हनुमानाने अशोकवनात प्रवेश केला आणि त्याने आजूबाजूला असलेल्या राक्षसींच्या विचित्र आणि भयानक रूपांची निरीक्षण सुरू केली. त्याने एक अत्यंत मोठ्या शरीराची आणि ठळक अंगांची राक्षसी पाहिली, एक लांब, सडपातळ गळ्याची, एक विस्कटलेल्या केसांची, एक भरपूर केसांची आणि एक केसांचा मोठा गोंद घालून बसलेली राक्षसी पाहिली. त्याने काहींचे कान आणि कपाळ खाली झुकलेले, पोट आणि स्तन लटकलेले, मोठ्या ओठांची आणि हनुवटीची, मोठ्या तोंडाची आणि गुडघे झुकलेली राक्षसी पाहिली. काही राक्षसी उंच, काही ठेंगण्या; काही कुबड्या, काही विकृत, काही बुटक्या, काही भयानक, काही वाकड्या चेहऱ्याच्या, काही पिवळ्या डोळ्याच्या आणि काही विकृत अंगवळणीच्या होत्या. काही विकृत, पिवळ्या, काळ्या, क्रोधित, वादविवादाला प्रेम करणाऱ्या; काळ्या लोखंडाच्या शूल आणि गदा घेऊन उभ्या होत्या. काहींच्या चेहऱ्यावर वराह, हरिण, वाघ, म्हैस, बकरीचे आकार होते; काहींच्या पायात हत्ती, उंट, घोड्याचे आकार होते, तर काहींचे डोके जमिनीत गाडलेले होते. काही एक हात, एक पाय असलेल्या; काही गाढव, घोडा, गाय, हत्ती, माकड यांच्या कानांसह, आणि इतर विविध कानांच्या राक्षसी होत्या. काहींच्या नाक खूप मोठ्या, काहींच्या वाकड्या, काहींच्या नाकच नव्हत्या; काहींच्या हत्तीच्या नाकासारख्या, काही कपाळातून श्वास घेत होत्या. काहींच्या पायात हत्तीचे, मोठे, गायचे, किंवा पायाच्या गादीसारखे आकार होते; काहींच्या डोके आणि गळे खूप मोठे, स्तन आणि पोटही अत्यंत मोठे होते. काहींच्या तोंड आणि डोळे मोठे, जिभा आणि चेहरा लांब, काहींच्या बकरी, हत्ती, गाय, किंवा डुकराच्या चेहऱ्या होत्या. काहींच्या चेहऱ्यावर घोडा, उंट, गाढवाचा आकार; त्या भयानक राक्षसी शूल आणि गदा घेऊन, क्रोधित आणि वादविवादाला प्रेम करणाऱ्या होत्या. काही राक्षसी धुरकट केसांचे, विकृत चेहऱ्याच्या, सतत मद्यपान करणाऱ्या, नेहमी मांसभक्षण करणाऱ्या होत्या. हे सर्व राक्षसी अशोक वृक्षाभोवती बसलेल्या, आणि त्या वृक्षाखाली निष्कलंक राजकुमारी सीता होती. हनुमान, तेजस्वी आणि बुद्धिमान, जनककन्ये सीतेकडे पाहू लागला. तिचे सौंदर्य दुःखाने मंदावलेले, तिचे केस धुळीत गुंतलेले, दुःखाने ती जळाली होती. तिचा पुण्य क्षीण झालेला, ती पृथ्वीवर पडलेली होती, जणू एखादा तारा आकाशातून खाली पडावा; तिच्या गुणांनी समृद्ध, पण पतीपासून दूर झाल्याने ती दुःखी होती. ती सुंदर अलंकारांनी वंचित, पण पतीच्या प्रेमाने अलंकृत होती; रावणाच्या बंदिवान, कुटुंबापासून दूर. ती राक्षसींच्या सैन्याने वेढलेली, जणू हत्तीणी शत्रूंनी वेढली आहे; किंवा शरद ऋतूच्या धुक्यात लपलेला, मेघांच्या कडेला असलेला चंद्रकोर. ती दुःखाने क्लिष्ट, पण अजून स्पर्श न झालेली, जणू सूर लावलेली वीणा विसंगत झाली आहे; पतीच्या कल्याणासाठी समर्पित, पण राक्षसींच्या अधीन होती. अशोकवनात, ती दुःखाच्या समुद्रात बुडाली होती; त्या स्त्रियांमध्ये वेढलेली, जणू रोहिणी तारकांच्या मध्ये