शत्रूंचा संहार करणारा हनुमान, मोठ्या डोळ्यांची वैदेही सीता यांचा शोध घेत होता, लंका नगरीत सर्वत्र फिरत होता. त्याने राक्षसांचे भव्य निवासस्थान पाहिले आणि आपल्या तेजाने चमकणारा हनुमान राक्षसांचा राजा रावण याच्या निवासस्थानाच्या दिशेने गेला. रावणाचा महाल चार दातांचे आणि तीन दातांचे, मोकळे फिरणारे हत्ती, आणि शक्तिशाली शस्त्रांनी सज्ज असलेल्या योद्ध्यांनी वेढलेला होता. त्या महालात रावणाच्या पत्नी, राक्षस स्त्रिया, आणि जबरदस्तीने आणलेल्या राजघराण्याच्या कन्या भरल्या होत्या. त्या परिसरात मगर, मकर आणि भयाण मासे भरलेले होते, वाऱ्याच्या वेगाने हलणारे, जणू सर्पांनी भरलेला समुद्रच. रावणाच्या घरात वैश्रवणाची, चंद्राची आणि गरुडाची जेवढी संपत्ती आहे तितकीच अपराजेय आणि आनंददायक संपत्ती सदैव वास करत होती. त्या महालाच्या मध्यभागी हनुमानाने एक उत्तम बांधलेला, अनेक बाहेर पडण्याचे मार्ग असलेला दुसरा महाल पाहिला. तो दिव्य पुष्पक विमान होता, विश्वकर्म्याने ब्रह्मासाठी बांधलेला, सर्व प्रकारच्या रत्नांनी सजलेला. कुबेराने कठोर तपाने ब्रह्मापासून मिळवलेला, आणि रावणाने आपल्या शक्तीने कुबेराला जिंकून प्राप्त केलेला. तो विमान शुद्ध सोन्या-चांदीच्या स्तंभांवर उभा होता, कुशलतेने बनवलेला, विविध मुद्रांतील हरणांच्या आकृत्यांनी सजलेला, तेजाने झळाळणारा. सर्व बाजूंनी भव्य मंडपांनी सजलेला, मेरू आणि मंदार पर्वतासारखा, आकाशाला स्पर्श करणारा. विश्वकर्म्याने बनवलेला, अग्नी आणि सूर्याप्रमाणे तेजस्वी, सोन्याच्या जिन्यांनी आणि सुंदर वेदिकांनी युक्त. सोन्या आणि क्रिस्टलच्या जाळीदार खिडक्या, निळ्या मणिकांचे वेदिक, निळ्या रत्नांनी सजलेला. कोरल, अनमोल रत्न, आणि अद्वितीय मोत्यांनी झळाळणारा, सर्वत्र प्रकाशमान. लाल चंदन आणि सुवर्णवर्णी धूपाने सुवासित, शुभ सुगंधांनी भरलेला, नव्या सूर्याप्रमाणे चमकणारा. विविध सुंदर मंडपांनी सजलेला, महान वानर हनुमान दिव्य पुष्पक विमानावर चढला; तेथे उभा राहून त्याने सर्वत्र अन्न, पेय आणि नैवेद्याचा सुगंध जाणला. तो दिव्य, मिसळलेला सुगंध त्याने श्वासात घेतला, सुंदर वाऱ्यासारखा; त्या सुगंधात मोठी शक्ती होती, जणू प्रिय मित्राने दुसऱ्या मित्राला भेटावे. 