काकुत्स्थ राम स्वतः आपल्या पत्नी सीतेसह, आठ फिकट बैलांनी ओढलेल्या रथात येथे आले. त्यांनी शुभ्र वस्त्रे व शुभ्र पुष्पमाळा परिधान केल्या होत्या, आणि लक्ष्मणासोबत ते आले. मग मी दुसरीकडे पाहिले, तेव्हा खऱ्या शौर्याने युक्त राम मला दिसले. राम, आपल्या बंधू लक्ष्मण व सीता यांच्यासह, तेजस्वी पुष्पक विमानावर आरूढ झाले, आणि त्या विमानाचा प्रकाश सूर्याप्रमाणे झळकत होता. उत्तरेकडे पाहून, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या रामाने प्रस्थान केले. माझ्या स्वप्नात मी रामाला पाहिले, ज्याचे पराक्रम विष्णूप्रमाणे आहे. लक्ष्मण आणि सीतेसह मी त्यांना पुन्हा पाहिले; कारण राम, ज्याचा तेज अपार आहे, त्याला ना देव, ना दैत्य, कुणीही जिंकू शकत नाही. ना राक्षस, ना अन्य कुणीही—जसे पापी लोकांना स्वर्ग मिळू शकत नाही, तसेच. आणि मग मी रावणाला पाहिले—त्याचे डोके मुंडके, तेलाने अभिषिक्त. तो लाल वस्त्रे घालून, मद्यपान करीत, कणेराच्या पुष्पमाळांनी सुशोभित, मद्याच्या नशेत हसत होता. आज रावण पुष्पक विमानावरून खाली पडला. एका काळ्या वस्त्रे घातलेल्या, मुंडक्या स्त्रीने त्याला फरफटत ओढले, आणि पुन्हा मी पाहिले—रावण गाढवांनी ओढल्या जाणाऱ्या रथात बसला होता, लाल पुष्पमाळा आणि उटणे अंगाला लावले होते. तो तेल पित होता, हसत, नाचत होता; त्याचे चित्त व्याकुळ, इंद्रिये अस्थिर; आणि तो गाढवावर बसून दक्षिणेकडे वेगाने निघून गेला. पुन्हा मी पाहिले, राक्षसांचा राजा रावण उलटा पडला होता, गाढवामुळे भेदरलेला आणि संभ्रमित. तो एक घाणेरडा, असह्य, भीषण अंधकार—जणू नरकच—जिथे घाण आणि चिखल भरले होते, तिथे गेला आणि लगेचच त्यात बुडाला. दक्षिण दिशेकडे जात, तो चिखलाच्या डोहात शिरला; लाल वस्त्रातील स्त्रीने दहा डोकी असलेल्या रावणाला गळ्यात दोरी घालून बांधले. काळी, चिखलाने माखलेली, त्याला दक्षिणेकडे ओढू लागली; तिथेच मला बलवान कुम्भकर्ण दिसला. रावणाची सर्व मुले, त्यांच्या डोक्यांना तेलाचा अभिषेक केलेला, उपस्थित होती; दहा डोकी असलेला रावण वराहावर बसला होता, आणि इंद्रजित डॉल्फिनवर. कुम्भकर्ण उंटावर बसून दक्षिणेकडे गेला; आणि तिथे मी एकटा विभीषण पाहिला, शुभ्र छत्रधारी. त्याने शुभ्र वस्त्रे व पुष्पमाळा परिधान केल्या होत्या, शुभ्र सुगंध लावला होता, शंख, ढोल, नृत्य व गाण्यांचा गजर त्याच्याभोवती घुमत होता. तो दिव्य, चार दात असलेल्या, पर्वतसमान हत्तीवर बसला होता, ज्याचा गर्जना मेघांसारखा होता. त्याच्यासोबत चार मंत्री होते, आणि हे सर्व आकाशातून आले. एक भव्य सभा जमली होती, गाणे, वाद्ये वाजत होती, आणि राक्षस, लाल वस्त्रे व पुष्पमाळा घालून, रक्तपान करत होते. सुंदर