दशमुख रावणाने वैदेही सीतेकडे पाहिले. तिच्या सभोवती राक्षसींचे कडेकोट पहारे होते. दुःखाने व्याकुळ झालेली, शोकाने छिन्नभिन्न झालेली सीता समुद्रात बुडणाऱ्या जहाजासारखी वाटत होती. सीता जमिनीवर उघडी बसली होती, आपल्या व्रताला दृढ राहून, जणू झाडाचा एक तुटलेला फांदी जमिनीवर पडल्यासारखी दिसत होती. तिच्या अंगावर दागिने नव्हते, उलट धुळीने माखलेली होती; जणू कमळाचा दांडा चिखलाने मळलेला असतो तशी ती शोभूनही न शोभणारी वाटत होती. ती आपल्या संकल्पाच्या घोड्यांवर आरूढ होऊन, मनाच्या रथावरून, जणू स्व-परिचित, राजसिंह रामाच्या जवळ जाण्याचा प्रयत्न करत होती. ती कोमेजलेली, रडणारी, एकाकी, ध्यानात आणि शोकात मग्न होती. तिच्या दुःखाला काहीच अंत दिसत नव्हता; तिचे संपूर्ण मन फक्त रामावरच केंद्रित होते. कधी अस्वस्थ, कधी कोसळणारी, ती जणू नागराजाची पत्नी किंवा धूमकेतूने त्रस्त झालेली रोहिणी नक्षत्रासारखी होती. धर्मशील घरात जन्मलेली, सदाचार आणि नीतीची मूर्ती असलेली सीता, आता जणू अपकुळात जन्मली आहे, अशी वाटत होती. जणू कीर्ती हरवली आहे, श्रद्धेचा अपमान झाला आहे, ज्ञान लयाला गेले आहे, आशा नष्ट झाली आहे. जणू आज्ञा निष्फळ झाली आहे, उजळ दिशांचा नाश झाला आहे, योग्य वेळी पूजन खंडित झाले आहे. जणू पौर्णिमेच्या रात्रीचा चंद्र अंधाराने ग्रासला आहे, कमळ तलाव उद्ध्वस्त झाला आहे, वीरांशिवाय सेना उध्वस्त झाली आहे. जणू तेज अंधाराने झाकले आहे, नदी आटली आहे, यज्ञवेदी मलिन झाली आहे, ज्वाला विझली आहे. कमळ तलाव जसा हत्तीच्या सोंडेच्या स्पर्शाने फुलं-फांदी तुटली, पक्षी उडून गेले, तसा तिचा हाल झाला होता. नवऱ्याच्या विरहाने व्याकुळ झालेली, जणू नदी आटून गेली आहे, जणू कृष्णपक्षातील अमावस्येची रात्री चंद्राशिवाय अंधारलेली आहे, अशी ती वाटत होती. कोमल, सुंदर बांधा असलेली, रत्नांनी भरलेल्या घरात वाढलेली सीता, जणू नुकतीच खुडलेली, उन्हाने कोमेजलेली कमळाची कळी वाटत होती. तिला पकडून, खांबाला बांधून, सख्या दूर करून, ती मोठ्या दुःखात खोल श्वास घेत होती; जणू हत्तीच्या राणीस बंदी बनवले आहे. उपवास, शोक, ध्यान आणि भीतीमुळे ती कृश, अशक्त आणि दीन दिसत होती. ती थोडेच खात होती, पण कठोर तपश्चर्या करीत होती. दुःखाने व्याकुळ होऊन, हात जोडून, जणू एखाद्या देवतेसारखी विनवणी करत होती; तिचे हृदय फक्त रघुकुलश्रेष्ठ रामावर स्थिर होते, आणि ती रावणाच्या पराभवाची वाट पाहत होती. रावणाने सीतेला फसवण्याचा प्रयत्न केला. रामभक्त, सदैव रामचिंतनात मग्न असलेल्या मैथिलीने, रडत, मोठ्या, लाल, टपोऱ्या आणि चमकदार डोळ्यांनी त्याच्याकडे पाहिले. ती निर्दोष होती; रावणाने तिचा अंत घडवावा म्हणून