हनुमान त्या भव्य रावणाच्या मदिरागृहात प्रवेशला. तेथे त्याने विविध रूपांच्या, नितंबी, निर्दोष स्त्रिया पाहिल्या — काही मद्यपानाने थकून झोपलेल्या, काहींनी आपल्या हातातल्या लहान ढोलाला मिठी मारली होती, तर काहींनी त्या ढोलाला आपल्या छातीशी धरले होते, जणू काही तेजस्वी स्त्री आपल्या वासराला मिठी घालते. कमलनयन असलेल्या एका स्त्रीने, मद्याच्या प्रभावाने मन भ्रमित होऊन, आपल्या बाहूंमध्ये टाळ वळून झोप घेतली होती. आणखी एक तेजस्वी स्त्री, तिचा घडा बाजूला ठेवून, वसंतातील फुलांनी सजलेल्या वेलीप्रमाणे, शय्येवर झोपलेली होती. एक तरुणी, गाढ झोपेत, आपल्या दोन्ही हातांनी सोन्यासारख्या पेल्यांसारख्या स्तनांना मिठी मारून झोपलेली होती. दुसरी एक कमलनयन स्त्री, पूर्ण चंद्रासारखा चेहरा असलेली, मद्याने भारावून दुसऱ्या एक सुंदर नितंबी स्त्रीला मिठी मारून झोपलेली होती. अनेक कुलीन स्त्रिया, वेगवेगळ्या वाद्यांना आपल्या छातीशी धरून, जणू प्रियकराला मिठी घालावी तशा झोपलेल्या होत्या. या सर्व स्त्रियांमध्ये, एका सुंदर पलंगावर, इतरांपासून वेगळी, हनुमानाने एक अप्रतिम सौंदर्यवती स्त्री पाहिली. ती मोत्यांनी व रत्नांनी सजलेल्या दागिन्यांनी अलंकृत होती, आणि तिच्या तेजाने संपूर्ण राजमहल उजळून निघाले होते. ती म्हणजे मंदोदरी — सुवर्णासारखी उजळ, रावणाच्या अंतःपुरातील प्रिय राणी, सौंदर्याने शोभून दिसत होती. मंदोदरीचे सौंदर्य, तिच्या तारुण्य व सौजन्य पाहून, हनुमानाला क्षणभर वाटले, "हीच सीता असावी." आनंदाने त्याचे मन भरून आले. आनंदात त्याने टाळ्या वाजवल्या, आपल्या शेपटीला चुंबन दिले, उड्या मारल्या, स्तंभांवर चढला, खाली पडला — माकडाचा स्वभाव दाखवत नाचू लागला. पण मग, त्या विचाराला बाजूला ठेवून, हनुमानाने पुन्हा विचार केला — "रामापासून वेगळी झालेली सीता ना झोप घेईल, ना काही खाईल, ना स्वतःला सजवेल, ना मद्य प्राशन करेल. ती कोणत्याही दुसऱ्या पुरुषाच्या जवळ जाणार नाही, अगदी देवांच्या अधिपतीजवळही नाही; कारण रामासारखा कोणी अमरही नाही." हे जाणून, "ही दुसरीच कोणीतरी आहे," असे ठरवून, हनुमान सीतेच्या शोधात मदिरागृहात पुढे गेला. तेथे काही स्त्रिया खेळून थकून, काही गाण्यातून, काही नृत्यातून, तर काही मद्यपानाने थकून झोपलेल्या होत्या. काही ढोल, झांजा आणि विनोदाचे मंच यांच्या जवळ उभ्या होत्या, तर काही मुख्य शय्यांवर विसावल्या होत्या. हनुमानाने पाहिले — रावण आपल्या आजूबाजूला हजारो सुंदर, दागिन्यांनी सजलेल्या, गप्पा व गाण्यात कुशल अशा स्त्रियांनी वेढलेला होता. त्यांच्यातील एक, योग्य वेळ व स्थळी बोलणारी, आनंदात सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ असणारी, तिच्याबरोबर रावण एकरूप झाला होता. इतरत्रही, हनुमानाने हजारो सुंदर युवती, कुशल गप्पा मारणाऱ्या, झोपलेल्या पाहिल्या. त्या सर्वांमध्ये एक अशी स्त्री होती, जी योग्य वेळी, योग्य शब्द बोलणारी, सुखाने तृप्त होऊन झोपली होती. त्या राक्षसराजाच्या सभोवती, त्या सर्व स्त्रियांमध्ये, रावण जसा जंगलात मोठा हत्ती मादी हत्तींनी वेढलेला असतो, तसाच तेजस्वी दिसत होता. हनुमानाने त्या मदिरागृहात सर्व सुखांची रेलचेल पाहिली. तिथे हरण, रानगवा, डुक्कर यांच्या मांसाचे तुकडे मांडलेले होते. मोठ्या सुवर्णपात्रांत मोर, कोंबडी ठेवलेली होती. डुक्कराचे डोके, गेंड्याचे मांस, दही व मीठ लावलेले, हरण व मोराचे शिजवलेले मांस, हे सर्व त्याने पाहिले. विविध प्रकारच्या तितर, शेळी, अर्धवट खाल्लेल्या सशांचे तुकडे, अनेक गवा, खाण्यासाठी तयार केलेली मेंढी — हे सर्व त्याच्या नजरेस पडले. तेथे चविष्ट, साधे, पातळ-घट्ट, पिण्याचे, खाण्याचे, आंबट-खारट, रंगीबेरंगी मिठाई अशा सर्व प्रकारचे पदार्थ होते. मोठ्या पैंजण, बाजूबंद, दागिने फेकून दिलेले, खजिना विखुरलेला, मद्यपात्रे उलथलेली, आणि विविध फळे विखुरलेली होती. फुलांच्या अर्पणाने भूमी उजळली होती; इथे तिथे नीट जोडलेल्या शय्या व आसने मांडलेली होती. जणू अग्नी नसतानाही, त्या मदिरागृहात विविध प्रकारच्या स्वादिष्ट पदार्थांनी व प्रकाशमान वस्तूंनी उजळलेले होते. शिजवलेले मांस वेगवेगळ्या ठिकाणी ठेवलेले, दिव्य, स्वच्छ, अनेक प्रकारचे मद्य, तसेच खास तयार केलेली दारू होती. साखर, मध, फुलं, फळ यांपासून बनवलेली विविध मद्ये, सुवासिक चूर्णे, नीटनेटक्या रचनेत मांडलेली होती. भूमीवर फुलांच्या सुंदर माळा पसरलेल्या, सुवर्णपात्रे, स्फटिकाच्या ताटल्या, सुवर्णाचे व चमचमणाऱ्या चांदीचे घडे, सुवर्णकलश मांडलेले होते. त्या मदिरागृहात हनुमानाने सोन्याच्या प्याल्या, रत्नजडित मद्यपात्रे पाहिली. काही पात्रे भरलेली, काही अर्धवट रिकामी, काही पूर्ण रिकामी होती. काही ठिकाणी अजून न चाखलेले पेये, काही ठिकाणी अन्न, तर कुठे अर्धवट प्यालेले मद्य, असे दृश्य दिसत होते. या सर्व वैभवात, हनुमानाने सीतेचा शोध चालू ठेवला, आणि त्या रावणाच्या मदिरागृहातील विलक्षण ऐश्वर्य, भोग, आणि स्त्रियांच्या झोपलेल्या अवस्थांचे निरिक्षण केले. — येथे वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडाचा अकरावा सर्ग आरंभ होतो.