हनुमानांनी त्या स्थळी सीतेला पाहिले—ती हरिणीसारख्या डोळ्यांची, भयभीत हरिणीसारखी, आजूबाजूला सतत पाहणारी होती. तिच्या उसासण्यांनी जणू त्या पानांची झाडं जळत असावीत, तिच्या चेहऱ्यावर दुःखाचा जणू एक मोठा डोंगरच उभा राहिला होता, आणि दुःखाच्या लाटांनी तिला व्यापून टाकले होते. तरीही, तिच्या अंगावर दागिने नसतानाही, तिच्या अंगाची सुंदरता काहीच कमी झाली नव्हती—ती मिथिलेश्वरी, सुंदर अंगांची, आकर्षक होती. हे सगळं पाहून मारुतीच्या मनात अतुलनीय आनंद भरून आला. हनुमानांच्या डोळ्यांतून आनंदाश्रू वाहू लागले. त्यांनी त्या मदमस्त नेत्रांच्या सीतेला पाहून श्रीरामांना मनोभावे वंदन केले. त्यानंतर, राम आणि लक्ष्मण यांना वंदन करून, हनुमान त्या सीतेला पाहून परम आनंदित झाले आणि त्यांनी स्वतःला झाडांच्या पानांमध्ये लपवले. या वेळी, सुंदरकांडाचा अठरावा सर्ग सुरू होतो. त्या वनात हनुमान संध्याकाळच्या वेळेस फुलांनी बहरलेल्या झाडांमध्ये वैदेहीला शोधत होते, आणि रात्र सरत आली होती. त्याच वेळी, त्यांना वेदपठण आणि वेदाच्या सहा शाखांमध्ये पारंगत असलेल्या ब्रह्मराक्षसांनी रात्री केलेल्या यज्ञकर्मांचे आवाज ऐकू आले. यानंतर, मंगलवाद्यांच्या गोड आवाजात आणि कानांना सुखावणाऱ्या ध्वनीत, दहा डोक्यांचा बलाढ्य रावण जागा झाला. तो राक्षसांचा तेजस्वी आणि सामर्थ्यशाली राजा, गळ्यातून झुलणाऱ्या माळा आणि वस्त्र परिधान करून, वैदेहीची आठवण काढू लागला. सीतेच्या आसक्तीने तो पूर्णपणे वेडावून गेला होता; त्याच्या मनातील वासना तो लपवू शकत नव्हता. सर्व अलंकारांनी सजलेला, अनुपम तेजाने उजळलेला रावण त्या विविध फळांनी आणि फुलांनी भरलेल्या उपवनात शिरला. कमळाच्या तलावांनी वेढलेल्या, रंगीबेरंगी फुलांनी सजलेल्या, नेहमीच मदमस्त आणि आश्चर्यकारक पक्ष्यांनी भरलेल्या त्या उपवनात, मनोहारी प्राण्यांनी वेढलेल्या, रत्नजडित आणि सुवर्ण कमानींनी सजलेल्या वाटेकडे त्याने पाहिले. विविध प्राणीगटांनी भरलेल्या, गळून पडलेल्या फळांनी झाकलेल्या, घनदाट अशोकवनात तो प्रवेशला. रावणाच्या मागे शंभर सुंदर स्त्रिया चालत होत्या, जणू काही दिव्य गंधर्वकन्या महेंद्राच्या मागे चालतात तसे. काहींनी सुवर्णदिवे घेतले होते, काहींनी केसांच्या पंख्यांनी त्याला हवा केली, तर काहींनी तळहाताच्या पंख्यांनी त्याच्या मागे चालत होत्या. काही स्त्रिया सुवर्णपात्रात पाणी घेऊन पुढे जात होत्या, तर काहींनी गोलाकार पंखे घेतले होते. एकाने उजव्या हातात रत्नजडित, तुडुंब भरलेला मद्यपात्र घेतला होता, तर दुसरीने त्याच्या मागे चंद्रासारखा, सुवर्णदंडाचा, राजहंसासारखा छत्र धरला