हनुमान रावणाच्या राजप्रासादात शिरला आणि त्याने त्या भव्य राजमहालातील वैभव पाहिले. तेथे सर्वत्र विलासी आसनांची मांडणी होती, हस्तिदंत व सोन्याच्या नक्षीकामाने सजवलेली होती, आणि उत्कृष्ट बाण्यांच्या आसनांवर सुंदर बेरिल रत्नांची सजावट केली होती. त्या ठिकाणी त्याने एक दिव्य श्वेत छत्र पाहिले, जे देवमाळांनी सुशोभित होते आणि जणू काही ताऱ्यांमध्ये चंद्रच झळकत आहे असे भासत होते. त्या छत्राभोवती शुद्ध सोन्याची कडी होती आणि ते सूर्याप्रमाणे तेजस्वी दिसत होते. त्याच्या खाली असलेल्या अतिशय सुंदर आसनावर अशोकफुलांच्या माळा पसरलेल्या होत्या. त्या आसनाभोवती यक्षपुच्छांच्या पंख्या घेऊन सेवक उभे होते, विविध सुगंधी द्रव्यांनी आणि उत्तम धुपाने ते आसन सुगंधित केलेले होते. त्या आसनावर उत्कृष्ट वस्त्रांची मांडणी होती, मऊ मेंढ्याच्या लोमाने ते झाकलेले होते आणि सर्वत्र किमती फुलांच्या माळांनी सजवलेले होते. त्या आसनावर हनुमानाने एक मेघासारखा काळा, प्रखर तेजस्वी कुंडलांनी सजलेला, लाल डोळ्यांचा, बलवान बाहू असलेला, चकाकणाऱ्या चांदीच्या वस्त्रात शोभणारा पुरुष पाहिला. त्याचे शरीर सुगंधी रक्तचंदनाने लेपलेले होते, जणू सायंकाळच्या लाल छटेने रंगवलेला मेघ विजेच्या रेषांनी उजळलेला आहे, असे त्याचे तेज होते. दिव्य अलंकारांनी अलंकृत, देखणा, इच्छेनुसार कोणतेही रूप घेऊ शकणारा, वृक्ष, कुंज आणि झुडपांनी वेढलेला तो पुरुष जणू विसावलेल्या मंदार पर्वताप्रमाणे भासत होता. हनुमानाने पाहिले की, राक्षसांचा राजा मद्यपानानंतर तेजस्वी पलंगावर झोपलेला आहे आणि त्याचे रूप वीरश्रीने उजळून निघाले आहे. रावण जसा झोपला होता, त्याचा श्वास मोठ्या सर्पासारखा चालू होता आणि हे पाहून हनुमान अत्यंत सावध झाला, अत्यंत काळजीपूर्वक पुढे सरकत गेला. तो एका उंच व्यासपीठावर गेला आणि कठड्याच्या आडोशाला लपून बसला. तिथून त्याने मद्याने मत्त, राक्षसांमध्ये वाघासारख्या रावणाकडे पाहिले. झोपेत असलेल्या राक्षस राजाचा तो तेजस्वी पलंग जणू एखाद्या मोठ्या जलप्रपातासारखा चमकत होता आणि त्याच्या शेजारी एक भव्य हत्ती विसावलेला आहे असे भासत होते. हनुमानाने त्या महाबली, विशाल बाहू असलेल्या, सुवर्ण कंकणांनी सुशोभित, इंद्राच्या ध्वजासारख्या बाहूंचे दर्शन घेतले. त्या बाहूंवर हत्तीच्या सुळ्यांच्या जखमांचे निशाण होते, जणू वज्राने कोरलेले आहेत, विष्णूच्या चक्रासारखे चिन्ह होते, आणि त्या बाहू अतिशय विशाल व बलशाली होत्या. त्या जाड, सुंदर, एकमेकांना जोडलेल्या, बळकट, सुंदर नख व अंगठ्यांनी युक्त आणि स्वतःच्या अंगठ्यांच्या अंगठ्या घातलेल्या बाहू होत्या. त्या लोखंडी गदेसारख्या, गोलाकार, हत्तीच्या सोंडेप्रमाणे दिसणाऱ्या, एकमेकांना लागून झोपलेल्या दोन पाचमुखी सर्पांसारख्या त्या उजळत्या पलंगावर पसरलेल्या होत्या. त्या बाहूंना थंड, सुगंधी आणि अत्यंत मौल्यवान चंदनाचा लेप लावलेला होता, जणू चंद्र किंवा शशकाच्या लेपाप्रमाणे आणि सुंदर अलंकारांनी सुशोभित होत्या. त्या बाहूंना सुंदर स्त्रियांनी दाबले होते, उत्कृष्ट सुगंधी द्रव्यांनी अभिषेक केला होता, आणि यक्ष, नाग, गंधर्व, देव आणि