लंका नगरी, घोडे, रथ, हत्ती यांनी समृद्ध, समुद्रात बुडालेली दिसली; तिच्या मनोऱ्या व दरवाजे उद्ध्वस्त झाले होते. मी स्वप्नात लंका पाहिली, जिचे रक्षण रावण करत होता, पण रामाचा वेगवान दूत, वानर, तिला जाळून टाकत होता. लंकेतल्या सर्व राक्षसी स्त्रिया, तेल प्यायलेल्या, मोठ्याने हसणाऱ्या, अंगावर राख लावलेल्या, अशा अवस्थेत मला दिसल्या. कुम्भकर्ण व इतर प्रमुख राक्षसांनी लाल वस्त्रे घेतली आणि गोमूत्राच्या डोहात प्रवेश केला. "चला, स्वतः पाहा—राघव सीतेला मिळवणार आहे; तो क्रोधाने भरलेला आहे व तो तुम्हा सर्व राक्षसांसह नाश करील," असा इशारा मी दिला. "तो आपल्या प्रिय, आदरणीय, वनवासप्रिय पत्नीचा अपमान किंवा धाक सहन करणार नाही." "आता कठोर शब्द पुरे; फक्त मधुर वाणी बोला. वैदेहींची प्रार्थना करूया—हेच मला योग्य वाटते." "ज्याला असे स्वप्न दिसते, त्याच्या अनेक दु:खांचा अंत होईल आणि तिला आपला प्रिय पुन्हा मिळेल." "जरी तिचा अपमान झाला असला, तरी राक्षसीनो, तिची प्रार्थना करा—यापुढे काही बोलण्यात अर्थ नाही; राघवकडून भीषण भीती राक्षसांवर आली आहे." "जनककन्या मैथिली, नम्रतेने सहज प्रसन्न होते; तीच तुम्हा राक्षसींना मोठ्या संकटातून वाचवू शकते." "या विशाल नेत्रांच्या स्त्रीमध्ये मला कोणतीही शारीरिक दोष किंवा खुणा दिसत नाहीत." "फक्त तिच्या सावलीत किंचित दोष आहे असे वाटते; या देवीवर, जिच्यावर दु:ख यायला नको होते, ती आकाशातून इथे आली आणि तिला दु:ख आले." "वैदेहींचे ध्येय साध्य होण्याची वेळ आली आहे, राक्षसाधिपतीचा नाश व राघवाचा विजय आता समीप आहे." "हेच खरे शकुन आहे—तिच्यासाठी हे आनंददायक व शुभ आहे; तिच्या कमळाच्या पाकळ्यांसारख्या डोळ्यांत कंप दिसतो." "तिचा उजवा हात, नेहमी शांत असतो, तोही कारण नसताना थरथरत आहे; फक्त एकच हात हलतो आहे." "तिची डावी जांघ, तरुण हत्तीच्या सोंडेप्रमाणे, थरथरत आहे, जणू राघव समोर उभा आहे असे सांगते." "आणि एक पक्षी, झाडाच्या फांदीतील घरट्यात जाऊन, पुन्हा पुन्हा शुभ, दिलासा देणारे शब्द बोलतो, जणू तिला आनंदाने प्रोत्साहित करतो आहे." मग ती लाजाळू तरुणी, आपल्या पतीच्या विजयाच्या आशेने आनंदित होऊन म्हणाली, "हे खरे असेल, तर मी नक्कीच तुझ्या शरण येईन." आता वाल्मीकि रामायणाच्या सुंदरकांडातील अठ्ठाविसावे सर्ग ऐका. राक्षसाधिपती रावणाच्या कठोर वचनांनी, जी तिला दु:ख देणारी होती, सीता भयभीत झाली—जणू जंगलाच्या काठावर सिंहाने हल्ला केल्यावर हत्तीच्या राजकन्येला जसे भय वाटते तसे. राक्षसी स्त्रियांनी वेढलेली, रावणाच्या धमक्यांनी घाबरलेली सीता, जणू एकटीच सोडलेली, निर्जन अरण्यातील तरुणी, अशा प्रकारे शोक करू लागली.