रावणाच्या स्त्रियांचा सुंदर उपवन, त्यांच्या आकर्षक खांद्यांनी गुंफलेला आणि मधमाशांनी गजबजलेला, वाऱ्याने हललेल्या जंगलासारखे दिसत होते. त्या वेळी त्यांच्या अंगावरचे दागिने, शरीर, वस्त्रे आणि हार यांच्यातून एक स्त्री दुसऱ्या स्त्रीपासून वेगळी ओळखणे अशक्य होते. रावण आरामात पडलेला असताना, विविध वर्णांची स्त्रिया, सोन्याच्या दिव्यासारख्या उजळून, जणू काही पापणी न लावणाऱ्या डोळ्यांसारख्या दिसत होत्या. राजे, ऋषी, देव, गंधर्व आणि राक्षस यांच्या कन्या, सर्वजण कामाने मोहित होऊन रावणाच्या होत्या. युद्धासाठी लालायित असलेल्या रावणाने त्या सर्व स्त्रियांना आपल्या वशात घेतले होते; त्या कामात धुंद होत्या, काही प्रेमाने भ्रमित होऊन तेथे आणल्या गेल्या होत्या. त्या स्त्रियांपैकी कोणतीही बलपूर्वक, शौर्याने किंवा अन्य इच्छेने प्राप्त झालेली नव्हती; त्यांच्यात रावणासाठी नवीन अशी एकच होती—जनकाची योग्य कन्या. त्यातली कोणतीही कमी जन्माची नव्हती, कोणतीही सुंदरतेपासून वंचित नव्हती, कोणतीही अविनीत किंवा अशिष्ट नव्हती; रावणाची पत्नी होणारी प्रत्येक स्त्री सद्गुणी होती, आणि त्याला कोणतीही अप्रिय नव्हती. ते दृश्य पाहून वानरांचा स्वामी विचार करू लागला: “जर राघवाची सद्गुणी पत्नी अशी आहे, तर राक्षसांचा महान राजा रावणाच्या या पत्नी खरोखरच उच्च कुलातील आहेत,” असा त्याचा उदात्त विचार झाला. पुन्हा, लपून राहून हनुमान विचार करू लागला: “निश्चितच सीता सगळ्यांत श्रेष्ठ आहे; पण लंकेचा हा महात्मा राजा तिच्याशी अत्यंत निकृष्ट आणि अधर्माचं कृत्य केलं आहे.” येथे वाल्मीकी रामायणातील सुंदरकांडाचा दहावा सर्ग संपतो. त्या ठिकाणी हनुमानाने एक भव्य पलंग पाहिला, रत्नांनी सजलेला आणि काचेसारखा चमकणारा, देवांसाठी योग्य असलेला. तो पलंग मऊ आच्छादने, हत्तीच्या दातांची आणि सोन्याची सजावट, आणि माणिक्यांनी मढवलेली उत्तम आसने याने सुसज्ज होता, संपत्तीला शोभणारा होता. त्याच्या एका भागात हनुमानाने पांढरा छत्र पाहिला, दिव्य हारांनी शोभलेला, जणू तारकांमध्ये चंद्रासारखा. पलंग शुद्ध सोन्याने वेढलेला आणि सूर्यासारखा चमकत होता, त्यावर अशोकफुलांचे हार पसरले होते. सर्व बाजूंनी यक्षाच्या शेपटीच्या पंख्यांनी वाऱ्याचे झोत दिले जात होते, विविध सुगंधांनी आणि उत्तम धूपाने सुवासित केला होता. पलंगावर उत्तम आच्छादने होती, मऊ मेंढ्याच्या लोकरीने झाकलेला, आणि सर्व बाजूंनी मौल्यवान फुलांच्या हारांनी सजलेला होता. त्या आसनावर हनुमानाने एक राक्षस पाहिला, जणू काळ्या मेघासारखा, तेजस्वी कानातले घातलेला, लाल डोळा, बलवान हात, आणि चकाकणाऱ्या चांदीच्या वस्त्रात सजलेला. त्याचा शरीर सुगंधित लाल चंदनाने लेपलेला, जणू सूर्यास्ताच्या लालिमा असलेल्या पावसाच्या मेघासारखा, विजेच्या रेषांनी नक्षीदार. दिव्य दागिने घातलेला, सुंदर, इच्छेप्रमाणे रूप बदलू शकणारा, झाडे, उपवन आणि झुडपांनी वेढलेला, तो