युद्धात खराचा वध झाला, त्रिशिरास पडला, आणि शक्तिशाली दूषणाचा नाश झाला—हे सर्व रामाने केले, जो स्वतःच्या स्वरूपाचा जाणता आहे. वानरांचा राज्य, जे मिळवणे अत्यंत कठीण आणि वालीने जपलेले होते, ते प्रसिद्ध सुग्रीवाने सीतेसाठी मिळवले. तेजस्वी समुद्र, जो नद्या आणि प्रवाहांचा अधिपती आहे, तो मी ओलांडला; आणि या विशाल नेत्रांची स्त्रीसाठी, या नगराचा मी निरीक्षण केला. जर रामाने सीतेसाठी समुद्रापर्यंत पृथ्वी उलथवून टाकली, किंवा संपूर्ण जगावर विजय मिळवला, तरीही ते योग्यच आहे—माझ्या मनात अशीच भावना आहे. तीन लोकांचा राज्य किंवा जनकाची कन्या सीता—संपूर्ण विश्वाच्या राज्याची तुलना तिच्या एका अंशाशीही करता येत नाही. ही आहे सीता, महान आणि धर्मनिष्ठ राजा जनकाची कन्या, मिथिलाची राजकुमारी, जी पतीच्या व्रताशी दृढ आहे. ती प्रसिद्ध राजा दशरथाची मोठी सून आहे, आणि रणात कधीही न डगमगणाऱ्या, शूर, सन्माननीय रामाची पत्नी आहे. ती रामाची प्रिय पत्नी आहे, जो धर्माचा जाणता आणि कृतज्ञ आहे, आणि स्वतःच्या स्वरूपाचा जाणता आहे—आता राक्षसीच्या अधीन झाली आहे. सर्व सुखांचा त्याग करून, पतीच्या प्रेमामुळे प्रेरित होऊन, तिने एकाकी वनात प्रवेश केला, दुःखाचा विचारही न करता. फळे आणि कंदावर समाधान मानून, पतीची सेवा करण्यात समर्पित, ती वनातही राजमहलासारखे परम आनंद अनुभवते. सुवर्णांग, सदैव हसतमुख आणि मधुर वाणी असलेली ही स्त्री, या दुःखाचा सामना करते, जरी ती अशा दुःखास पात्र नसली तरी. रावणाने त्रस्त केलेल्या या पुण्यवान स्त्रीला पाहण्यासाठी राघव आतुर आहे, जसा रस्त्यातील सरोवरासाठी तहानलेला मनुष्य. निश्चितच, तिला पुन्हा मिळाल्यावर राघवाला पुन्हा आनंद मिळेल, जसा हरवलेले राज्य पुन्हा मिळाल्यावर राजा आनंदी होतो. तिने सर्व भौतिक सुखांचा त्याग केला आहे आणि आपल्या कुटुंबापासून दूर आहे; ती केवळ रामाशी पुन्हा भेट होईल या आशेने शरीर टिकवते. ती राक्षसी स्त्रियांकडे किंवा फुलाफळांनी सजलेल्या झाडांकडेही पाहत नाही; तिचे मन निश्चितपणे केवळ रामावर स्थिर आहे. पतीच स्त्रीसाठी सर्वात मोठा अलंकार आहे, कोणत्याही रत्नापेक्षा अधिक तेजस्वी; त्याच्यापासून वेगळी असली, तरी सुंदर असूनही ती चमकत नाही. राम अत्यंत कठीण कार्य करतो, कारण सीतेपासून दूर असूनही, तो स्वतःचे शरीर टिकवतो आणि दुःखात बुडत नाही. तिचे काळे केस, कमळाच्या पाकळ्यांसारखे डोळे; सुखास पात्र असूनही दुःखाने ग्रस्त, तिला पाहून माझे मनही व्यथित होते. ती पृथ्वीसारखी धीरवान, निळ्या कमळासारखे डोळे असलेली, पूर्वी राघव आणि लक्ष्मणाच्या संरक्षणात होती, आता झाडाच्या पायथ्याशी विकृत दृष्टी असलेल्या राक्षसी स्त्रियांच्या पहाऱ्यात आहे. जणू शीतलतेने फुललेल्या कमळासारखी तिची सुंदरता हरवली आहे, दु:खाचा वारंवार