हनुमान, तो महान वानर, लंकेच्या राजवाड्याकडे पाहत होता. तो राजवाडा भीषण राक्षसांनी पहारा दिलेला होता, जसा एखादा घनदाट अरण्य सिंहांनी राखलेले असते. त्या राजवाड्याच्या प्रवेशद्वारांना चांदीची सुंदर पत्रे आणि सोन्याचे अलंकार होते. विविध अंगणांनी आणि आकर्षक दरवाज्यांनी तो वेढलेला होता. बलाढ्य गजाधिपती, शूर आणि न थकणारे योद्धे, अपराजेय घोडे आणि रथी तेथे एकत्र जमलेले होते. त्या राजवाड्यात अमूल्य रत्ने, मौल्यवान आसने, मोठमोठ्या रथांचे चालक आणि राजसिंहासनांची गर्दी होती. सर्वत्र सुंदर आणि तेजस्वी दृश्यांनी तो राजवाडा व्यापलेला होता, आणि असंख्य पशु-पक्ष्यांनी भरलेला होता. अंतर्गत पहारेकरी आणि राक्षसांनी तो सुरक्षित राखला होता, आणि त्या राजवाड्यात प्रमुख आणि श्रेष्ठ स्त्रियांनी सर्वत्र वावरणे होते. राक्षसांचा राजा जिथे राहत होता, तो राजवाडा आनंदी आणि शोभिवंत स्त्रियांच्या उपस्थितीने उजळून निघाला होता. सुंदर दागिन्यांच्या गजराने तो राजवाडा समुद्राच्या गर्जनेसारखा निनादत होता. राजस गुणांनी युक्त आणि उत्तम चंदनाच्या सुगंधाने दरवळणारा तो राजवाडा, सिंहांनी भरलेल्या अरण्यासारखा, मोठ्या लोकांनी भरगच्च होता. डोल, मृदुंग आणि शंखांच्या निनादाने तो राजवाडा सतत निनादत असे. सणासुदीच्या दिवशी नेहमी पूजा केली जाई, आणि राक्षसांकडून नेहमी सन्मान मिळत असे. तो राजवाडा समुद्रासारखा खोल, समुद्राच्या गर्जनेसारखा मोठा आवाज करणारा, आणि प्रचंड संपत्तीने युक्त होता. हनुमानाने तो राजवाडा सर्व बाजूंनी पाहिला. तो रत्नांनी भरलेला, तेजस्वी, हत्ती, घोडे आणि रथांनी गजबजलेला होता. हनुमानाच्या मनात आले, “हेच खरे लंकेचे भूषण आहे.” तो रावणाच्या जवळ, राजवाड्यात सर्वत्र फिरू लागला. राक्षसांच्या घराघरातून, सर्व बगिच्यांतून, हनुमान निर्भयपणे फिरू लागला आणि राजवाड्यांचे निरीक्षण करू लागला. तो झपाट्याने उडी मारत प्रहस्ताच्या घरात गेला, तिथून महापार्श्वाच्या घरी, मग कुम्भकर्णाच्या घरात, जी मेघासारखी दिसत होती, आणि नंतर विभीषणाच्या घरी. त्याचप्रमाणे, महोदर, विरूपाक्ष, विद्युज्जिह्व, विद्युन्माळ, वज्रदंष्ट्र, शुक, वेगवान सारण, आणि बुद्धिमान यांच्या घरीही गेला. तो पुढे इंद्रजिताच्या महालात, जंबुमाळी व सुमाळी यांच्या घरी, तसेच रश्मिकेतू, सूर्यशत्रू, वज्रकाय यांच्या घरात गेला. पुढे हनुमान धूम्राक्ष, संपाती, विद्युद्रुप, भीम, घना, विघना यांच्या घरी गेला. त्यानंतर शुकनाभ, चक्र, शठ, कपट, ह्रस्वकर्ण, दंष्ट्र, आणि लोमश या राक्षसांच्या घरातही गेला. युध्दोन्मत्त, मत्त, ध्वजग्रीव, विद्युज्जिह्व, विजिह्व, आणि हस्तिमुख यांच्या घरातही त्याने वावर केला. पुढे हनुमान कराळ, पिशाच, आणि शोणिताक्ष यांच्या घराघरातही गेला. त्या सर्व भव्य राजवाड्यांत त्याने त्या समृद्ध राक्षसांची भरभराट पाहिली. सर्व घरांना भटकून, अखेरीस तेजस्वी हनुमान राक्षसांच्या राजाचा, रावणाचा, मुख्य राजवाड्यात पोहोचला. तो वानरांचा श्रेष्ठ हनुमान, वानरांमध्ये सिंहासारखा, रावणाच्या पत्न्यांना आणि मोठ्या डोळ्यांच्या राक्षसी स्त्रियांना झोपलेले पाहतो. त्याने तिथे वेगवेगळ्या शस्त्रांनी सज्ज असलेल्या सैन्यदलांना पाहिले—काही भाले व गदा घेऊन, काही शक्ती व तोमर घेऊन. राक्षसांच्या घरात त्याने विविध रंगांचे—लाल, पांढरे, फिकट—राक्षस, विविध शस्त्रांनी सज्ज, आणि वेगवान वानरही पाहिले. तिथेच उत्तम वंशाचे, देखणे, युद्धकलेत निपुण, शत्रूंच्या हत्तींचा छळ करणारे, ऐरावतासारखे हत्तीही पाहिले. त्या घरात, हनुमानाने शत्रूंच्या सैन्याचा संहार करणारे, मेघासारखे कोसळणारे, पर्वतासारखे भासणारे वीर पाहिले. तिथे हजारो सैन्याच्या तुकड्या, मेघांच्या गडगडाटासारख्या, शत्रूंना अपराजेय, सुवर्णाने अलंकृत, असलेल्या पाहिल्या. रावणाच्या निवासस्थानी, तेजाने सूर्य उदयासारखे, सुवर्णजाळ्यांनी न रोखले गेलेले, असे योद्धे हनुमानाने पाहिले. त्या वायुपुत्राने विविध आकारांची पालखी, सुंदर लता-मंडप, आणि चित्रांनी सजवलेली सभागृहं पाहिली. त्याने खेळघर, लाकडी पर्वतांची प्रतिकृती, रम्य प्रेमगृह आणि दिवसासाठीची सभा पाहिली. रावणाच्या राजवाड्यात, मंदार पर्वतासारखा उंच, मोरांच्या सिंहासनांनी भरलेला राजवाडा त्याने पाहिला. तो उत्कृष्ट राजवाडा ध्वजस्तंभांनी युक्त, सर्व बाजूंनी अमूल्य रत्नांच्या राशींनी वेढलेला, मजबूत बांधणीचा, आणि सृष्टीच्या अधिपतीच्या घरासारखा भासणारा होता. रत्नांच्या तेजाने आणि रावणाच्या प्रभेने तो राजवाडा सूर्याच्या किरणांसारखा उजळला होता. वानरप्रमुख हनुमानाने तिथे सुवर्णमय पलंग, आसने आणि झळाळती पात्रे पाहिली. त्याला रत्नांच्या पात्रांत मध आणि मद्य भरलेले, आकर्षक आणि विशाल दालनं, कुबेराच्या महालासारखी भासली. पैंजणांचा निनाद, कंबरपट्ट्यांची घंटा आणि ढोलांच्या गजराने ते स्थळ सतत निनादत होते, आणि सर्वत्र सुरेल आवाज भरलेले होते.