हनुमान मोठ्या उत्साहाने लंकेच्या भव्य राजवाड्यात प्रवेश केला. हा राजवाडा अनेक इमारतींनी वेढलेला होता, शेकडो सुंदर स्त्रिया त्याच्या परिसरात वावरत होत्या, आणि अंगण अतिशय सुव्यवस्थित ठेवलेले होते. हनुमानने त्या राजवाड्याच्या मध्यभागी उभा राहून आजूबाजूला नजर टाकली, तेव्हा त्याला बर्याच महालांची जाळी दिसली—पन्ना आणि सोन्याच्या जाळ्यांनी सजलेली, जणू पावसाळ्यातील ढगांचा मोठा समूह, त्यात वीज चमकत होती आणि पक्ष्यांनी भरलेली होती. त्याने विविध सभागृहांचे दर्शन घेतले—शंखांसाठी खास सभागृह, शस्त्रांसाठी आणि धनुष्यांसाठी स्वतंत्र हॉल, तसेच राजवाड्याच्या पर्वतासारख्या उंच भागावर मोहक आणि प्रशस्त चंद्रसभागृह होते. त्या घरांचे मालक शक्तीने मिळवलेले होते, वेगवेगळ्या आत्म्यांनी त्यावर राज्य केले होते, देव आणि दानवांनी त्यांचा सन्मान केला होता, आणि ते दोषरहित होते. हे घर मायासारख्या कुशल वास्तुविशारदाने बांधल्यासारखे होते, पृथ्वीवरील सर्व घरांना मागे टाकणारे, लंकेच्या प्रभूचे हे घर होते. हनुमानने त्यानंतर एक अतिशय उंच आणि मोहक महाल पाहिला—सोन्याने चमकणारा, राक्षसांचा प्रभू रावण याच्या सामर्थ्याला शोभणारा, असा महाल पृथ्वीवर दुसरा कुठेच नव्हता. तो महाल जणू आकाशात पसरला होता, तेजाने झळकत होता, विविध रत्नांनी मढवलेला होता, अनेक वृक्षांच्या फुलांनी झाकलेला, जणू पर्वताच्या शिखरावर धुळीने झाकलेला आहे. हनुमानने एक महाल पाहिला जो अनेक रत्नांनी सजवलेला होता, जणू खनिजांनी भरलेल्या पर्वतशिखरासारखा, आकाशातील ग्रह आणि चंद्रासारखा, आणि कुशलतेने सजवलेल्या ढगांनी शोभून दिसणारा. पृथ्वीवर पर्वतांची रांग दिसत होती, पर्वतांवर वृक्षांचे छत्र, वृक्षांवर फुलांचे छत्र, आणि फुलांमध्ये केसर आणि पाकळ्यांची भर. पांढरे महाल उभारलेले होते, कमळांनी भरलेली तलाव होती, कमळांमध्ये केसर, अद्भुत वनराई आणि सरोवर होते. त्यात पुष्पाह्वय नावाचा भव्य महाल उभा होता, रत्नांच्या तेजाने चमकत होता, सर्व उत्तम महालांमध्ये उंचावलेला, तो महाल त्या महान वानराचा सन्मान होता. तिथे पन्न्याचे पक्षी तयार केलेले होते, तसेच चांदी आणि प्रवाळाचे पक्षी, विविध रत्नांनी सजलेले अद्भुत नाग, आणि सुंदर अंग असलेले उत्तम जातीचे घोडे. प्रवाळ आणि सोन्याच्या पंखांचे पक्षी, जणू त्यांच्या पंखांवर पाणी लागले आहे, चमकणारे, जणू इच्छा मूर्तिमंत झाली आहे असे वाटणारे, सुंदर चेहऱ्याचे आणि भव्य पंखांचे पक्षी तयार केलेले होते. उत्तम सोंड असलेले हत्ती, काही कमळाच्या पाकळ्यांसारख्या सोंड आणि अयाळ असलेले, शुभहस्त देवी आणि लक्ष्मी, त्यांच्या हातात कमळ घेऊन, त्या महालात तयार केलेल्या होत्या. हनुमान त्या भव्य घराजवळ पोहोचला, आश्चर्याने भारावून गेला—तो महाल जणू सुंदर गुहेने सजलेला पर्वत होता; त्या जागेची सुवास आणि मोहकता जणू हिम वितळल्यानंतर पर्वताच्या गुहेत असते तसे होती. यानंतर, हनुमान, सन्मानित वानर, दशमुख रावणाने शासित असलेल्या त्या लंकेच्या नगरात प्रवेश केला, जनककन्या सीतेचा शोध घेत होता—ती पूजनीय, दुःखी, आणि पतीच्या धर्माच्या सामर्थ्याने व्याकुळ होती. हनुमानने सीतेचा शोध घेताना, तिच्या उदात्त मन आणि पुण्यशील आचाराचा विचार करत, सर्वत्र नजर फिरवली, आणि त्याचे