जणू विश्रांती घेतलेल्या मंदार पर्वतासारखा वाटत होता. हनुमानाने पाहिले की, राक्षसांचा राजा मद्यपानानंतर तेजस्वी पलंगावर झोपलेला आहे, शूर आणि उजळ. रावणाच्या जवळ जाताना, जो मोठ्या सर्पासारखा श्वास घेत होता, हनुमान अत्यंत सावध झाला आणि अत्यंत दक्षतेने पुढे सरकला. मग, एका उंच व्यासपीठावर पोहोचून आणि कठड्याच्या मागे आश्रय घेत, तो वानरश्रेष्ठ त्या मद्यधुंद राक्षसांना पाहू लागला. राक्षस राजाचा भव्य पलंग, त्यावर झोपलेला असताना, जणू मोठ्या धबधब्याप्रमाणे चमकत होता, त्याच्या बाजूला एक महान हत्ती विश्रांती घेत होता. हनुमानाने त्या महात्मा राजाच्या बलवान हातांना पाहिले, सोन्याच्या कड्या घातलेल्या, जणू इंद्राच्या ध्वजासारखे पसरलेले. हत्तीच्या सोंडांनी झालेल्या जखमा, वज्राने घडविल्यासारखी रुंदता, आणि विष्णूच्या चक्रासारखी खूण असलेली, ती हात विशाल आणि मजबूत होते. ते हात जाड, पूर्णपणे घडलेले, एकत्र जोडलेले, शक्तीने भरलेले, सुंदर नख आणि अंगठे, आणि स्वतःच्या अंगठ्याच्या अंगठ्या घातलेल्या. एकत्र दाबलेले, लोखंडी गदा सारखे, गोल आणि हत्तीच्या सोंडेसारखे, उजळ पलंगावर पसरलेले, जणू दोन पाचमुखी सर्प. थंड, सुगंधित आणि अत्यंत मौल्यवान चंदनाने लेपलेले, जणू चंद्र किंवा शशकाच्या लेपासारखे, ते सुंदरपणे सजलेले होते. उत्तम स्त्रियांकडून दाबलेले, उत्कृष्ट सुगंधांनी लेपलेले, यक्ष, नाग, गंधर्व, देव आणि उत्तम दानव यांच्याद्वारे सतत स्पर्शलेले—हनुमानाने त्याचे हात पलंगावर पाहिले, जणू मंदार पर्वताच्या कपाळात दोन मोठे सर्प झोपलेले आणि क्रुद्ध झालेले दिसत होते. त्या दोन पूर्ण हातांनी, राक्षसांचा राजा, पर्वतासारखा विशाल, मंदार पर्वताच्या दोन शिखरांसारखा चमकत होता. आम्र आणि चंपकाचा सुगंध, उत्तम बकुलाचा मिश्रित सुवास, आणि उत्तम अन्न-पानाचा सुगंध त्याच्या अंगावर दरवळत होता. राक्षस राजाच्या मोठ्या तोंडातून, तो झोपलेला असताना, श्वास बाहेर पडत होता, जणू त्या घराला भरून टाकत होता. मुकुटाने सजलेला, मोती आणि रत्नांनी उजळलेला, किंचित वाकडा, त्याचे चेहरा तेजस्वी कानातल्यांनी चमकत होता. लाल चंदनाने लेपलेला आणि सुंदर हाराने सजलेला, त्याचा रुंद, पूर्ण आणि विशाल छाती उठून दिसत होती. फिकट, विखुरलेल्या रेशमी वस्त्राने त्याच्या जखमी बाजूला झाकलेले होते, तो महागड्या पिवळ्या वस्त्रात गुंडाळलेला होता. सर्पासारखा श्वास घेत, काळ्या शेंगांच्या ढिगासारखा, तो गंगेच्या काठी झोपलेल्या हत्तीप्रमाणे दिसत होता. चार सुवर्ण दिव्यांनी सर्व बाजूंनी उजळलेला, त्याचा संपूर्ण शरीर जणू विजेच्या चमकांनी उजळलेल्या मेघासारखा दिसत होता. त्याच्या पायाजवळ, त्या महात्मा राक्षस राजाच्या पत्नी, पतीच्या प्रिय, त्याच्या घरात दिसत होत्या. त्यांचे चेहरे चंद्रासारखे उजळलेले, सुंदर कानातल्यांनी सजलेले, त्यांच्या हार आणि दागिने ताजेतवाने—वानरश्रेष्ठ हनुमानाने हे सर्व दृश्य पाहिले.