प्रहार झाल्याने, जसा चक्रवाक पक्षी आपल्या जोडीदाराशिवाय असतो, जनकाची कन्या अत्यंत दयनीय स्थितीत आली आहे. हे अशोक वृक्ष, फुलांनी लडबडलेल्या आणि झुकलेल्या फांद्या, तिच्या दुःखातच भर घालतात; आणि जसा शीतल किरणांचा सूर्य हिवाळा संपल्यावर उगवतो, तसे हजार किरणांचा सूर्य उगवतो. या सर्व गोष्टी मनात विचार करून, वानर, आता निश्चित झाला की हीच सीता आहे, त्या झाडावर आसरा घेऊन बसला, वानरांमध्ये सर्वात बलवान आणि वेगवान. आता सतरावा अध्याय ऐका. त्यानंतर, पांढऱ्या कमळांच्या घडासारखा शुद्ध आणि तेजस्वी चंद्र आकाशात स्पष्टपणे उगवला, जणू निळ्या पाण्यातील हंसासारखा. तो चंद्र, शीतल किरणांनी जणू मैत्री देत, वायुपुत्राच्या संगतीत आला. नंतर हनुमानाने सीताला पाहिले, तिचा चेहरा पूर्ण चंद्रासारखा, पण दुःखाच्या भाराने जणू पाण्यात बुडलेल्या नौकेसारखा. वैदेहीला पाहण्याची इच्छा असलेल्या हनुमानाने, जवळच राक्षसी स्त्रिया पाहिल्या, ज्यांचा स्वरूप अतिशय भयावह होता. त्याने एक डोळ्याची, एक कानाची, कानांनी झाकलेली, कान नसलेली, शंखाच्या आकाराचे कान असलेली, आणि ज्याच्या नाकाच्या छिद्रांनी डोक्याच्या शिरोभागापर्यंत पोहोचलेली स्त्री पाहिली. त्याने विशाल शरीर आणि उठून दिसणाऱ्या अंगांची, लांब आणि पातळ गळ्याची, विस्कटलेल्या किंवा भरपूर केसांची, जणू केसांचा झगा घातलेली स्त्री पाहिली. त्याने झुकलेल्या कान आणि कपाळाची, लटकणाऱ्या पोट आणि स्तनांची, मोठ्या ओठ आणि हनाची, मोठ्या तोंडाची आणि गुडघे लोंबणाऱ्या स्त्री पाहिली. त्याने लहान आणि मोठ्या, कुबड्या आणि विकृत, बुटक्या, भीषण, वाकड्या चेहऱ्याच्या, पिंगट डोळ्याच्या आणि विकृत वैशिष्ट्यांच्या स्त्रिया पाहिल्या. विकृत, पिंगट, काळ्या, रागी, झगडायला आवडणाऱ्या; काळ्या लोखंडाच्या शूल आणि गदा घेणाऱ्या. डुकराचे, हरणाचे, वाघाचे, म्हशीचे, बोकडाचे चेहरे; काहींच्या पायात हत्ती, उंट, घोडा, तर काहींच्या डोकेच जमिनीत गाडलेली. काहींच्या एक हात, एक पाय; गाढवाचे, घोड्याचे, गायीचे, हत्तीचे, वानराचे कान; काहींच्या नाक फार मोठ्या, वाकड्या किंवा नसलेल्या; काहींच्या हत्तीच्या नाकासारख्या, तर काहींच्या कपाळातून श्वास घेणाऱ्या. हत्तीचे पाय, मोठे पाय, गायीचे पाय, पायांच्या गादीसारखे पाय; फार मोठ्या डोके आणि गळ्याचे, फार मोठ्या स्तन आणि पोटाचे. मोठ्या तोंड आणि डोळ्याचे, लांब जीभ आणि चेहऱ्याचे; बोकड, हत्ती, गायी, डुकराचे चेहरे. घोडा, उंट, गाढवाचे चेहरे असलेल्या भयावह राक्षसी; शूल आणि गदा घेणाऱ्या, रागी आणि झगडायला आवडणाऱ्या. भीषण, धुरकट केस असलेल्या, विकृत चेहऱ्याच्या राक्षसी; सतत मद्यपान करणाऱ्या, नेहमी मांसावर आसक्त. त्या झाडाभोवती, रुंद खांद्याच्या, बसलेल्या आणि त्याच्या पायथ्याशी निष्कलंक राजकुमारी सीता होती.