हनुमान, वानरांचा प्रमुख, लंका नगरीतील रावणाच्या राजमहलात शिरला होता. त्याने पाहिले, एक असा पुरुष, जो वेळ आणि जागेची योग्य जाण ठेवतो, योग्य शब्द बोलतो, आणि आनंदात सर्वांना मागे टाकतो, तो रावणाच्या सहवासात होता. हनुमानने इतर ठिकाणीही हजारो सुंदर, संवादात निपुण युवतींना निद्रिस्त अवस्थेत पाहिले. त्याने पाहिले, एक स्त्री जी वेळ आणि जागेची योग्य जाण ठेवते, योग्य शब्द बोलते, तीही आनंदाने थकून निद्रित होती. राक्षसांचा राजा, रावण, त्या सुंदर स्त्रियांमध्ये चमकत होता, जणू जंगलातील महान हत्ती आपल्या शेरण्या हत्तींमध्ये वेढलेला असतो. हनुमान, वानरांमध्ये श्रेष्ठ, रावणाच्या भव्य राजमहालातील मदिरालयाकडे गेला, जिथे सर्व प्रकारच्या सुख-सुविधा भरभरून होत्या. त्या मदिरालयात त्याने पाहिले, हरण, महिष आणि वराह यांच्या मांसाचे तुकडे ठेवलेले होते. मोठ्या सुवर्णपात्रात, अजून स्पर्श न केलेले मोर आणि कोंबडी ठेवलेली होती. हनुमानने वराहाचे डोके, गेंडा आणि हरण-मोरांच्या मांसाचे तुकडे, दही आणि मीठाने मसालेदार केलेले, आणि शंकावर शंकावर ठेवलेले मांस पाहिले. त्याने विविध प्रकारचे तितर, बोकड, अर्धवट खाल्लेले ससा, आणि अनेक शंकावर ठेवलेले महिष आणि खाण्यासाठी तयार केलेली मेंढी पाहिली. तिथे गोड आणि साधे, चाटण्यास, पिण्यास, खाण्यास योग्य, आंबट, खारट, रंगीत मिठाई आणि इतर अनेक पदार्थ होते. मोठ्या पैंजण आणि कडे बाजूला ठेवलेले होते, दागिने विखरलेले होते, मदिरा पात्र उलटलेले होते, आणि विविध फळेही होती. पुष्पांद्वारे सजलेली भूमी तेजाने झळकत होती; येथे-तेथे उत्तम जोडलेल्या पलंग आणि आसनांची रचना होती. मदिरालयात अग्नी नसूनही, विविध प्रकारच्या उत्तम पदार्थांनी तो चमकत होता. तिथे कुशलतेने तयार केलेले मांस, वेगळ्या ठिकाणी ठेवलेले होते; दिव्य, स्वच्छ, विविध प्रकारच्या मद्य आणि विशेष बनवलेल्या मद्यही होते. साखर, मध, फुल, फळांपासून बनवलेल्या मद्य, आणि सुवासिक पावडर, प्रत्येक वेगळी आणि सुंदर रचनेत ठेवलेली होती. भूमीवर अनेक पुष्पमाळा विखरलेली होती; सुवर्ण आणि क्रिस्टल पात्रांनी सजलेली होती. सुवर्णाचे अन्य प्याले, चमकदार चांदीचे घडे आणि सुवर्णाचे कलशही तिथे होते. वानराने त्या मदिरालयाची भव्यता पाहिली; सुवर्णाचे प्याले आणि रत्नांनी बनवलेली मद्यपात्रे त्याने पाहिली. हनुमानने विविध पात्रे पाहिली—काही पूर्ण, काही अर्धवट, काही रिकामी. काही मद्य अजून चाखलेले नव्हते, काही ठिकाणी विविध पदार्थ होते, आणि काही ठिकाणी अर्धवट प्यालेले मद्य होते. काही पलंगावर अर्धवट चादरी होत्या; काही स्त्रियांच्या पलंग रिकामे होते, तर काही सुंदर स्त्रिया एकमेकींना आलिंगन देत झोपल्या होत्या. एक स्त्री दुसरीचे वस्त्र घेऊन, तिला आलिंगन देत, निद्रित अवस्थेत पडली होती. त्यांच्या सौम्य श्वासाने, त्यांच्या अंगावरच्या वस्त्र आणि पुष्पमाळा जणू हलक्या वाऱ्याने हलत होत्या. थंड चंदन, गोड मद्य, विविध पुष्पमाळा, आणि अनेक प्रकारच्या फुलांचा सुवास तिथे होता. स्नान, चंदन आणि धूप यांच्या मिश्रित सुवासाचा वारा तिथे वाहत होता. पुष्पक विमानात सुगंध दरवळत होता; काही स्त्रिया काळ्या, काही गोऱ्या, तर काही सुंदर काळ्या रंगाच्या होत्या. राक्षसांच्या महलात काही स्त्रिया सुवर्णवर्णाच्या अंगांनी झोपल्या होत्या; त्या निद्रित, कामाने थकल्या होत्या. जणू झोपलेल्या कमळासारखी त्यांची अवस्था होती. हनुमान, तेजस्वी वानर, रावणाच्या सर्व अंतर्गत कक्ष पाहूनही, त्याला जानकी कुठेच दिसली नाही. त्यावेळी, त्या स्त्रियांना पाहताना, हनुमानाच्या मनात मोठी चिंता आली; त्याला धर्मभ्रष्ट होण्याची भीती वाटली. दुसऱ्याच्या हरमातील निद्रित स्त्रियांकडे पाहणे, हे मोठ्या पापाचे कारण होईल असे त्याला वाटले. माझ्या दृष्टीने कधीच दुसऱ्याच्या पत्नींकडे वासनेने पाहिले नाही; पण येथे मी दुसऱ्याच्या पत्नींची संपत्ती पाहिली आहे, असे त्याने विचार केला. मग, त्या निर्धारयुक्त, योग्य मार्ग जाणणाऱ्या हनुमानाच्या मनात दुसरा विचार आला. मी रावणाच्या सर्व स्त्रियांना पाहिले, त्या असुरक्षित आहेत, पण माझ्या मनात कुठलीही वासना उत्पन्न होत नाही. कारण मन हे सर्व इंद्रियांचे कार्य कारण असते, शुभ-अशुभ स्थितीत; आणि माझे मन पूर्णपणे संयमित आहे. जानकीला शोधण्यासाठी मी इतर कुठेही जाऊ शकत नाही; कारण शोधताना, स्त्रिया नेहमी स्त्रियांच्या समूहातच दिसतात. ज्या गर्भातून जीव उत्पन्न होतो, तिथेच शोध घेतला जातो; हरवलेली स्त्री हरणांच्या समूहात शोधणे शक्य नाही. अशा पवित्र मनाने मी रावणाच्या सर्व अंतर्गत महलात शोध घेतला, पण जानकी कुठेच दिसली नाही. हनुमान, बलवान, देव, गंधर्व आणि नागांच्या कन्यांना पाहिल्या, पण जानकीला कुठेच पाहिले नाही. वानराने इतर श्रेष्ठ स्त्रियांना पाहिले, पण ती नव्हती; मग, तो बाहेर पडला आणि जाण्याची तयारी केली. त्यानंतर, वायुपुत्र हनुमान, सर्व प्रकारे प्रयत्न करत, मदिरालयातून बाहेर पडला आणि अन्य ठिकाणी शोध घेऊ लागला.