त्या दिवशी, लंकेच्या राजवाड्यात प्रवेश केल्यानंतर हनुमानाने एक अद्भुत, तेजस्वी पलंग पाहिला. तो रत्नांनी सुशोभित होता, स्फटिकासारखा चमकत होता आणि देवतांसाठीही योग्य वाटावा असा भास होत होता. त्या पलंगावर मऊ, विलासी वस्त्रं पसरली होती; हस्तीदंत आणि सोन्याच्या सजावटींनी तो शोभून गेला होता. त्यावर सुंदर पाचूनी जडलेल्या आसनांची मांडणी होती—संपत्ती आणि ऐश्वर्याचे प्रतीक. त्याच्या एका बाजूला हनुमानाने एक शुभ्र छत्र पाहिले; ते दिव्य हारांनी सजलेले होते आणि तारांमध्ये चंद्रासारखे तेजस्वी दिसत होते. त्या पलंगाभोवती शुद्ध सोन्याची वलये होती आणि ती सूर्याप्रमाणे झळकत होती. त्यावर अशोकफुलांच्या माळा पसरलेल्या होत्या. चारही बाजूंनी यक्षपुच्छांच्या पंख्यांनी तो पलंग पंखा घातला जात होता, विविध सुगंधी द्रव्यांचा सुवास दरवळत होता आणि उत्कृष्ट धूपाचा सुगंधही त्यावर दरवळत होता. तो पलंग मऊ वस्त्रांनी आणि मेंढ्याच्या लोमाने सजवला होता, आणि त्यावर सर्वत्र सुंदर, मौल्यवान फुलांच्या माळा होत्या. त्या तेजस्वी आसनावर हनुमानाने एक राक्षस पाहिला—तो मेघासारखा काळा, कानात प्रखर तेजस्वी कुंडले, लाल डोळे, बलदंड बाहू, आणि चकाकणाऱ्या रौप्य वस्त्रांनी सजलेला. त्याच्या अंगावर सुगंधित रक्तचंदनाचा लेप लावलेला होता, जणू सूर्यास्ताच्या रंगाने रंगवलेला मेघ वीज चमकत असल्यासारखा भासत होता. तो दिव्य अलंकारांनी सजलेला, देखणा, इच्छेनुसार कोणतेही रूप धारण करू शकणारा, वृक्ष, बगिचे आणि झुडपांनी वेढलेला, जणू विश्रांती घेत असलेला मंदार पर्वतच वाटत होता. हनुमानाने पाहिले की, राक्षसांचा राजा रावण मद्यपान करून त्या तेजस्वी पलंगावर झोपलेला आहे—तो अत्यंत तेजस्वी आणि पराक्रमी दिसत होता. रावणाच्या जवळ जाताना, जो मोठ्या नागासारखा श्वास घेत होता, हनुमानाच्या मनात मोठी कालवा निर्माण झाली; तो अत्यंत सावधपणे पुढे सरकला. मग, एका उंच व्यासपीठावर पोहोचून, कठड्याच्या आडोशाला लपून, महाकाय, मद्याने तल्लीन झालेल्या राक्षसांचा वाघ असलेल्या रावणाकडे त्याने बारकाईने पाहिले. राक्षस राजाचा तो तेजस्वी शय्येवरचा पलंग, जणू एखाद्या भव्य धबधब्यासारखा झळकत होता, आणि त्याच्या शेजारी एक उंच, बलवान हत्ती विश्रांती घेत असल्यासारखा भास होत होता. त्या महात्मा राजाच्या प्रचंड बाहूंना सोन्याच्या कंकणांनी सजवलेले होते, आणि त्या बाहू जणू इंद्राच्या पताकेसारख्या दिसत होत्या. हत्तीच्या दातांच्या आघातांनी त्यावर जखमा होत्या, वज्राने कोरलेल्या प्रमाणे रुंद, विष्णूच्या चक्रासारख्या खुणा असलेल्या त्या बाहू प्रचंड आणि बलशाली होत्या. त्या बाहू जाड, सुडौल, एकत्र जोडलेल्या, सामर्थ्याने भरलेल्या, सुंदर नखांनी आणि अंगठ्यांनी सजलेल्या, स्वतःच्या अंगठ्यांच्या अंगठ्यांनी शोभून दिसत होत्या. त्या एकत्र ठेवलेल्या, लोखंडी गदेसारख्या, गोल आणि हत्तीच्या सोंडेप्रमाणे दिसणाऱ्या बाहू उजळत्या पलंगावर जणू पाच डोकी असलेल्या दोन मोठ्या सर्पांसारख्या पसरल्या होत्या. त्या बाहूंना शीतल, सुगंधित आणि अत्यंत मौल्यवान चंदनाचा लेप लावलेला होता, जणू चंद्र किंवा शशकाच्या अंगावर लावलेला चंदन. त्या