वनात रामाचा एक मित्र भेटला, सुग्रीव नावाचा वानर. शत्रूंच्या नगरांचा विजेता रामाने मग वालीचा वध केला. त्यानंतर रामाने वानरांचा राज्य पुन्हा महान आत्म्याच्या सुग्रीवाला दिले. सुग्रीवाच्या आज्ञेने, रूप बदलण्याची शक्ती असलेल्या हजारो वानरांनी सीतेच्या शोधासाठी सर्व दिशांनी जाऊन शोध घेतला. त्यात मी, संपातीच्या सांगण्यावरून, शंभर योजन रुंद समुद्र पार केला. सीतेसाठी, मोठ्या डोळ्यांची ती देवी, मी जलदपणे समुद्र पार केला आणि तिचे वर्णन जसे सांगितले होते, तसाच तिचा रूप, रंग आणि सौंदर्य पाहिले. रामाने स्वतः सांगितले की मी सीतेला शोधून काढले आहे; असे सांगून वानरांचा श्रेष्ठ, हनुमान, शांत झाला. जनकी, हे ऐकून, अत्यंत आश्चर्यचकित झाली; तिचे कुरळे केस, सुंदर केसांनी झाकलेले, भयाने ती चेहरा वर करून शिंशापाच्या झाडाकडे पाहू लागली. वानराच्या शब्दांनी आणि सर्व दिशांना पाहून, सीता मनातून रामाचा स्मरण करून अत्युच्च आनंदाने भरली. ती वर, खाली, बाजूला पाहत होती आणि तिने त्या वानर राजाच्या मंत्र्याला, वायूच्या पुत्राला, आकाशात उगवणाऱ्या सूर्यासारखा, ज्याचे मन गूढ आहे, पाहिले. आता वाल्मिकी रामायणातील सुंदरकांडातील दोनतीसवा सर्ग ऐका. झाडाच्या फांद्यात लपलेला हनुमान दिसल्यावर सीतेचे मन अस्वस्थ झाले; तो पांढऱ्या वल्कलात, विजेसारखा तांबूस दिसत होता. तिथे तिने नम्र, मधुर बोलणारा वानर पाहिला, जो फुललेल्या अशोकाच्या झाडासारखा तेजस्वी होता, आणि त्याचे डोळे वितळलेल्या सोन्यासारखे होते. वानरांचा श्रेष्ठ तिथे नम्रपणे उभा असताना, मैथिली अत्यंत आश्चर्याने भरली आणि विचार करू लागली. "हा वानर अत्यंत भयावह आहे, जवळ जाणे अशक्य आहे," असे वाटून, तिला पाहणेही अशक्य वाटले आणि पुन्हा गोंधळली. अत्यंत व्यथित, सीता भय आणि गोंधळाने, "राम!" आणि "लक्ष्मण!" असे हाक मारून, दुःखात रडू लागली. अचानक तिचा आवाज कोमल आणि मंद झाला; आणि वानर श्रेष्ठ पुढे नम्रपणे येताना पाहून, मैथिलीला वाटले, "हे स्वप्न असावे." ती वानर राजाच्या विस्तीर्ण जबड्याचा चेहरा, जसा वर्णन केला होता, पाहत होती; तिने वानर श्रेष्ठ, वायुपुत्र, विद्वानांमध्ये श्रेष्ठ, तांबूस रंगाचा, अनमोल असा पाहिला. त्याला पाहून सीता अत्यंत घाबरली, जणू तिचा जीवच निघून गेला; बराच वेळाने भानावर येऊन, मोठ्या डोळ्यांची ती स्त्री विचार करू लागली. "आज मी हा विचित्र वानर स्वप्नात पाहिला, पण स्वप्नशास्त्रानुसार हे निषिद्ध आहे; राम, लक्ष्मण आणि माझे वडील जनक राजा सुरक्षित असावेत," असे तिने मनात विचारले. "हे स्वप्न नाही, कारण मला झोपच नाही—दुःख आणि शोकाने ग्रस्त आहे. रामपासून वेगळे झाल्यापासून मला आनंदच नाही." ती म्हणाली, "मी नेहमी विचारात आणि