लंकाच्या त्या भव्य नगरीत हनुमानाने प्रवेश केला तेव्हा त्याच्या नजरेस अनेक राक्षस आणि त्यांच्या कुटुंबातील दृश्ये पडली. मद्यपानाने मत्त झालेले राक्षस एकमेकांना अत्यंत अपमानास्पद शब्दांनी दोष देत होते, त्यांच्या मजबूत हातांनी अंगावर फेकत, आणि मद्यामुळे असंबद्ध बोलत, एकमेकांची निंदा करत होते. काही राक्षस त्यांच्या छाती फेकत, आपल्या अंगावर प्रेमिकांना झोकून देत, विविध स्वरूपात आपली शक्ती दाखवत, आणि मजबूत धनुष्य हातात घेऊन गर्वाने फिरत होते. हनुमानाने पाहिले की काही स्त्रिया आपल्या प्रियकरांच्या मिठीत आहेत, काही झोपल्या आहेत; काही सुंदर चेहऱ्याच्या स्त्रिया हसत आहेत, तर काही रागाने खोल श्वास घेत आहेत. लंका नगरी मोठ्या हत्तींच्या गर्जनेने उजळून निघाली होती, आदराने बसवलेल्या आणि वीर राक्षसांच्या श्वासाने जलाशयातील नागांसारखी दिसत होती. त्या नगरीत हनुमानाने बुद्धिमान, विविध स्वरूपाच्या, सुंदर नावांनी ओळखल्या जाणाऱ्या, जगाचे नेतृत्व करणाऱ्या, कर्तव्यनिष्ठ राक्षस पाहिले. त्यांच्या स्वभावानुसार अनेक गुणांनी संपन्न, तेजस्वी, सुंदर राक्षस पाहून हनुमान आनंदित झाला; आणि काही विकृत स्वरूपाचे राक्षसही त्याला दिसले. पुढे त्याने अत्यंत सन्मानास पात्र, शुद्ध वृत्तीच्या, प्रतिष्ठित, आपल्या प्रियकरांना आणि मद्यपानाला आसक्त अशा स्त्रिया पाहिल्या, ज्या स्वतःच्या तेजाने तारकांसारख्या झळकत होत्या. काही स्त्रिया मध्यरात्री आपल्या प्रियकरांच्या मिठीत उजळून निघाल्या होत्या, तर काही सहचरांच्या मिठीत, जणू पक्षी एकमेकांना मिठी मारतात तशी. हनुमानाने काही स्त्रिया छतावर बसलेल्या, आपल्या प्रियकरांच्या मांडीवर आरामाने झोपलेल्या, पतीव्रता, धर्मनिष्ठ, आणि काही इच्छेने बसलेल्या पाहिल्या. काही स्त्रिया उघड्या, सुवर्ण कमळाच्या रंगात चमकत होत्या; काही अत्यंत मूल्यवान, परिष्कृत सोन्याच्या रंगात; काही चंद्रप्रकाशासारख्या, पण प्रियकरापासून दूर असल्यामुळे त्यांच्या सौंदर्यात कमी पडले होते, तरीही त्यांचे अंग सुंदर होते. आपल्या प्रियकरांना मिळाल्यावर, आनंदाने आणि सुखाने भरलेल्या, घरात हर्षित, अत्यंत मोहक अशा स्त्रिया हनुमानाने पाहिल्या. त्यांचे चेहरे चंद्रासारखे उजळलेले, वळणदार, सुंदर पापण्या, आकर्षक डोळे, आणि शेकडो कमळांच्या सरोवरासारखे अलंकारांचे हार घातलेले होते. परंतु हनुमानाला अत्यंत कुलीन, राजघराण्यात जन्मलेली, मार्गावर उभी असलेली, सुंदर वेलीसारखी, मनाने श्रेष्ठ सीता दिसली नाही. मात्र त्याने पाहिले की ती प्राचीन मार्गावर स्थिर आहे, हरणासारख्या डोळ्यांची, विरहाने ग्रस्त, तिच्या पतीचे