पैंजणांची झंकार, कंबरपट्ट्यांच्या घुंगरांचा नाद आणि मोठ्या ढोलांचे गडगडाट याने तो परिसर गूंजून गेला होता. सर्वत्र सुरेल आवाजांनी वातावरण भारलेले होते. अशा या रम्य आणि भव्य वातावरणात, हनुमान त्या महान प्रासादात प्रवेश करतो. तो प्रासाद अनेक राजवाड्यांनी वेढलेला होता, शेकडो सुंदर स्त्रिया सभोवताली होत्या, आणि अंगण अतिशय नीटनेटके मांडलेले होते. आता सुंदरकांडातील सातवा सर्ग संपतो आणि पुढील अध्यायाचा आरंभ होतो. हनुमानाने समोर असलेली प्रासादांची जाळी पाहिली—त्यावर पाचू आणि सोन्याच्या जाळ्या लावलेल्या होत्या. हे प्रासाद पावसाळ्यातील ढगांच्या थरासारखे भासत होते, जणू वीज चमकत आहे आणि पक्ष्यांनी भरलेले आहेत. त्याने विविध हॉल पाहिले—शंखांसाठी, शस्त्रास्त्रांसाठी, धन्यांसाठी स्वतंत्र सभागृहे होती. पुन्हा, त्या राजवाड्यांवर मोहक आणि प्रशस्त चंद्रसभागृहेही होती. त्याने पाहिले की काही घरं त्यांच्या मालकांच्या सामर्थ्याने मिळवलेली होती, विविध यक्ष, गंधर्व, अप्सरा आणि दैत्य यांच्यात मान मिळवलेली होती, आणि सर्व दोषांपासून मुक्त होती. ही घरे जणू मय दानवाने स्वतः बांधली असावीत, पृथ्वीवरील सर्व घरांपेक्षा गुणांनी श्रेष्ठ, आणि लंकेच्या अधिपतीची होती. यानंतर त्याने एक अत्यंत उंच आणि भव्य प्रासाद पाहिला, ढगांच्या राशीसारखा आकार, सोन्याने झळाळणारा आणि राक्षसाधिपतीच्या सामर्थ्याला साजेसा, असा हा प्रासाद पृथ्वीवर अद्वितीय होता. तो जणू स्वर्गच पृथ्वीवर उतरला आहे, तेजाने तळपत होता, असंख्य रत्नांनी मढवलेला, विविध वृक्षांच्या फुलांनी आच्छादलेला, पर्वतशिखरावर धुळीने झाकलेला असल्यासारखा भासत होता. अशा या राजवाड्यांतून हनुमान जात असताना त्याला आणखी एक प्रासाद दिसला, जो असंख्य रत्नांनी सजवलेला होता. तो जणू खनिजांनी समृद्ध पर्वतशिखरासारखा, आकाशातील ग्रह, चंद्र यांनी शोभिवंत, आणि सुंदर सजवलेल्या मेघांनी अलंकृत होता. पृथ्वीवर पर्वतरांगांची रांग, पर्वतांवर वृक्षांचे छत्र, वृक्षांवर फुलांचे गंध, आणि फुलांमध्ये परागकण व पाकळ्या—अशी निसर्गसंपन्नता त्याने पाहिली. शुभ्र प्रासाद उभारलेले होते, कमळांनी फुललेली तलाव होती, कमळांचे परागकण आणि अद्भुत वनराई, सरोवरेही होती. त्या ठिकाणी पुष्पाह्वय नावाचा तेजस्वी प्रासाद उभा होता, रत्नांच्या तेजाने चमकत, उत्तम राजवाड्यांमध्ये उंच उठलेला, बलवान वानराचा भव्य प्रासाद. पाचूने बनवलेले पक्षी, चांदी व प्रवाळाचे पक्षी, विविध रत्नांनी मढवलेले अद्भुत नाग, आणि सुंदर अंगावळ्यासह उत्तम जातीचे घोडे, असे तेथे होते. प्रवाळ व सोन्याच्या पंखांचे पक्षी, पंख ओले असल्यासारखे वाकलेले, जणू इच्छा मूर्तिमंत झाल्यासारखी चमकत होते; सुंदर चेहऱ्याचे, भव्य पंखांचे पक्षी तेथे तयार केलेले होते. सुंदर सोंड असलेले हत्ती, काहींच्या सोंडी कमळाच्या पाकळीसारख्या, काहींना सुंदर जटा, शुभहस्ते सजलेली देवी, आणि लक्ष्मी देवीही कमळहस्ते तेथे साकारलेली होती. त्या भव्य प्रासादाजवळ पोहोचल्यावर हनुमान अचंबित झाला. तो प्रासाद जणू एखाद्या रम्य गुहेसारखा वाटत होता, आणि तो परिसर सुगंधी, सुंदर, हिम वितळल्यानंतरच्या पर्वतगुहेसारखा मोहक होता. यानंतर, सन्मानित हनुमान, दहा डोक्यांच्या रावणाच्या अधिपत्याखालील त्या नगरीत शिरतो. त्याचा उद्देश होता जनककन्या सीतेचा शोध घेणे—ती पूज्य, दुःखाने व्याकुळ, आणि