सुंदर अलंकारांनी सुशोभित होत्या. त्या बाहू सुंदर स्त्रियांनी दाबलेल्या, उत्कृष्ट सुवासिक द्रव्यांनी अंजन केलेल्या, यक्ष, नाग, गंधर्व, देव आणि उत्तम दानवही त्यांना स्पर्श करीत असत. हनुमानाने पाहिले की, त्या पलंगावर पडलेल्या रावणाच्या त्या बाहू जणू मंदार पर्वताच्या कपारीत झोपलेल्या दोन प्रचंड नागांसारखे, संतप्त भासणारे दिसत होते. त्या दोन पूर्ण बाहूंनी राक्षसांचा राजा, पर्वतासारखा प्रचंड, मंदार पर्वताच्या दोन शिखरांसारखा भासत होता. त्याच्या शरीरातून आंबा, चंपक, बकुळ आणि उत्तम अन्नपान यांचे मिश्र सुवास दरवळत होता. त्या राक्षस राजाच्या मोठ्या तोंडातून झोपेत असताना, त्याचा श्वास जणू संपूर्ण राजवाडा भरून टाकत होता. त्याच्या डोक्यावर मुकुट होता, तो मोत्यांनी आणि रत्नांनी उजळलेला, किंचित वाकलेला; त्याचा चेहरा तेजस्वी कुंडलांनी झळकत होता. त्याच्या रुंद छातीवर लाल चंदनाचा लेप आणि सुंदर हार होता. त्याची छाती रुंद, पूर्ण आणि विस्तीर्ण होती. त्याच्या जखमी बाजूवर फिकट रंगाची रेशमी वस्त्रे अस्ताव्यस्त पडली होती, आणि तो महागड्या पिवळ्या उत्तरीय वस्त्रात गुंडाळलेला होता. तो नागासारखा श्वास घेत होता, काळ्या उडदाच्या राशीसारखा दिसत होता, आणि गंगेच्या काठी झोपलेल्या हत्तीप्रमाणे भासत होता. चारही बाजूंनी सोन्याच्या दिव्यांनी उजळलेला, त्याचे संपूर्ण शरीर वीज चमकणाऱ्या मेघासारखे झळकत होते. त्या महान आत्मा राक्षस राजाच्या पायाशी, त्याच्या प्रिय पत्नी त्याच्या घरात झोपलेल्या होत्या. त्यांचे चेहरे चंद्रासारखे तेजस्वी, सुंदर कुंडलांनी सजलेले, त्यांच्या गळ्यातील माळा व दागिने ताजेच, असे हनुमानाने पाहिले. नृत्य-संगीतात निपुण, राक्षस राजाच्या बाहूंवर आसनस्थ, सुंदर अलंकारांनी सजलेल्या त्या स्त्रिया विश्रांती घेत होत्या. त्यांच्या कानांच्या टोकांना सोन्याच्या कुंडल्या, हिरे व वैडूर्य रत्नांनी सजवलेले कंकण होते. त्यांच्या चंद्रासारख्या मुखांनी आणि सुंदर कुंडलांनी, तो राजवाडा जणू तारकांनी भरलेल्या आकाशासारखा झळकत होता. मद्य आणि क्रीडेने थकलेल्या, सुडौल कंबरेच्या त्या रावणपत्नी राजवाड्यात वेगवेगळ्या जागी झोपलेल्या होत्या. दुसरी एक, नृत्यात निपुण, तिचे सर्व अंग सुंदरपणे मांडलेले, ती तिच्या तेजस्वी कांतिमुळे उजळत झोपली होती. एक जण, वीणेचा आलिंगन करत, जणू मोठ्या नदीतील कमळाचा फुलासारखी, तरंगत्या काठ्याला बिलगून झोपली होती. दुसरी, काळ्या डोळ्यांची, बाजूला तबला ठेवून, जणू आपल्या लहान मुलाला कवेत घेणाऱ्या मायेसारखी झोपली होती. एक सुंदर बांध्याची स्त्री, तिच्या स्तनांसह, डफ बाजूला ठेवून, जणू दीर्घ मिलनानंतर प्रियकर प्रियेला आलिंगन देतो तशी झोपली होती. दुसरी कमळासारख्या डोळ्यांची स्त्री, आपल्या वीणेचा आलिंगन करत, जणू आपल्या इच्छित प्रियकराला कवेत घेऊन, तृप्तीने झोपली होती. आणखी एक, नृत्यात पारंगत, तिच्या हातात विपंची घेऊन, प्रियकराच्या कुशीत झोपलेल्या तेजस्विनीप्रमाणे विश्रांती घेत होती. अशा प्रकारे, हनुमानाने त्या दिव्य राजवाड्यात रावण, त्याच्या तेजस्वी पत्नी, आणि त्यांच्या विलासी जीवनाचे अद्भुत दर्शन घेतले.