हे सगळे केले. पुढे वाल्मीकी रामायणाच्या सुंदरकांडातील विसावे सर्ग ऐकण्यास मिळतो. तेव्हा रावणाने, मधुर आणि मोहक शब्दांनी, स्वतःला सीतेसमोर प्रकट केले. तो राक्षसींनी वेढलेला, खिन्न, आनंदहीन आणि तपश्चर्येला समर्पित होता. "हे सुकुमारिणी, तू मला पाहताच आपली छाती आणि पोट झाकतेस, जणू भीतीने स्वतःला अदृश्य करायचा प्रयत्न करतेस. हे विशाल नेत्रांची, मी तुझ्यावर प्रेम करतो. तू सर्व गुणांची धनी आहेस आणि सर्व लोकांना मोहवतेस; मला स्वीकार. इथे मानव किंवा रूप बदलणारे राक्षस तुला काहीही करू शकत नाहीत. माझ्यापासून भीती ठेवू नकोस, हे सीते. राक्षसांची नेहमीची प्रवृत्तीच आहे — यात शंका नाही — इतरांच्या स्त्रियांना, गरज पडल्यास बलपूर्वक, आपल्या अधीन करणे. तरीही, हे मैथिली, मी तुझ्या इच्छेविरुद्ध तुला स्पर्श करणार नाही. माझ्या शरीरातली इच्छा जशी असेल तशी राहू दे. हे प्रिये, इथे तुला भीती बाळगायची गरज नाही. माझ्यावर विश्वास ठेव. आपले प्रेम मला दे; शोकात गुंतून राहू नकोस. एक वेणी, जमिनीवर झोपणे, ध्यान, मळलेले वस्त्र, अयोग्य वेळी उपवास — हे तुझ्यासाठी योग्य नाही. इथे सुंदर हार, चंदन, अगर, विविध वस्त्रं, दैवी दागिने आहेत. मूल्यवान मद्य, उत्तम पलंग, आसनं, गाणी, नृत्य, संगीत — हे सर्व तुझ्यासाठी आहेत, हे मैथिली, मला मिळवून तू याचा आनंद घे. स्त्रियांमध्ये तू रत्न आहेस — अशी राहू नकोस; दागिने घालून आपले शरीर सजव. मला मिळवून, इतकी सुंदर असून, तू अयोग्य कशी असू शकतेस? तुझे हे सुंदर तारुण्य ओसरत आहे; जे गेले ते पुन्हा येत नाही, जसे ओघळलेले पाणी परत येत नाही. माझ्या मते सृष्टीचा नियंता, सर्व रुपांचा निर्माता, तुझ्यावरूनच आपले कार्य थांबवले असावे, कारण तुझ्यासारखे दुसरे रूप नाहीच. हे वैदेही, रूप आणि तारुण्याने युक्त असलेल्या तुला पाहून, ब्रह्मदेवही तुझ्या मोहात पडेल. तुझ्या शरीराचा जो भाग मी पाहतो, त्या भागाकडेच माझी नजर खेचली जाते, हे चंद्रमुखी, विशाल नितंबांची. माझी पत्नी हो, हे मैथिली, या भ्रमाचा त्याग कर. माझ्या असंख्य राण्यांमध्ये मुख्य राणी हो. संपूर्ण जगातून मिळवलेले सर्व रत्न, हे भीरू, आणि राज्यसुद्धा — हे सर्व मी तुला देतो. संपूर्ण पृथ्वी, जी अनेक नगरांनी शोभली आहे, जिंकून, मी तुझ्या वडिलांना देईन, हे चपलास्वरूपे, तुझ्या निमित्ताने. माझ्या सामर्थ्याला जगात तोड नाही; माझे युद्धातील महान, अद्वितीय शौर्य पाहा. माझ्यावर प्रेम कर; आजच तुझ्यासाठी उत्तम दागिने तयार होतील, तुझे शरीर शोभिवंत दागिन्यांनी सजवले जाईल. खरंच, तुझे रूप अलंकारांसाठी शोभते; दागिने आणि सौंदर्याने सजून, हे सुंदरमुखी, तू अधिकच तेजस्वी दिसशील.