पतीच्या गुणांनी भारावलेली होती. सीतेचा शोध घेत असताना, तिच्या पुण्यशील मनाचा विचार करत, हनुमान सर्वत्र डोळ्यांनी शोध घेत होता, आणि त्याचे मन अत्यंत व्याकुळ झाले. आता सुंदरकांडातील आठवा सर्ग सुरू होतो. त्या प्रासादाच्या मध्यभागी उभा राहून, वायुपुत्र हनुमानाने एक भव्य राजवाडा पाहिला, जो रत्न आणि मौल्यवान दगडांनी सजलेला, सुवर्णाच्या जाळ्यांनी अलंकृत होता. हा विलक्षण आणि अमाप प्रासाद विश्वकर्म्याने स्वतः निर्माण केला होता. तो आकाशात वाऱ्याच्या मार्गावर उंच उठलेला, सूर्याच्या मार्गासारखा झळाळत होता. तेथे काहीही दुर्लक्षित नव्हते, प्रत्येक गोष्ट मौल्यवान रत्नांनी सजलेली होती; अगदी देवांमध्येही असा भेद नव्हता, कारण प्रत्येक वस्तू अद्वितीय आणि वैशिष्ट्यपूर्ण होती. तप, ध्यान, शौर्य, आणि मनाच्या निग्रहाने मिळवलेली ही वास्तू, विविध आकारांनी, प्रत्येक खास वैशिष्ट्याने बांधलेली होती. ती वास्तू वाऱ्यासारखी चपळ, गाठता न येणारी, महान आत्म्यांची, पुण्यवानांची, तेजस्वी आणि कीर्तीशालींची निवासस्थाने होती. स्वतःच्या वेगळ्या पायाावर उभी, अनेक शिखरांनी अलंकृत, मनाला आनंद देणारी, शरदचंद्रासारखी निर्मळ, आणि तिची शिखरे पर्वतशिखरासारखी अद्भुत होती. तेथे रात्री हिंडणारे, कानात कुंडले घालणारे, मोठ्या भुकेचे, आकाशात उडणारे, मोठे डोळे असलेले, विस्कटलेले केस, आणि प्रचंड वेगाने फिरणारे राक्षस, हजारो भुतांच्या सहाय्याने जात असत. आता सुंदरकांडातील नववा सर्ग सुरू होतो. त्या उत्तम निवासस्थानाच्या मध्यभागी, वायुपुत्र हनुमानाने एक विशाल, स्वच्छ, प्रशस्त आणि सर्व घरांमध्ये श्रेष्ठ असा प्रासाद पाहिला. राक्षसाधिपतीचा तो महान प्रासाद अर्ध योजने रुंद आणि पूर्ण योजने लांब, आणि अनेक उंच प्रासादांनी भरलेला होता. हनुमान, शत्रूंचा संहारक, सर्वत्र शोध घेत होता—वैकुंठसदृश मोठ्या डोळ्यांच्या वैदेही सीतेचा शोध घेत होता. राक्षसांचा तो उत्तम निवास पाहून, हनुमान तेजस्वी आणि भाग्यवान, राक्षसाधिपतीच्या निवासाकडे गेला. तो प्रासाद चार सोंडांचे आणि तीन सोंडांचे, मुक्तपणे फिरणारे हत्ती, आणि बलवान शस्त्रधारी योद्ध्यांनी वेढलेला होता. रावणाचे निवासस्थान त्याच्या राण्या, राक्षसी स्त्रिया, आणि बलपूर्वक आणलेल्या राजकन्यांनी भरलेले होते. तो परिसर जणू महासागरासारखा वाटत होता—मगर, मकर, आणि राक्षसी मासळींनी गजबजलेला, वाऱ्याच्या वेगाने ढवळलेला, आणि सर्पांनी भरलेला. वैश्रवणाची, चंद्राची, आणि गरुडाची जी संपत्ती आहे, तीच दिव्य, कधीही न संपणारी लक्ष्मी रावणाच्या राजवाड्यात नेहमीच आनंदाने नांदत होती. त्या प्रासादाच्या मध्यभागी, वायुपुत्राने आणखी एक उत्तम, अनेक मार्गांनी सजलेला प्रासाद पाहिला. विश्वकर्म्याने ब्रह्मदेवासाठी बांधलेली दिव्य विमान—पुष्पक—सर्व प्रकारच्या रत्नांनी अलंकृत, तेथे होते. ती दिव्य पुष्पकविमान, प्रचंड तपाने कुबेराने ब्रह्मदेवाकडून प्राप्त केले होते; आणि कुबेरावर विजय मिळवून, राक्षसाधिपती रावणाने ते मिळवले होते. त्या विमानाला शुद्ध सोन्याच्या आणि चांदीच्या खांबांनी आधार दिला होता, विविध मुद्रांमध्ये असलेल्या हरणांच्या मूर्तींनी सजलेले, आणि तेजाने प्रज्वलित झाल्यासारखे भासत होते. अशा प्रकारे हनुमानाने लंकेतील अद्भुत, भव्य, तेजस्वी राजवाड्यांचे दर्शन घेतले, आणि सीतेच्या शोधात तो पुढे पुढे जात राहिला.