होता. रावणाच्या त्या सर्वोत्कृष्ट स्त्रिया, न झोपेने न मद्याने मात झालेल्या, आपल्या वीराधिपतीच्या मागे विजेसारख्या चमकत चालत होत्या. त्यांचे हार, बाजूबंद विस्कटले होते, कांती मलिन झाली होती, केस विस्कटले होते, आणि चेहऱ्यावर घामाचे थेंब होते. मद्याने आणि झोपेने मयूराच्या पावलांसारख्या डुलत, त्यांच्या सुंदर चेहऱ्यावर घाम चमकत होता, फुले गुंतलेली, हार कोमेजलेले होते. त्यांचा बलाढ्य स्वामी, वासनेंच्या जाळ्यात अडकलेला, मन सीतेवर एकवटलेला, फारच संथ आणि मलिन दिसत होता. त्या स्त्रियांच्या नूपुरांचे आणि कंबरपट्ट्यांचे मंजुळ घंटानाद हनुमानाच्या कानावर पडले. हनुमानाने त्या अद्भुत कृत्यांच्या आणि अपार बलाच्या रावणाला दाराकडे येताना पाहिले. रावणाच्या आजूबाजूला असंख्य दिवे प्रज्वलित होते, आणि त्याच्या पुढे सुवासिक तेलांनी शरीर माखलेल्या स्त्रिया उभ्या होत्या. रावणाचे डोळे वासनेने, अभिमानाने आणि मद्याने लाल-लाल, मोठे, कडेकडेने पाहणारे होते; तो जणू कामदेवच वाटत होता, ज्याचा धनुष्य बाजूला ठेवलेला आहे. त्याने शुभ्र, अमृतफेनासारखे वस्त्र परिधान केले होते, फुलांनी सजलेले, आणि ते वस्त्र त्याच्या बाजूबंदामध्ये अडकले होते. हनुमान त्या घनदाट पानांमध्ये, शंभर फुलांनी आणि पानांनी झाकलेले, लपून रावणाकडे बारकाईने पाहू लागले. तेव्हा त्यांनी रावणाच्या तेजस्वी, सुंदर, तरुण स्त्रियांनाही पाहिले. त्या सुंदर स्त्रियांनी वेढलेल्या रावणाने, हरणांच्या कळपांनी आणि पक्ष्यांच्या झुंडींनी गूंजणाऱ्या उपवनात प्रवेश केला. रावण, मद्याने मत्त, विविध अलंकारांनी सजलेला, शंखासारख्या कानांचा, बलाढ्य, विश्व्रवासाचा पुत्र, राक्षसांचा स्वामी, तिथे दिसला. त्या स्त्रियांच्या गराड्यात, जणू चंद्र तारकांमध्ये वावरतो, तसा तो तेजस्वी आणि प्रभायुक्त दिसत होता—हे सगळं हनुमानाने पाहिलं. "हा बलाढ्य बाहू असलेला रावणच आहे," असे हनुमान मनाशी म्हणाले. "याच्याच राजवाड्यात, नगराच्या मध्यभागी, तो झोपतो." हे ओळखून, वायुपुत्र हनुमान उर्जेने भरून झाडावरून खाली उतरले. तरीही, रावणाच्या तेजात हरखून गेलेला हनुमान सावध आणि लपूनच राहिला. रावणाने, काळ्या केसांची, सुंदर नितंबांची, जवळजवळ छातीची, डोळ्यांच्या कडांवर काळ्या रेषा असलेली त्या सीतेकडे पाहावे अशी तीव्र इच्छा ठेवली आणि तिच्याकडे वळला. आता सुंदरकांडाचा एकोणविसावा सर्ग सुरू होतो. त्याच क्षणी, दोषरहित, सौंदर्य आणि तारुण्याने युक्त, उत्तम अलंकारांनी सजलेली राजकुमारी सीता तिथे होती. रावण, राक्षसांचा स्वामी, तिला पाहताच, वैदेही वाऱ्यात झुलणाऱ्या केळीच्या झाडासारखी थरथरू लागली.