मन अत्यंत अस्वस्थ झाले. पुढे हनुमान त्या भव्य महालाच्या मध्यभागी उभा राहिला, तेव्हा त्याने रत्न आणि मौल्यवान दगडांनी सजवलेला, शुद्ध सोन्याच्या जाळ्यांनी मढवलेला महाल पाहिला. हा अद्भुत, अमाप महाल विश्वकर्म्याने स्वतः तयार केला होता, आणि तो आकाशात वाऱ्याच्या मार्गावर उंचावला होता, जणू सूर्याच्या मार्गासारखा चमकत होता. त्या महालात काहीच दुर्लक्षित नव्हते; सर्वत्र मौल्यवान रत्न होते; देवांमध्येही भेद नव्हता, कारण प्रत्येक वस्तू अत्यंत अद्वितीय होती. तप, एकाग्रता, आणि पराक्रमाने मिळवला गेलेला, मनाच्या शुद्धतेने आणि विचाराने मार्गदर्शित, तो महाल विविध अद्वितीय रूपांनी बांधला होता, प्रत्येक भागात समान गौरव होता. वेगाने हालचाल करणाऱ्या, वाऱ्यासारख्या, प्रवेश करणे कठीण अशा, तो महाल महान आत्म्यांचा, पुण्यवान, तेजस्वी आणि दिव्य व्यक्तींचा निवासस्थान होता. त्याच्या अद्वितीय पाया वर उभा, अनेक शिखरांनी सजलेला, मनाला आनंद देणारा, शरदचंद्रासारखा शुद्ध, त्याचे शिखर पर्वताच्या शिखरासारखे अद्भुत होते. तिथे रात्री फिरणारे राक्षस, त्यांच्या चेहऱ्यावर कुंडले झळकत, मोठ्या खाण्याच्या क्षमतेने, आकाशात वेगाने फिरणारे, मोठ्या डोळ्यांनी, अस्ताव्यस्त केसांनी, हजारो भूतांनी उचललेले, तेथे वावरत होते. हनुमान त्या उत्तम घराच्या मध्यभागी शुद्ध आणि प्रशस्त महाल पाहिला, सर्व घरांमध्ये सर्वोत्तम. राक्षसांचा राजा रावणाचा महाल अर्धा योजन रुंद आणि पूर्ण योजन लांब, अनेक उंच महालांनी भरलेला होता. हनुमान, शत्रूंचा संहार करणारा, सर्वत्र मोठ्या डोळ्यांची वैदेही सीतेचा शोध घेत होता. राक्षसांच्या उत्तम निवासस्थानाचे निरीक्षण करत, हनुमान, भाग्यशाली, राक्षसांच्या राजाच्या निवासाकडे पुढे गेला. तो महाल चार सोंड आणि तीन सोंड असलेल्या हत्तीने वेढलेला होता, मोकळ्या, आणि शक्तिशाली शस्त्रांनी सजलेले योद्धे त्याचे रक्षण करत होते. रावणाचा निवास त्याच्या पत्नी, राक्षसी स्त्रिया, आणि जबरदस्तीने आणलेल्या राजकन्यांनी भरलेला होता. तो परिसर मगर आणि मकरांनी भरलेला होता, मोठ्या मासळींनी गजबजलेला, वाऱ्याच्या जोराने हलणारा, जणू सर्पांनी भरलेला समुद्र होता. वैश्रवणाची संपत्ती, चंद्राची, आणि गरुडाची जी संपत्ती आहे, तीच अविचल तेज रावणाच्या घरात नेहमी आनंदाने वसलेली होती. त्या महालाच्या मध्यभागी, हनुमानने आणखी एक सुंदर महाल पाहिला, अनेक बाहेर पडण्याच्या मार्गांनी सजलेला. विश्वकर्म्याने ब्रह्मासाठी बांधलेली, पुष्पक नावाची दिव्य विमान, सर्व प्रकारच्या रत्नांनी सजलेली, तिथे होती. कुबेराने ती विमान तपश्चर्या करून ब्रह्मापासून मिळवली होती; आणि रावणाने स्वतःच्या शक्तीने कुबेराचा पराभव करून ती मिळवली. ती विमान शुद्ध सोन्याच्या आणि चांदीच्या खांबांवर आधारलेली होती, कुशलतेने बांधलेली, विविध मुद्रांमध्ये हिरणांची मूर्तीने सजलेली, जणू तेजाने प्रज्वलित झाल्यासारखी चमकत होती. सर्व बाजूंनी भव्य मंडपांनी सजलेली, ती विमान मेरू आणि मंदार पर्वतासारखी दिसत होती, जणू आकाशाला स्पर्श करत होती. या प्रकारे हनुमानने लंकेच्या राजवाड्यातील प्रत्येक अद्भुत, भव्य, आणि तेजस्वी वस्तूंचे दर्शन घेतले, आणि सीतेचा शोध घेत त्याच्या मनात उत्कटता आणि चिंता वाढत गेली.