हनुमान, पवनदेवाचा पुत्र, रावणाच्या निवासस्थानी प्रवेशला. राक्षसांचा राजा रावणाच्या राजवाड्यात त्याने सूर्याच्या उदयासारखा तेजस्वी, सोन्याच्या जाळ्यांनी विघ्न न झालेला परिसर पाहिला. विविध आकारांचे पालखी, शोभिवंत वेल्यांचे घर, चित्रांनी सजलेले सभागृह, खेळाची घरे, लाकडी पर्वतांचे नमुने, प्रेमाचे रम्य घर आणि दिवसासाठीचे सभागृह—हे सर्व त्याच्या नजरेस पडले. रावणाच्या राजवाड्यात, मंदार पर्वतासारखा उंच असलेला, मोरांच्या सिंहासनांनी भरलेला एक महाल त्याने पाहिला. तो उत्कृष्ट महाल, ध्वजस्तंभांनी भरलेला, सर्व बाजूंनी अमूल्य रत्नांचे ढिगारे असलेला, त्याची रचना दृढ आणि उद्दिष्टपूर्ण, जणू जीवांचा स्वामी असलेल्या घरासारखा होता. रावणाच्या तेजाने आणि रत्नांच्या प्रकाशाने ते राजवाडे सूर्याच्या किरणांनी उजळल्यासारखे भासले. माकडांचा प्रमुख हनुमान, तिथे सोन्याचे पलंग, आसन आणि भांडी पाहिले. रत्नांच्या भांड्यात मध आणि मद्य भरलेले, आकर्षक आणि प्रशस्त, कुबेराच्या महालासारखे त्याने पाहिले. पैंजणांचा खणखणाट, कंबरपट्ट्यांचे रुणझुण, ढोलांचा गडगडाट, अशा विविध सुरांनी ते स्थान भरले होते. हनुमान त्या महान महालात प्रवेशला, जिथे अनेक राजवाड्यांच्या घड्या, शेकडो सुंदर स्त्रिया, आणि व्यवस्थित अंगण होते. त्यानंतर सातवा सर्ग संपला. पुढे, हनुमानाने जाळ्यांनी सजलेली, बेरिल आणि सोन्याच्या ग्रील्स असलेली, जणू पावसाळ्यातील ढगांचा समूह, विजेच्या रेषांनी आणि पक्ष्यांनी भरलेली राजवाड्यांची साखळी पाहिली. मुख्य शंखांसाठी, शस्त्रांसाठी, धनुष्यांसाठी वेगवेगळ्या सभागृहांचा परिसर, आणि पुन्हा, पर्वतासारख्या महालांवर मोहक आणि प्रशस्त चंद्रसभागृह त्याने पाहिली. घरांच्या मालकांच्या सामर्थ्याने मिळविलेली, विविध भूतांनी शासित, देव आणि असुरांनी गौरविलेली, दोषरहित अशी घरे त्याच्या नजरेस आली. जणू मायानेच बांधली असावीत, पृथ्वीवरील सर्व घरांपेक्षा श्रेष्ठ, लंकेच्या स्वामीचे घर त्याने पाहिले. पुढे, ढगांच्या समूहासारखा, सोन्याने सुंदर, राक्षसांच्या राजाच्या सामर्थ्याला शोभणारा, समकक्ष नसलेला एक उंच महाल त्याने पाहिला. पृथ्वीवर स्वर्गासारखा पसरलेला, तेजाने उजळलेला, विविध रत्नांनी जडलेला, विविध झाडांच्या फुलांनी झाकलेला, पर्वताच्या शिखरासारखा तो महाल होता. त्याने अनेक रत्नांनी सजलेला, खनिजांनी भरलेल्या पर्वताच्या शिखरासारखा, आकाशातील ग्रह आणि चंद्रासारखा, कलात्मक मेघांनी सजलेला राजवाडा पाहिला. पृथ्वीवर पर्वतांच्या रांगा, पर्वतांवर झाडांचे छत्र, झाडांवर फुलांचे छत्र, आणि फुलांमध्ये पराग आणि पाकळ्या—अशा सुंदर रचनांचे दृश्य त्याला दिसले. पांढऱ्या राजवाड्यांची उभारणी, कमळांच्या तलावांची निर्मिती, कमळांमध्ये पराग, अद्भुत वनराई आणि सरोवरे—हे सर्व त्याच्या नजरेस आले. पुष्पाह्वय