श्रेष्ठ दानव यांचाही स्पर्श त्या बाहूंना लाभला होता. हनुमानाने पाहिले की, त्या पलंगावर पडलेल्या त्या बाहू जणू मंदार पर्वताच्या कपारीत झोपलेले दोन भीषण सर्प रागावलेले आहेत. त्या दोन पूर्ण बाहूंनी राक्षसांचा राजा, जणू पर्वतासारखा विशाल, मंदार पर्वताच्या दोन शिखरांसारखा भासत होता. त्याच्या अंगावर आंबा, चंपक आणि उत्तम बकुळ फुलांचा सुगंध, तसेच उत्कृष्ट अन्न व मद्याचा गंध मिसळलेला होता. झोपलेल्या त्या राक्षस राजाच्या मोठ्या तोंडातून श्वास निघून जणू संपूर्ण राजवाडा त्या श्वासाने भरून गेला होता. त्याच्या डोक्यावर मुकुट होता, मोती आणि रत्नांनी शोभिवंत, किंचित वाकलेला, आणि त्याचे तोंड तेजस्वी कुंडलांनी उजळून निघाले होते. लाल चंदनाने लेपलेली छाती, सुंदर हाराने अलंकृत, रुंद आणि भरदार छाती उठून दिसत होती. त्याच्या जखमी बाजूवर फिकट, विस्कटलेले रेशमी वस्त्र पसरले होते, आणि तो महागड्या पिवळ्या वस्त्रात गुंडाळलेला होता. रावणाचा श्वास मोठ्या सर्पासारखा, त्याचे शरीर काळ्या उडदासारखे दिसणारे, गंगेच्या काठी झोपलेल्या हत्तीप्रमाणे भासत होते. चहुबाजूंनी चार सुवर्ण दिव्यांनी प्रासाद उजळून निघाला होता, आणि त्याचे संपूर्ण शरीर विजेने प्रज्वलित झालेल्या मेघासारखे चमकत होते. त्या राक्षस राजाच्या पायाशी त्याच्या प्रिय, पतिव्रता, सुंदर स्त्रिया झोपलेल्या होत्या. त्यांचे मुख चंद्रासारखे तेजस्वी, सुंदर कुंडलांनी शोभिवंत, त्यांच्या हार व अलंकार कधीच कोमेजत नव्हते—हे सर्व हनुमानाने पाहिले. त्या स्त्रिया नृत्य व गाण्यात पारंगत, राक्षस राजाच्या बाहूंवर बसलेल्या, सुंदर अलंकारांनी सजलेल्या, विश्रांती घेत होत्या. त्यांच्या कानांवर आणि बाहूंवर सुवर्ण कुंडले, हिरा आणि वैडूर्य रत्नांनी जडलेल्या कड्या होत्या. त्यांच्या चंद्रासारख्या मुखांनी आणि सुंदर कुंडलांनी सारा प्रासाद जणू आकाशात ताऱ्यांनी भरलेला आहे असे भासत होता. मद्यपान व क्रीडेमुळे थकलेल्या, पतळ्या कंबरेच्या त्या स्त्रिया राजाच्या प्रासादात विविध ठिकाणी झोपलेल्या होत्या. त्यातील एक नर्तकी, तिच्या सर्वांगात नाजूक सौंदर्य खुललेले, सुंदर रंगाने उजळून निघाली होती आणि ती झोपलेली होती. दुसरी एक, वीणा घट्ट धरून, नदीतील कमळासारखी झोपली होती, जणू मोठ्या प्रवाहात तरंगणाऱ्या कमळासारखी. आणखी एक, काळ्या डोळ्यांची, बाजूला ढोल ठेवून झोपली होती, जणू मायेने आपल्या बाळाला जवळ घेणारी माता. एक सुंदर बांध्याची स्त्री, सुंदर उरोज असलेली, ढोल बाजूला ठेवून झोपली होती, जणू दीर्घ संगतीनंतर प्रियकराने प्रियेला मिठीत घेतले आहे. दुसरी एक, कमळासारख्या डोळ्यांची, वीणेला मिठीत घेऊन झोपली होती, जणू आपल्या प्रियतमाला मिळवून तृप्त झालेली प्रेयसी. एक नर्तकी तिच्या विपंचीला धरून, प्रियकराच्या मिठीत तृप्त झालेल्या स्त्रीप्रमाणे झोपली होती. आणखी एक, मद्याने मत्त डोळ्यांची, झोपेत सौम्यपणे ढोल वाजवत होती, आणि तिचे अंग जणू सोन्यासारखे चमकत होते. या प्रकारे हनुमानाने रावणाच्या राजप्रासादातील अद्भुत, विलक्षण वैभव, रावणाची तेजस्वी मूर्ती आणि त्याच्या स्त्रियांचे सौंदर्य यांचे साक्षात्कार केले.