'या मार्गाने चल,' असे म्हणत, हनुमान रावणाच्या दिशेने गेला; तेव्हा त्याने एक भव्य आणि शुभ सभागृह पाहिले. ते रावणाचे होते, सुंदर स्त्रीसारखे भासणारे; रत्नांचे जिने आणि सोन्याच्या जाळीदार खिडक्यांनी झळाळणारे. त्याचा तळ क्रिस्टलने झाकलेला, दातांच्या फटीसारखा, मोती, हिरा, कोरल, चांदी आणि सोन्याने सजलेला. अनेक रत्नांच्या स्तंभांनी सजलेला, सर्व बाजूंनी सुंदर, सरळ आणि उंच स्तंभांनी भरलेला. स्तंभ जणू पंखांसारखे वर उठलेले, आकाशाकडे झेपावणारे; मोठ्या गालिच्याने झाकलेले, पृथ्वीच्या चिन्हांनी चिन्हित. पृथ्वीसारखा विशाल, घरांनी आणि विभागांनी भरलेला; मस्त पक्ष्यांच्या आवाजाने गुंजणारा, दिव्य सुगंधाने सुवासित. महागड्या आच्छादनांनी सजलेला, राक्षसांचा राजा सेवा करत असलेला; पांढऱ्या हंसासारखा पवित्र आणि शुभ्र, अगरधूपाच्या धुराने सुवासित. पान आणि फुलांच्या नैवेद्याने सजलेला, तेजस्वी आणि रंगीबेरंगी; मनाला आनंद देणारा, इंद्रियांना सुखदायक. ते दिव्य सभागृह, दुःख दूर करणारे आणि समृद्धी वाढवणारे, पाच इंद्रियांना त्यांच्या सर्वोच्च आनंद देणारे. रावणाच्या संरक्षणाखाली, जणू आईने पोसावे तसे पोसणारे; 'हे स्वर्गच आहे, देवांचा लोक, कदाचित इंद्राची नगरी, किंवा सर्वोच्च प्राप्ती,' असे हनुमान विचार करू लागला. विचारात मग्न, त्याने सोन्याचे दिवे पाहिले; जणू मोठ्या खेळात मोठ्या धूर्तांनी लहान धूर्तांना हरवले. दिव्यांची, रावणाच्या तेजाची आणि दागिन्यांची झळाळी, हनुमानाला सभागृह जणू अग्नीने पेटलेले वाटले. तेव्हा त्याने गालिच्यावर बसलेल्या हजारो कुलीन स्त्रिया पाहिल्या, विविध रंगांच्या वस्त्रांनी आणि हारांनी सजलेल्या, विविध वेषात शोभणाऱ्या. मध्यरात्री, अर्धी रात्र गेल्यावर, त्या मद्य आणि झोपेने भारलेल्या, खेळ थांबवून गाढ झोपेत पडलेल्या. झोपलेल्या त्या स्त्रिया, शांततेने सजलेल्या, जणू मोठ्या कमल तलावातील हंस आणि मधमाशा शांत. हनुमानाने त्यांचे तोंड पाहिले, कमलासारखे सुवासित, बंद दात आणि डोळे, सुंदर स्त्रियांचे. रात्र संपताना, त्यांच्या चेहऱ्यांचा कमलासारखा उमललेला स्वरूप दिसला; पुन्हा पाकळ्या बंद झाल्या, जणू रात्र झाली. हे कमलासारखे चेहरे, मद्यपी मधमाशा पुन्हा पुन्हा शोधत असतात, जसे ते उमललेल्या कमलांना शोधतात. महान वानर हनुमान विचाराने, त्या स्त्रिया जणू जलजांत जन्मलेल्या आहेत, असे समजला. त्या स्त्रियांनी सजलेले सभागृह त्याला शरद ऋतूतील स्वच्छ आकाशातील ताऱ्यांनी सजलेले वाटले. त्या स्त्रियांच्या गराड्यात, राक्षसांचा राजा रावण जणू ताऱ्यांच्या गराड्यातील चंद्रासारखा झळकत होता. हनुमान विचार करू लागला: 'हे येथे जमलेले, जणू आकाशातून पडलेले तारे आहेत, पुण्याचे अवशेष घेऊन आलेले.' जसे मोठ्या शुभ ताऱ्यांचे प्रकाश, रंग आणि तेज स्पष्ट दिसते, तसेच त्या स्त्रियांची कांती आणि सौंदर्य त्या ठिकाणी चमकत होते.