नावाचा भव्य महाल, रत्नांच्या तेजाने उजळलेला, सर्वात सुंदर राजवाड्यांमध्ये उंच, तो महाल माकडांचा महाकाय महाल होता. बेरिल, चांदी, प्रवाळ यांना घडवलेल्या पक्षी; विविध रत्नांनी सजलेले अद्भुत नाग; सुंदर अंग असलेल्या उच्च जातीच्या घोडे—हे सर्व त्याने पाहिले. प्रवाळ आणि सोन्याच्या पंखांनी सजलेले, वाकलेले आणि जणू ओले पंख, आकर्षक चेहऱ्याचे, सुंदर पंखांचे पक्षी त्याने पाहिले. कमळाच्या पाकळ्यांसारखे सोंड असलेले, माने असलेले हत्ती; शुभहस्तांनी देवीची मूर्ती; लक्ष्मीची मूर्ती, हातात कमळ घेऊन—हे सर्व त्याच्या नजरेस आले. त्या अद्भुत घराच्या दिशेने जाताना, हनुमान आश्चर्यचकित झाला, जणू सुंदर गुहेसह पर्वतच त्याच्या समोर होता; ते स्थान सुगंधित आणि रम्य, हिम वितळल्यावर गुहेच्या सौंदर्यासारखे वाटले. पुढे, हनुमान, सन्मान मिळवून, दहा मुखांचा रावण शासित लंकेच्या शहरात प्रवेशला, जनककन्या सीतेचा शोध घेत. सीता, आदरणीय, दुःखी, आणि पतीच्या गुणांनी भारावलेली, तिचा शोध घेताना हनुमान अत्यंत व्याकुळ झाला; तिच्या सद्गुणी मनाचा आणि आचाराचा विचार करत, त्याने सर्वत्र नजरेने शोध घेतला. आता आठवा सर्ग सुरू झाला. त्या महालाच्या मध्यभागी, पवनपुत्र हनुमानाने रत्नांनी आणि रत्नजडित सोन्याच्या ग्रील्सनी सजलेला भव्य राजवाडा पाहिला. विशाल आणि अद्भुत, विश्वकर्म्याने स्वतः बांधलेला, आकाशात वाऱ्याच्या मार्गावर उभा असलेला, सूर्याच्या मार्गासारखा उजळलेला तो महाल होता. तिथे काहीही दुर्लक्षित नव्हते; कोणतीही गोष्ट रत्नांशिवाय नव्हती; देवांमध्येही भेद नव्हता, सर्व वस्तू अद्वितीय होत्या. तप, ध्यान, शौर्य, मनाच्या नियंत्रणाने, विचारपूर्वक मिळविलेला, अनेक अद्वितीय रूपांनी बांधलेला, प्रत्येक गोष्ट विशेष, असाच तो महाल होता. वाऱ्यासारखा, गतीशील, प्रवेश करणे कठीण, श्रेष्ठ आत्म्यांचा, सद्गुणी, तेजस्वी आणि महाकायांचा निवास होता. अनेक शिखरांनी सजलेला, मनाला आनंद देणारा, शरद चंद्रासारखा शुद्ध, पर्वताच्या शिखरासारखा अद्भुत, स्वतःच्या आधारावर उभा असलेला महाल त्याने पाहिला. तिथे रात्री फिरणारे, कानात झुमके घालणारे, मोठ्या वेगाने आकाशात उडणारे, मोठ्या डोळ्यांचे, केस विस्कटलेले, हजारो भूतांनी वाहून नेले जाणारे राक्षस त्याच्या नजरेस आले. आता नववा सर्ग सुरू झाला. त्या उत्तम निवासात, पवनपुत्र हनुमानाने शुद्ध आणि प्रशस्त, सर्व घरांमध्ये श्रेष्ठ असा महाल पाहिला. राक्षसांच्या राजाचा भव्य राजवाडा अर्धा योजन रुंद आणि पूर्ण योजन लांब, अनेक उंच महालांनी भरलेला होता. शत्रूंचा संहार करणारा हनुमान, मोठ्या डोळ्यांची वैदेही सीता, तिचा शोध घेत, सर्वत्र फिरला. राक्षसांच्या उत्तम निवासस्थानाचे निरीक्षण करत, हनुमान, भाग्यवान आणि तेजस्वी, राक्षसांच्या राजाच्या निवासाकडे पुढे गेला.