लंकापुरीच्या मध्यभागी, सुवर्णाने सजवलेली आणि चांदीच्या पत्र्यांनी मढवलेली भव्य द्वारे असलेली, विविध अंगणांनी आणि सुंदर दरवाज्यांनी विभूषित अशी एक अलौकिक वास्तू उभी होती. त्या राजवाड्याच्या सभोवती बलाढ्य गजस्वार, शूर आणि अथक राक्षस योद्धे, अपराजेय अश्व आणि रथांचे कुशल सारथी सतत पहारा देत होते. त्या राजवाड्यात अमूल्य रत्नांचे ढीग, अतिशय मौल्यवान आसनं आणि राजसी सिंहासनांनी सजलेली सभागृहे, तसेच मोठ्या रथचालकांनी आणि चारी बाजूंनी भरलेल्या लोकांनी गर्दी केलेली होती. सर्वत्र भव्य आणि तेजस्वी दृश्यांची रेलचेल होती; विविध प्राणी आणि पक्ष्यांनी राजवाडा गजबजलेला होता. शिस्तबद्ध अंतःपुररक्षक आणि राक्षसांनी त्या राजवाड्याचे संरक्षण केले होते, आणि सर्वत्र मुख्य व श्रेष्ठ स्त्रियांनी राजवाडा भरलेला होता. राक्षसराजाच्या निवासस्थानी सुंदर, हसतमुख स्त्रियांचा वावर होता, आणि त्यांच्या दागिन्यांच्या निनादाने तो राजवाडा समुद्रासारखा गूंजत होता. सुगंधी चंदनाच्या वासाने दरवळणारा, राजगुणांनी संपन्न असा तो राजवाडा, मोठ्या लोकांनी भरलेला होता, जणू काही सिंहांनी गजबजलेल्या अरण्यासारखा. ढोल, मृदंग यांच्या गजराने, शंखध्वनीने आणि उत्सवाच्या दिवशी नेहमी पूजा-अर्चा होत असलेल्या, राक्षसांनी सतत सन्मानित होणाऱ्या या राजवाड्याचा निनाद दूरवर पोहोचत होता. तो राजवाडा खोल समुद्रासारखा गूढ, समुद्राच्या गर्जनेसारखा आवाज करणारा, आणि अमाप संपत्तीने सजलेला होता. त्या राजवाड्यात हनुमानाने अमूल्य रत्नांनी भरलेली, तेजाने उजळलेली, आणि हत्ती, घोडे, रथांनी गजबजलेली वास्तू पाहिली. हनुमानाच्या मनात विचार आला, "हीच खरी लंकेची शोभा आहे." आणि तो रावणाच्या जवळपास सहजतेने फिरू लागला. राक्षसांच्या प्रत्येक घरातून, प्रत्येक बागेतील राजवाड्यातून तो निर्भयपणे जात, सर्व वास्तूंचे निरीक्षण करत होता. अत्यंत वेगाने उडी मारत, तो प्रथम प्रहस्ताच्या निवासात गेला, तिथून महापार्श्वाच्या घरात पोहोचला. त्यानंतर, तो महान वानर, मेघासारख्या दिसणाऱ्या कुम्भकर्णाच्या घरात गेला, मग विभीषणाच्या निवासातही गेला. यानंतर, महोदर, विरूपाक्ष, विद्युत्जिह्व, विद्युन्माली यांच्या घरातही तो गेला. त्याचप्रमाणे, वज्रदंष्ट्र, शुक, वेगवान सारण, आणि बुद्धिमान राक्षस यांच्या घरातही तो पोहोचला. वानरांचा सेनापती पुढे इंद्रजितच्या महालात गेला, आणि उत्तम वानर जंभुमाली, सुमाली यांच्या घरातही शिरला. मग तो रश्मिकेतू, सूर्यशत्रू आणि वज्रकाय यांच्या घरात गेला. यानंतर वायुपुत्र हनुमान धूम्राक्ष, संपाती, विद्युद्रूप, भीम, घन, विघन यांच्या घरात गेला. पुढे शुकनाभ, चक्र, शठ, कपट, ह्रस्वकर्ण, दंष्ट्र आणि लोमश या राक्षसांच्या