हनुमान त्या राजवाड्यात शिरला आणि त्याने त्या राक्षसाधिपती रावणाला झोपेत पाहिले. रावणाच्या पलंगावर पडलेल्या विशाल बाहू दोन प्रचंड सर्पांसारखे दिसत होते, जसे मंदार पर्वताच्या गुहेत झोपलेले, पण जागे झाल्यासारखे रागावलेले असतात. त्या बलाढ्य, पर्वतासारख्या रावणाच्या दोन पूर्ण बाहूंमुळे तो मंदार पर्वताच्या दोन शिखरांसारखा भासत होता. रावणाच्या अंगातून आंबा, चंपक, उत्तम बकुळ आणि विविध स्वादिष्ट अन्नपेयांचा सुगंध दरवळत होता. त्या राक्षसराजाच्या मोठ्या तोंडातून, झोपेत असताना, त्याचा श्वास घरभर पसरत होता. त्याच्या मस्तकावर सुंदर मुकुट होते, मोत्यांनी व रत्नांनी सजलेले, किंचित तिरके, आणि त्याच्या चेहऱ्यावर तेजस्वी कुंडले झळकत होती. लाल चंदनाने लिप्त, सुंदर हाराने अलंकृत, त्याचा उंच, भरदार व रुंद छाती उठून दिसत होती. त्याच्या जखमी बाजूवर पांढऱ्या रेशमी वस्त्राचा हलका आवरण होते आणि त्यावर महाग पिवळे वस्त्र गुंडाळलेले होते. तो झोपेत असताना, सर्पासारखा श्वास घेत होता, काळ्या तांदळाच्या राशीसारखा दिसत होता, जणू काही गंगेच्या काठावर झोपलेला हत्तीच. त्याच्या चारही बाजूंना सुवर्ण दिव्यांनी प्रकाशित झालेले होते, त्यामुळे त्याचे संपूर्ण शरीर विजेने उजळलेल्या मेघासारखे भासत होते. त्या महात्मा राक्षसराजाच्या पायाशी, त्याच्या अनेक प्रिय पत्नी घरात झोपल्या होत्या. त्यांचे मुख चंद्रासारखे तेजस्वी, सुंदर कुंडले घातलेली, हार व दागिने अजूनही ताजे, असे त्या वानरप्रमुखाने पाहिले. त्या सर्व नृत्य व संगीतकलेत निपुण, रावणाच्या बाहूंवर बसलेल्या, उत्तम अलंकारांनी सजलेल्या, विश्रांती घेत होत्या. त्यांनी कानाच्या टोकांना सुवर्ण कुंडले, हिरे व वैडूर्य मणी जडवलेली कंकणे घातली होती. त्यांच्या मुखावर चंद्रासारखे तेज, सुंदर कुंडले, आणि त्या राजवाड्यातील प्रत्येक स्त्री तारकांनी भरलेल्या आकाशासारखी शोभा वाढवत होती. मद्य आणि क्रीडेमुळे थकलेल्या त्या रावणपत्नी विविध ठिकाणी झोपल्या होत्या. काही नृत्यकलेत पटाईत, अंग सुंदरपणे मांडलेली, तेजस्वी कांतीने झळकत, झोपल्या होत्या. एखादी वीणा घट्ट धरून, झोपेत जणू मोठ्या नदीतील कमळासारखी तरंगत होती. दुसरी, काळ्या डोळ्यांची, बाजूला ढोल ठेवून, झोपेत जणू आई आपल्या लहान बाळाला मिठी मारावी तशी दिसत होती. आणखी एक, सुंदर अंगाची, आकर्षक स्तनांची, ढोल बाजूला ठेवून, जणू प्रियकराने प्रेयसीला दीर्घ मिठीत घेतले आहे, तशी झोपली होती. कमलनयन स्त्री, वीणा मिठीत घेऊन, जणू प्रियकरासोबत तृप्तीने झोपली आहे, अशी भासत होती. दुसरी, नृत्यकलेला समर्पित, विपंची हातात धरून, झोपेत प्रियकराच्या मिठीत असलेल्या स्त्रीसारखी दिसत होती. आणखी एक, मद्याने डोळे मस्त झालेली, झोपेत हातांनी ढोल हलकेच व सुंदरपणे वाजवत होती, तो ढोल सुवर्णासारखा झळकत होता. काही कंबर बारीक, निर्दोष स्त्रिया, मद्यामुळे थकून, दोन्ही हातात लहान ढोल धरून झोपल्या होत्या. दुसरी, ढोलाला लावून, जणू वसंतातील फुलांनी सजलेल्या वेलीसारखी, झोपेत होती. कमलनयन स्त्री, मद्याने भ्रमित, झोपेत टाळ वाजवत, त्याला हातांनी घट्ट पकडून होती. आणखी एक तेजस्वी स्त्री, कलश बाजूला ठेवून, फुलांनी सजलेल्या वेलीप्रमाणे झोपली होती. एक तरुणी, झोपेने गाढ, स्वतःच्या स्तनांना दोन्ही हातांनी मिठीत घेऊन, जणू सोन्याच्या कलशासारखी भासत होती. दुसरी, कमलनयन, पूर्ण चंद्रासारख्या चेहऱ्याची, दुसऱ्या सुंदर नितंब असलेल्या स्त्रीला मिठीत घेऊन, मद्याने तृप्त होऊन झोपली होती. त्या सगळ्या स्त्रिया, वेगवेगळ्या वाद्यांना मिठीत घेऊन, जणू प्रियकरासोबत असाव्यात तशा झोपल्या होत्या. त्या सर्व स्त्रियांमध्ये, एका सुंदर पलंगावर एक विलक्षण रूपवती स्त्री वेगळी झोपलेली हनुमानाच्या नजरेस पडली. ती मोत्यांनी व रत्नांनी सजलेली, आपला तेजाने संपूर्ण राजवाड्याची शोभा वाढवत होती. तेथेच हनुमानाने सुवर्णसमान कांती असलेली, अंतःपुरातील सर्वात प्रिय राणी मंदोदरीला झोपेत पाहिले. तिच्या रूप, तारुण्य आणि सौंदर्य पाहून, हनुमानाच्या मनात विचार आला की, "हीच सीता असावी," आणि तो अत्यंत आनंदित झाला. हनुमानाने टाळ्या वाजवल्या, शेपटीला चुंबन दिले, आनंदाने खेळू लागला, गाऊ लागला, उड्या मारू लागला, खांबांवर चढला, खाली पडला—आपल्या वानरस्वभावानुसार आनंद व्यक्त करू लागला. पुढील अध्यायाच्या प्रारंभाची वंदना करून, सुंदरकांडातील पुढील विचार हनुमानाच्या मनात आला. त्याने आधीचा विचार बाजूला ठेवला आणि पुन्हा एकदा सीतेविषयी मनन करू लागला. त्याला वाटले, "रामापासून विभक्त असलेली सीता नक्कीच झोपणार नाही, न खाणार, न दागिने घालणार, न मद्यपान करणार. ती कोणत्याही पुरुषाजवळ जाणार नाही, अगदी देवाधिदेव जरी असला तरी, कारण रामासारखा कोणीच नाही." म्हणून हनुमानाने ठरवले, "ही दुसरीच कोणीतरी आहे," आणि खऱ्या सीतेचा शोध घेण्यासाठी तो त्या मदिरागृहात पुढे जाऊ लागला. तेथे त्याने काही स्त्रिया क्रीडेमुळे, काही गायनामुळे, काही नृत्यामुळे, आणि काही मद्यामुळे थकून झोपलेल्या पाहिल्या.