हनुमान रावणाच्या राजसभेकडे जसा जसा पुढे सरकू लागला, तसतशी त्याची चिंता वाढली. समोर असलेल्या रावणाचा श्वास एखाद्या महाकाय सर्पासारखा गडगडत होता. हनुमान अत्यंत सावधगिरीने, दबकत पुढे गेला. पुढे जाऊन एका उंच व्यासपीठावर पोहोचला आणि कठड्याच्या आडोशाला आश्रय घेतला. तिथून त्या मद्यधुंद, राक्षसांमध्ये वाघासारख्या रावणाकडे त्याने पाहिले. रावणाच्या झोपलेल्या राजमहालातील झोपाळू पलंगावर एक भव्य हत्ती जणू विश्रांती घेत आहे, असे ते दृश्य तेजस्वी दिसत होते. त्या पलंगावर रावणाच्या बलवान बाहू सोन्याच्या कडे घातलेल्या, इंद्राच्या ध्वजांसारख्या पसरलेल्या होत्या. त्या बाहूंवर हत्तीच्या सुळे आणि वज्राच्या घावांचे व्रण होते, विष्णूच्या चक्रासारखी चिन्हे होती, आणि त्या बाहू विशाल आणि बळकट होत्या. त्या बाहू जाड, पूर्ण आकाराच्या, एकमेकांना जोडलेल्या, बळकट, सुंदर नख आणि अंगठ्यांनी शोभून दिसत होत्या, आणि त्यावर रावणाच्या अंगठ्या चमकत होत्या. त्या लोखंडी गदेसारख्या, गोलाकार आणि हत्तीच्या सोंडेसारख्या बाहू, तेजस्वी पलंगावर दोन पाचमुखी सर्पांसारख्या पसरलेल्या होत्या. त्या थंड, सुगंधी आणि उत्तम चंदनाने अंगाला लावलेल्या होत्या, जणू चंद्र किंवा शशिकला यांना लावलेली सुंदर लेप आहे. रावणाच्या त्या बाहू सुंदर स्त्रियांनी मसल्यानंतर, उत्तम सुवासिक द्रव्यांनी स्नान केलेल्या, यक्ष, नाग, गंधर्व, देव आणि श्रेष्ठ दानव यांच्यासारख्या अद्भुत व्यक्तींच्या संगतीने शोभून दिसत होत्या. त्या बाहू पलंगावर जणू दोन मोठे सर्प, मंदार पर्वताच्या गुहेत झोपलेले असून रागावलेले असावेत, असे हनुमानाला वाटले. त्या दोन पूर्ण बाहूंनी राक्षसांचा स्वामी, पर्वतासारखा रावण, मंदार पर्वताच्या दोन शिखरांसारखा तेजस्वी दिसत होता. आंबा, चंपक, बकुळ यांचे सुगंध, उत्तम अन्न आणि मद्याचा दरवळ त्या सभागृहात भरून राहिला होता. त्या राक्षसराजाच्या मोठ्या तोंडातून झोपेत श्वास बाहेर पडत होता, जणू तो श्वास त्या संपूर्ण राजमहालात भरून राहिला आहे. रत्नजडित मुकुट, मोत्यांनी आणि रत्नांनी सजलेला, किंचित वाकलेला, तेजस्वी कुंडलांनी शोभणारा त्याचा चेहरा झळकत होता. लाल चंदन लावलेला, सुंदर हार घातलेला, रुंद, पूर्ण आणि विशाल छाती उठून दिसत होती. त्याच्या जखमी बाजूवर फिकट, विस्कटलेले रेशमी वस्त्र पसरले होते, आणि महागड्या पिवळ्या उत्तरीयाने तो व्यवस्थित गुंडाळलेला होता. त्याचा श्वास सर्पासारखा, काळ्या उडदाच्या राशीसारखा, गंगेच्या काठावर झोपलेल्या हत्तीप्रमाणे तो झोपलेला होता. चार सुवर्ण दिव्यांच्या प्रकाशाने त्या सभागृहात सर्वत्र उजळून निघालेले होते, आणि रावणाचे शरीर जणू विजेच्या चमकांनी उजळलेल्या मेघासारखे भासत होते. त्या महात्मा राक्षसराजाच्या पायाशी त्याच्या प्रिय राण्या, पतीच्या प्रेमात गुंतलेल्या, राजमहालात झोपलेल्या दिसत होत्या. त्यांचे चेहरे चंद्रासारखे तेजस्वी, सुंदर