सीतेचे दुःख तिच्या श्वासांनी जणू पानगळीच्या झाडांना जाळून टाकावे, तिच्या दुःखाचा भार जणू एक मोठा दुःखाचा लाट उठावा, अशी अवस्था होती. तिचे अंग सुंदर, सुडौल आणि अलंकारांशिवायही तिच्या सौंदर्यात कुठेही कमी नव्हती. मारुतीला, मिथिलेश्वरी सीतेला पाहून अतुलनीय आनंद झाला. हनुमानाच्या डोळ्यात आनंदाश्रू आले, तिच्या मदमस्त नेत्रांना पाहून त्याने श्रीरामाला प्रणाम केला. राम आणि लक्ष्मण यांना वंदन करून, हनुमान, सीतेला पाहून अत्यंत आनंदित झाला आणि तो स्वतःला लपवून ठेवला. आता ऐका अठरावा अध्याय. वाल्मिकी रामायणातील सुंदरकांडाचा अठरावा अध्याय. हनुमान वनात फुललेल्या झाडांचे निरीक्षण करत होता आणि वैदेहीचा शोध घेत होता; रात्री संपत आली होती. त्याला वेदांचे पठण आणि वेदाच्या सहा शाखांत पारंगत ब्रह्मराक्षसांनी रात्री केलेल्या यज्ञाचे आवाज ऐकू आले. नंतर, शुभ वाद्यांच्या आणि कानाला आनंद देणाऱ्या आवाजांनी, दहा मुखांचा बलवान रावण जागा झाला. जागा झाल्यावर, राक्षसांचा तेजस्वी आणि सामर्थ्यवान राजा, झुकलेल्या हार आणि वस्त्रांनी सजलेला, वैदेहीचा विचार करू लागला. सीतेबद्दलच्या तीव्र कामामुळे, तीव्र इच्छेने, रावण आपल्या मनातील आसक्ती लपवू शकला नाही. तो सर्व अलंकारांनी सजलेला, अतुलनीय तेजाने झळाळणारा, विविध फुलांनी आणि फळांनी भरलेल्या वृक्षांनी भरलेल्या त्या उपवनात प्रवेश केला. कमळांच्या तलावांनी वेढलेले, विविध फुलांनी सजलेले, नेहमी मदमस्त आणि अद्भुत पक्ष्यांनी भरलेले, विविध रमणीय प्राण्यांनी वेढलेले आणि डोळ्यांना मोहवणाऱ्या रत्नांच्या आणि सोन्याच्या कमानी असलेल्या मार्गांकडे त्याने पाहिले. विविध प्राण्यांच्या समूहांनी भरलेले, गळून पडलेल्या फळांनी विखुरलेले, अशोकवनात घनदाट झाडांमध्ये तो प्रवेश केला. शंभर स्त्रिया त्याच्या मागे चालत होत्या, जणू दिव्य गंधर्व कन्या महेंद्राच्या मागे चालतात. काही स्त्रिया सोन्याचे दिवे घेऊन, काही केसांच्या चवरी घेऊन, काही पंखे घेऊन चालत होत्या. काही सोन्याच्या भांड्यात पाणी घेऊन पुढे जात होत्या, तर काही गोल पंखे घेऊन मागे चालत होत्या. एक स्त्री उजव्या हाताने रत्नांनी बनवलेले, प्रकाशमान आणि भरलेले पाण्याचे भांडे घेऊन चालली होती. दुसरी, त्याच्या मागे, सोन्याचा दांडा असलेला, राजहंसासारखा, पूर्ण चंद्रासारखा चमकणारा छत्र घेऊन चालत होती. रावणाच्या उत्तम स्त्रिया, ज्यांचे डोळे झोप किंवा मदाने म्लान नव्हते, त्या आपल्या वीरपुरुषाच्या मागे जणू मेघाच्या मागे वीज चालते तसे चालत होत्या. त्यांच्या गळ्यातील हार आणि कड्या विस्कळीत, रंग फिका, केस विस्कटलेले, चेहेऱ्यावर घामाचे थेंब होते. मद आणि झोपेमुळे डोलत, त्यांच्या सुंदर चेहऱ्यावर घाम चमकत होता, हार कोमेजलेले होते, आणि केसात फुले गुंतलेली होती. त्यांचा बलवान स्वामी, सीतेच्या इच्छेने गुलाम झालेला, मन सीतेवर स्थिर ठेवून, मंद आणि म्लान दिसत होता. हनुमानाला त्या श्रेष्ठ स्त्रियांच्या कंबरपट्ट्यांचे आणि पैंजणांचे मंजुळ आवाज ऐकू आले. हनुमानाने रावणला, अतुलनीय कृत्यांचा आणि कल्पनातीत शक्तीचा, दाराजवळ येताना पाहिले. चारही बाजूंनी अनेक दिव्यांनी वेढलेला, सुगंधी तेलांनी अभ्यंगित शरीर असलेल्या स्त्रियांनी पुढे दिवे धरले होते. रावणाचे डोळे मोठे, तांबड्या रंगाचे, काम, गर्व आणि मदाने बाजूला वळलेले; तो जणू कामदेवच दिसत होता, त्याचा धनुष्य बाजूला ठेवलेला होता. त्याने उत्तम पांढरे वस्त्र घातले होते, जे मंथनातील अमृतासारखे शुभ्र होते, फुलांनी सजलेले, आणि त्याच्या कड्यावर अडकलेले होते. हनुमान पानांमध्ये, शंभर फुले आणि पानांनी झाकलेला, रावण जवळ येत असताना त्याचे निरीक्षण करू लागला. मग वानरांचा प्रमुख हनुमानाने रावणाच्या सुंदर, तरुण आणि तेजस्वी स्त्रिया पाहिल्या. त्या सुंदर स्त्रियांच्या वेढ्यात, प्रसिद्ध राजा, हरणांच्या आणि पक्ष्यांच्या कळपांनी गूंजणाऱ्या आनंदवनात प्रवेश केला. मदमस्त, विविध अलंकारांनी सजलेला, शंखासारखे कान असलेला, विशालवीर विष्रवासाचा पुत्र, राक्षसांचा स्वामी, तिथे दिसला. श्रेष्ठ स्त्रियांच्या वेढ्यात, जणू चंद्र तारकांमध्ये, महान वानराने त्याला तेजस्वी आणि दीप्तिमान पाहिले. "हा रावण आहे, बलवान बाहूंचा," असे विचार करून, "हा नगराच्या मध्यातील उत्तम घरात झोपतो," असे हनुमानाने ओळखले. मग वायुपुत्र हनुमान, उत्साहाने खाली उतरला. तरीही, रावणाच्या तेजाने प्रभावित झालेला बलवान हनुमान, पानांमध्ये लपून, सतर्क राहिला. काळ्या केसांची, सुंदर कंबर आणि घट्ट उरोज असलेल्या, डोळ्यांच्या कडा काळ्या असलेल्या सीतेकडे पाहण्याची इच्छा रावणाने केली. आता ऐका सुंदरकांडातील उन्नीसावा अध्याय. त्याच क्षणी, राजकन्या, निर्दोष, सौंदर्य आणि तारुण्याने सजलेली, उत्तम अलंकारांनी सजलेली होती. रावणाला, राक्षसांचा स्वामी, पाहून वैदेही, उत्तम रूपाची, झाडाच्या वाऱ्यात डोलणाऱ्या केळीच्या झाडासारखी थरथरली. तिने आपल्या पोटावर मांडी ठेवून, उरोजांवर हात ठेवून, मोठ्या डोळ्यांची, तेजस्वी सीता, अश्रू ढाळत बसली.