आहे. हनुमानाने तिला तिथे पाहिले, जणू फुल नसलेल्या वेलीसारखी; तिचे शरीर धुळीत माखलेले, पण सौंदर्याने चमकणारे; जणू चिखलाने माखलेली कमळाची कडी, चमकत असूनही चमकत नाही. तिचे कपडे मळलेले, जुने; पण ती तेजस्वी होती. हनुमानाने तिला पाहिले, तिच्या डोळ्यांत हरणीसारखी कोमलता, ती आच्छादित होती. ती देवी, दुःखाने क्लिष्ट चेहरा, पण अजूनही न घाबरलेली; आपल्या पुण्याने संरक्षित, सीता काळ्या डोळ्यांची, पतीच्या तेजाने उजळलेली. हनुमानाने सीतेकडे पाहिले, तिच्या डोळ्यांत हरणीसारखी भीती, जणू कोवळ्या हरणीसारखी, ती आजूबाजूला पाहत होती. तिच्या श्वासांनी जणू पानांची झाडे जळत होती, जणू दुःखाचा ढग तिच्या भोवती जमला होता, जणू दुःखाची लाट उसळली होती. सीतेचे अंग सुंदर, तिचे सौंदर्य अलंकारांशिवायही कमी झाले नव्हते; मिथिलाच्या राजकुमारीला पाहून मारुतीच्या मनात अतुल आनंद भरला. सीतेच्या मदिरा डोळ्यांना पाहून हनुमान आनंदाने अश्रू ढाळले, आणि तिथेच रामाला नमस्कार केला. राम आणि लक्ष्मणाला वंदन करून, बलवान हनुमान, सीतेला पाहून आनंदित, स्वतःला लपवून ठेवला. आता ऐका अठरावा अध्याय. वाल्मिकी रामायणातील सुंदरकांडाचा अठरावा अध्याय सुरू होतो. हनुमान अशोकवनातील फुललेल्या वृक्षांचा निरीक्षण करत, वैदेहीचा शोध घेत होता; रात्री संपत आली होती. त्याला वेदांचे पठण आणि यज्ञाच्या विधींचा आवाज ऐकू आला, वेदाच्या सहा अंगांची जाण असलेल्या ब्रह्मराक्षसांनी रात्री यज्ञ करताना. नंतर, शुभ वाद्यांचा आणि कानाला सुखद आवाजांनी, बलवान दशमुख रावण जागा झाला. जागा झाल्यावर, तेजस्वी आणि सामर्थ्यवान राक्षसांचा राजा, झुकलेल्या माळा आणि वस्त्रे घालून, वैदेहीविषयी विचार करू लागला. तो तिच्या आकर्षणाने अत्यंत झपाटलेला, तीव्र इच्छेने भरलेला, आपली कामना मनात दडवू शकला नाही. सर्व अलंकारांनी सजलेला, अतुलनीय तेजाने उजळलेला, तो विविध फुल-फळांनी समृद्ध अशोकवनात प्रवेश केला. कमळाच्या तलावांनी वेढलेला, विविध फुलांनी सजलेला, नेहमी मद्यपान केलेल्या आणि अद्भुत पक्ष्यांनी भरलेला तो वन. विविध रम्य प्राण्यांनी वेढलेला, डोळ्यांना आकर्षक, रत्न आणि सुवर्णाच्या कमानी असलेल्या मार्गांकडे तो पाहू लागला. विविध प्राण्यांचे झुंड, पडलेल्या फळांनी भरलेले, अशोकवनात, दाट वृक्षांच्या मध्ये तो प्रवेश केला. शंभर स्त्रिया त्याच्या मागे चालत होत्या, जणू दिव्य गंधर्व कन्यांनी महेंद्राच्या मागे चालावे. काही स्त्रिया सुवर्ण दिवे घेऊन, काही केसाच्या चौर्या, काही पंखे घेऊन चालत होत्या. काही स्त्रिया सुवर्ण पात्रात पाणी घेऊन पुढे चालत होत्या, काही गोलाकार पंखे घेऊन मागे चालत होत्या. एका स्त्रीने उजव्या हाताने रत्नांनी बनवलेली, प्रकाशमान, भरलेली पिण्याची भांडी घेतली. अशा प्रकारे, हनुमानाने अशोकवनात सीतेला आणि तिच्या भोवती असलेल्या राक्षसींच्या विचित्र, भयानक स्वरूपांना पाहिले; आणि रावण, आपल्या इच्छेने झपाटलेला, अशोकवनात शंभर स्त्रियांमधून प्रवेश करत होता.