कुंडलांनी सजलेले, त्यांच्या माळा आणि दागिने कोमेजलेले नव्हते—हे सर्व हनुमानाने पाहिले. नृत्य आणि संगीतकलेत निपुण, राक्षसराजाच्या बाहूंवर विसावलेल्या, सुंदर दागिन्यांनी सजलेल्या त्या स्त्रिया हनुमानाच्या नजरेस पडल्या. त्या स्त्रियांच्या कानांच्या टोकांवर, हातांवर सोन्याचे कडे, हिरे आणि वैडूर्य रत्नांनी जडलेले दागिने चमकत होते. त्यांच्या चंद्रासारख्या चेहऱ्यांमुळे, सुंदर कुंडलांनी सजलेल्या, ते राजमहाल जणू तारकांनी भरलेल्या आकाशासारखे भासत होते. मद्य आणि क्रीडेमुळे थकलेल्या, नाजूक कमरेच्या त्या स्त्रिया विविध ठिकाणी झोपलेल्या होत्या. एक नृत्यकला जाणणारी, तिचे अंग सुंदरपणे मांडलेले, तिचा संपूर्ण सौंदर्यदर्शक देह झळकत होता, ती झोपली होती. दुसरीने वीणा घट्ट धरली होती, ती झोपेत जणू मोठ्या नदीवर फुललेल्या कमळासारखी, तराफ्यावर विसावली आहे, असे भासत होते. एक काळ्या डोळ्यांची स्त्री, झोपेत डाव्या बाजूला वाद्य धरून, जणू प्रेमळ आई आपल्या लहान मुलाला बिलगून झोपली आहे, तशी दिसत होती. आणखी एक सुंदर बांध्याची स्त्री, सुंदर वक्षस्थळ असलेली, झोपेत वाद्य बाजूला ठेवून, जणू दीर्घ मिलनानंतर प्रियकराने आपल्या प्रेयसीला मिठीत घेतले आहे, तशी विसावली होती. कमलनयन असलेली एक स्त्री, आपल्या वीणेची मिठी मारून, जणू आपली इच्छा पूर्ण झालेल्या स्त्रीने प्रियकराला मिठीत घेतले आहे, तशी झोपली होती. आणखी एक नृत्यकला जाणणारी, विपंची हातात घेऊन, आपल्या प्रियकरासारखी झळाळती स्त्री झोपेत बुडाली होती. दुसरी, मद्यप्रभावाने डोळे मदमस्त, झोपेत हलकेच, सुंदरपणे वाद्य वाजवत होती, जणू ते वाद्य सोन्यासारखे चमकत होते. नाजूक कमरेची, निष्कलंक स्त्री, मद्यामुळे थकलेली, झोपेत आपल्या हातात छोटा ढोल धरून, बाजूला ठेवून विसावली होती. आणखी एक, आपल्या ढोलाशी जडलेली, त्याला मिठीत घेऊन, जणू झळाळती स्त्री आपल्या वासराला मिठीत घेते, तशी झोपली होती. कमलनयन असलेली स्त्री, मद्यामुळे मन भ्रमित, झोपेत टाळ वाजवत, आपल्या बाहूंनी त्याला दाबून ठेवले होते. दुसरी तेजस्वी स्त्री, घडा बाजूला ठेवून, फुलांनी सजलेल्या वसंतातील वेलीप्रमाणे, स्वच्छ आणि फुलांनी अलंकृत झोपली होती. एक तरुणी, झोपेच्या प्रभावाने, आपल्या दोन्ही हातांनी वक्षस्थळ मिठीत घेऊन, जणू सोन्याच्या कलशासारख्या, झोपली होती. दुसरी, कमलनयन, चंद्रासारखा चेहरा असलेली, मद्यामुळे तृप्त, दुसऱ्या सुंदर नितंब असलेल्या स्त्रीला मिठीत घेऊन झोपली होती. त्या कुलीन स्त्रिया, विविध वाद्यांना मिठीत घेऊन, जणू प्रियकराने प्रेयसीला मिठीत घेतले आहे, तसे त्या वाद्यांना छातीशी धरून झोपल्या होत्या. त्या स्त्रियांच्या गर्दीत, एका भव्य पलंगावर, हनुमानाने एक विलक्षण सुंदर स्त्री पाहिली. ती मोत्यांनी आणि रत्नांनी जडलेल्या दागिन्यांनी सजलेली होती, आणि आपल्या तेजाने त्या राजमहालाच्या शोभेला अधिकच वाढवून टाकत होती.