घरातही त्याने प्रवेश केला. युद्धोन्मत्त, मत्त, ध्वजग्रीव अश्वारूढ, विद्युत्जिह्व, विजिह्व आणि हस्तिमुख यांच्या घरातही तो गेला. अशा प्रकारे एकामागून एक उड्या मारत, वायुपुत्र हनुमान कराळ, पिशाच, शोनिताक्ष यांच्या घरात पोहोचला. त्या तेजस्वी राजवाड्यांत, हनुमानाने त्या समृद्ध राक्षसांची ऐश्वर्य पाहिली. सर्व बाजूंनी सर्व घरे पार करून, अखेरीस तो तेजस्वी वानर राक्षसराजाच्या निवासस्थानी पोहोचला. वानरांचा श्रेष्ठ, सिंहासारखा फिरणारा, त्याने रावणाच्या स्त्रिया झोपलेल्या अवस्थेत पाहिल्या, आणि भयंकर डोळ्यांच्या राक्षसीही तिथे होत्या. त्याने राक्षसराजाच्या घरात विविध शस्त्रे—भाले, गदा, शक्ती, तोमर—धारण केलेले सैनिक पाहिले. अनेक रंगांचे—लाल, पांढरे, फिकट—विविध शस्त्रांनी सजलेले, प्रचंड शरीरयष्टीचे राक्षस, तसेच वेगवान वानरही त्याने पाहिले. राजवाड्यात कुलीन, देखणे, युद्धकलेत प्रवीण, शत्रुहत्तीला पीडा देणारे, ऐरावतासमान बलवान हत्तीही त्याने पाहिले. त्या घरात शत्रुसैन्याचा नाश करणारे, मेघासारखे बरसणारे, पर्वतासारखे वाहणारे योद्धे त्याने पाहिले. हजारो सैनिकांच्या फौजा, मेघगर्जनेसारखा आवाज करणाऱ्या, शत्रूंना अपराजेय, सुवर्णाने अलंकृत अशा सैन्याचा त्याने अनुभव घेतला. रावणाच्या निवासात, तेजस्वी सूर्याप्रमाणे चमकणारे, सुवर्णजाळ्यांनी न रोखता येणारे राक्षस त्याने पाहिले. वायुपुत्र हनुमानाने विविध आकारांच्या पालख्या, सुंदर वेलींनी सजलेली घरं, चित्रांनी अलंकृत सभागृहं पाहिली. त्याने खेळाची घरं, लाकडी पर्वतांची प्रतिकृती, रम्य प्रेमगृह आणि दिवसासाठी खास असलेली सभागृहंही पाहिली. रावणाच्या राजवाड्यात, मंदार पर्वतासारख्या उंच, मोराच्या सिंहासनांनी भरलेली वास्तू त्याने पाहिली. तो उत्कृष्ट महाल, ध्वजस्तंभांनी भरलेला, सर्व बाजूंनी अमूल्य रत्नांचे ढीग असलेला, मजबूत आणि निश्चित बांधणीचा, जणू साक्षात प्रजापतीच्या घरासारखा भासणारा होता. त्या राजवाड्यातील रत्नांचा तेज आणि रावणाचा तेज यांच्या मिलाफाने तो महाल सूर्याच्या किरणांसारखा उजळून निघाला होता. वानरप्रमुखाने तिथे सुवर्णाने बनवलेली पलंगं, आसनं आणि भांडी पाहिली. रत्नांनी बनवलेली, मध आणि मद्याने भरलेली, आकर्षक आणि प्रशस्त भांडी, जणू कुबेराच्या महालासारखी, त्याने पाहिली. पैंजणांचा झंकार, कंबरपट्ट्यांची घंटानाद, ढोलांचा गडगडाट—अशा विविध सुरांनी तो परिसर निनादत होता. हनुमान त्या भव्य महालात शिरला, जिथे सभोवताली सुंदर राजवाड्यांच्या समूहांनी आणि शेकडो रमणीय स्त्रियांनी वेढलेली, नीट मांडलेली अंगणं होती. अशा प्रकारे हनुमानाने लंकेच्या रावणाच्या राजवाड्यातील वैभव, ऐश्वर्य, आणि राक्षसांच्या सामर्थ्याचे दर्शन घेतले.