणि शोकामुळे मी त्रस्त आहे; आनंद काहीच नाही, त्याच्यापासून वेगळी झाल्यापासून, ज्याचा चेहरा पूर्ण चंद्रासारखा आहे." सीता म्हणते, "सदैव, विचारात आणि बोलण्यात, मी 'राम, राम' असेच उच्चारते, त्याचाच विचार करते; मी फक्त त्याच्याशी संबंधित गोष्टी पाहते आणि ऐकते." "आज मी त्याच्या प्रेमाने व्याकुळ आहे, माझे सर्व मन त्याच्यात गुंतले आहे; सतत मी त्याचाच विचार करते, म्हणून मी फक्त त्याच्याशी संबंधित गोष्टी पाहते आणि ऐकते." ती विचार करते, "कदाचित हे माझी इच्छा पूर्ण झाली आहे?" पण मनात तर्क करते: "कारण त्याचा प्रत्यक्ष रूप येथे नाही—पण हा समोर असलेला स्पष्ट रूपात माझ्याशी बोलतो." मग सीता प्रार्थना करते: "वाचस्पती, वज्रधारी, स्वयंभू आणि अग्निदेव यांना नमस्कार! या वनवासीयाने माझ्यासमोर जे बोलले आहे, ते खरे ठोठावो—त्याच्या विपरीत काही होऊ नये." आता, वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडातील सत्ताविसाव्या अध्यायाच्या कथा ऐका. हनुमान, त्या वृक्षावरून उतरला, त्याचा चेहरा प्रवाळासारखा तेजस्वी, नम्र आणि दुःखी दिसत होता; तो सीतेजवळ गेला आणि नमस्कार केला. वायूदेवाचा बलवान पुत्र हनुमान, हात जोडून, विनम्रतेने सीतेला मधुर शब्दांनी विचारू लागला: "हे दोषरहिते, तू कोण आहेस, कमळाच्या पाकळ्यांसारख्या डोळ्यांची, मलिन रेशमी वस्त्र घालून, या झाडाच्या फांदीवर उभी?" "तुझ्या डोळ्यातून दुःखातून जन्मलेले अश्रू का वाहतात, जणू कमळ किंवा पळाशाच्या पानांवरून पाणी पडते?" "देव, असुर, नाग, गंधर्व, राक्षस, यक्ष, किंवा किन्नर—तू कोण आहेस, हे सुंदर स्त्री?" "तू रुद्रांपैकी आहेस का, किंवा मरुतांपैकी, हे सुंदर चेहऱ्याची? किंवा वसुंपैकी, हे मनोहारी स्त्री? तू मला देवीसारखी दिसतेस." "तू रोहिणी आहेस का, सर्व गुणांनी युक्त, देवांच्या लोकातून खाली पडलेली, चंद्रापासून वेगळी झालेली?" "की, हे काळ्या डोळ्यांची, तू अरुंधती आहेस का, धर्मनिष्ठ, जी राग किंवा भ्रमाने आपल्या पती वसिष्ठाला दुखावून त्याला सोडून गेली आहे?" "हे सडपातळ कंबरेची, तुझा पुत्र, वडील, भाऊ किंवा पती कोण आहे, ज्यासाठी तू दुःखाने या लोकातून त्या लोकात गेलीस?" "तुझे रडणे, खोल श्वास, आणि जमिनीला स्पर्श करणे पाहून, मी तुला देवी मानत नाही, कारण तू राजपत्नीचे लक्षण दाखवतेस." "मी तुझ्यात राजघराण्याची चिन्हे आणि लक्षणे पाहतो; तू राजाची राणी किंवा राजकन्या आहेस असे मला वाटते." "जर तू सीता आहेस, जिला रावणाने जनस्थानातून जबरदस्तीने अपहरण केले, तर तुझे कल्याण असो—कृपया सांग, मी विचारतो आहे." "तुझ्या नम्रतेमुळे, असामान्य रूपामुळे, आणि तपस्वी वस्त्रामुळे, तू नक्कीच रामाची राणी आहेस असे मला वाटते." हनुमानाचे शब्द ऐकून, रामाचे नाव ऐकून आनंदित झालेली वैदेही, त्या झाडावर बसलेल्या हनुमानाशी बोलू लागली: "मी दशरथाच्या घरची सून आहे, जो शत्रूंच्या सैन्याचा नाश करणारा, पृथ्वीवरील सिंहासारख्या राजांमध्ये श्रेष्ठ, आणि आत्मज्ञान असलेला आहे." "मी जनकाची कन्या आहे, विदेहाचा महान आत्म्याचा राजा; माझे नाव सीता आहे, आणि मी बुद्धिमान रामाची पत्नी आहे." "बारा वर्षे मी रामाच्या घरात राहिले, मानवी सुखांचा आनंद घेतला, सर्व इच्छा पूर्ण झाल्या." "तेराव्या वर्षी, राजा आणि त्याचे पुरोहित, इक्ष्वाकू वंशजाला राजा म्हणून अभिषेक करण्याची तयारी करू लागले." "रामाच्या अभिषेकाची तयारी होत असताना, कैकेयीने आपल्या पतीला असे शब्द सांगितले:" "'मी दररोज काहीही खाणार किंवा पिणार नाही; जर रामाचा अभिषेक झाला, तर माझ्या आयुष्याचा अंत आहे.'" "'तू जे वचन प्रेमाने मला दिले आहेस, हे श्रेष्ठ राजा—ते व्यर्थ होऊ नये, रामाला वनात पाठव.'" "राजा, सत्यधर्मात निष्ठावान, राणीला दिलेले वर आठवून, कैकेयीचे कठोर आणि निर्दय शब्द ऐकून शोकात बुडाला." "मग, वृद्ध राजा, सत्याच्या मार्गावर स्थिर, रडत, आपल्या तेजस्वी ज्येष्ठ पुत्राला राज्य सोडण्यास सांगितले." "राम, ज्याने आधीच मनातून पित्याचे आज्ञा स्वीकारली होती, जी अभिषेकापेक्षा प्रिय होती, तीच आज्ञा शब्दांनी स्वीकारली." "राम, ज्याचे शौर्य सत्यात आहे, तो देतो पण घेत नाही, सत्य बोलतो, कधीही असत्य बोलत नाही—even स्वतःच्या जीवासाठी." "तो, महान कीर्तीचा, महागड्या वस्त्रे बाजूला ठेवून, मनात राज्याचा त्याग केला, आणि मला त्याच्या आईकडे सोपवले." "मी पटकन त्याच्या पुढे वनवासिनी म्हणून निघाले, कारण त्याच्यापासून वेगळी राहून, स्वर्गवासही मला प्रिय नाही." अशा प्रकारे सीतेने हनुमानाला आपली कथा सांगितली—दुःख, प्रेम, आणि विश्वासाने भरलेली.