बोलण्यात 'राम, राम' असेच म्हणते, त्याचेच स्मरण करते. त्याच्याशी संबंधित गोष्टीच मी पाहते आणि ऐकते." "आज मी त्याच्या प्रेमाने व्याकुळ आहे, माझे सर्व मन त्यात गुंतले आहे. सतत त्याचेच विचार करते, त्यामुळे त्याच्याशी संबंधित गोष्टीच पाहते आणि ऐकते." "हे इच्छापूर्ती आहे का?" असे तिने विचारले; पण मनात विचार केला, "त्याचा रूप इथे नाही—पण हा समोरचा स्पष्टपणे माझ्याशी बोलतो." "वाचस्पती, वज्रधारी, स्वयंभू आणि अग्निदेव यांना नमस्कार! या वनवासीयाने माझ्यासमोर जे बोलले आहे, ते खरे ठोठावो—त्याचे उलट होऊ नये," अशी प्रार्थना तिने केली. आता वाल्मिकी रामायणातील सुंदरकांडातील त्रेतीसवा सर्ग ऐका. मग, त्या झाडावरून उतरून, हनुमान, ज्याचे चेहरा प्रवाळासारखा तेजस्वी होता, नम्र आणि दुःखी दिसत होता, सीतेजवळ आला आणि नमस्कार केला. वायुपुत्र, बलवान हनुमान, हात जोडून, मधुर शब्दात सीतेला म्हणाला, "हे निर्दोषे, तू कोण आहेस, ज्याचे डोळे कमळाच्या पाकळ्यांसारखे आहेत, जी फाटलेल्या रेशमी वस्त्रात झाडाच्या फांदीवर उभी आहेस?" "तुझ्या डोळ्यात दुःखातून अश्रू का येतात, जणू कमळ आणि पलाशाच्या पानांवर पाणी पडल्यासारखे?" "हे सुंदर स्त्री, देव, असुर, नाग, गंधर्व, राक्षस, यक्ष, किंवा किन्नरांपैकी तू कोण आहेस?" "हे सुंदर मुखी, तू रुद्रांपैकी आहेस का, किंवा मरुतांपैकी? किंवा वसूंमध्ये आहेस का? तू मला देवीसारखी दिसतेस." "तू रोहिणी आहेस का, सर्व गुणांनी संपन्न, जी देव लोकातून खाली पडली, चंद्रापासून वेगळी झाली?" "हे काळ्या डोळ्यांची, तू अरुंधती आहेस का, जी क्रोधाने किंवा भ्रमाने, आपल्या पती वसिष्ठाला रागावून सोडून गेली?" "हे सुकुमार कटीवाली, तुझा पुत्र, वडील, भाऊ किंवा पती कोण आहे, ज्यासाठी तू दुःखी आहेस, आणि या लोकातून त्या लोकात गेली आहेस?" "तुझे रडणे, खोल श्वास, आणि जमिनीला स्पर्श, हे पाहून मी तुला देवी मानत नाही, कारण तू राजपत्नीचे लक्षण दाखवतेस." "तुझ्यातील चिन्हे आणि लक्षणे पाहून, मी तुला राजा किंवा राजकन्येची राणी मानतो." "तू जर सीता आहेस, जी रावणाने जनस्थानातून जबरदस्तीने अपहरण केली, सर्व काही ठीक असो—कृपया मला सांग, मी विचारतो." "तुझ्या नम्रतेमुळे, विलक्षण स्वरूपामुळे, आणि तुझ्या तपस्वी वस्त्रामुळे, तू निश्चितच रामाची राणी असावी." हनुमानाचे हे शब्द ऐकून, रामाचे नाव ऐकताना आनंदित होऊन, वैदेहीने झाडावर बसलेल्या हनुमानाशी बोलायला सुरुवात केली. "मी दशरथाची सून आहे, शत्रूंच्या सैन्याचा नाश करणारा, पृथ्वीवरील सिंहासारख्या राजांमध्ये श्रेष्ठ, आणि आत्मज्ञान असलेला राजा." "मी विदेहाच्या महान आत्म्याचा राजा जनकाची कन्या आहे; माझे नाव सीता आहे, आणि मी बुद्धिमान रामाची पत्नी आहे.