तेजस्वी मन तिच्यात प्रवेशलेले, आणि सर्व स्त्रियांमध्ये विशेष आहे. सीता उष्णतेने त्रस्त, गळ्यात अश्रूंचे डाग, कधी अत्यंत बहुमूल्य हारांनी सजलेली, सुंदर पापण्या आणि गडद रंगाचा गळा असलेली, जणू निळ्या गळ्याचा पक्षी जंगलात नृत्य करत आहे अशी दिसत होती. ती अस्पष्ट चंद्ररेषेसारखी, धुळीत झाकलेली सोन्याची रेषा, जखम भरलेली खूण, किंवा वाऱ्याने वाकलेली ढगांची रेषा अशी दिसत होती. रामाची पत्नी सीता दिसली नाही म्हणून, हनुमानाला दीर्घ काळानंतर दुःखाने ग्रासले, जणू थोड्या विश्रांतीनंतर मंद चालणारा पुन्हा थकतो तसा. पुढील अध्याय ऐका. हनुमान, इच्छेनुसार रूप घेत, लंकेच्या राजवाड्यांमध्ये मुक्तपणे फिरू लागला, मोठ्या चपळतेने लंका शोधू लागला. भाग्याने उजळलेला हनुमान राक्षसांच्या राजाचा निवासस्थानाकडे गेला, जिथे सूर्याच्या रंगाचा तेजस्वी भिंतीचा वेढा होता. ती जागा क्रूर राक्षसांनी पहारा दिलेली होती, जणू सिंहांनी संरक्षित मोठ्या जंगलासारखी, आणि राजवाडा तेजाने झळकत होता. ते राजवाडे सुंदर चांदीच्या आणि सोन्याने सजलेल्या दारांनी अलंकृत होते, विविध अंगणांनी आणि सुंदर दरवाज्यांनी वेढलेले होते. शक्तिशाली हत्तीस्वार, शूर, थकवाच नसलेले योद्धे, आणि अजिंक्य घोडे, रथांचे चालक तिथे जमले होते. राजवाडा बहुमूल्य रत्नांनी भरलेला, अत्यंत मूल्यवान आसनांनी सजलेला, आणि महान रथस्वार आणि भव्य सिंहासनांनी गर्दीलेला होता. सर्व बाजूंनी तेजस्वी आणि श्रेष्ठ दृश्यांनी, असंख्य विविध प्राणी आणि पक्ष्यांनी भरलेला होता. शिस्तबद्ध अंतर्गत रक्षक आणि राक्षसांनी सुरक्षित राखलेला, आणि उत्कृष्ट स्त्रियांनी पूर्ण भरलेला होता. राक्षस राजाचा निवासस्थान आनंदित, सुंदर स्त्रियांनी उजळलेला, आणि भव्य अलंकारांच्या गोंगाटाने समुद्रासारखा गूंजत होता. तो राजवाडा राजकीय गुणांनी संपन्न, उत्तम चंदनाच्या सुगंधाने भरलेला, आणि महान लोकांनी गर्दीलेला, जणू सिंहांनी भरलेला मोठा जंगल होता. ढोल, मृदंग आणि शंखांच्या ध्वनीने गूंजत, उत्सवाच्या दिवशी नेहमी पूजा केलेला, आणि राक्षसांनी सतत सन्मानित होता. तो राजवाडा समुद्रासारखा गूढ, समुद्राच्या गडगडाटासारखा, आणि विशाल धनसंपत्तीने भरलेला होता. हनुमानाने तो राजवाडा अनेक रत्नांनी भरलेला, तेजस्वी, हत्ती, घोडे आणि रथांनी गर्दीलेला पाहिला. हनुमान विचार करू लागला, "हेच लंकेचे खरे अलंकार आहे." आणि तो रावणाजवळ फिरू लागला. राक्षसांच्या घराघरात, सर्व बागांमध्ये, हनुमान निर्भयपणे, राजवाडे पाहत, फिरला. मोठ्या वेगाने उडी मारून, तो प्रहस्ताच्या घरात गेला, आणि तिथून महापार्श्वाच्या घरात उडी मारली. मग हनुमानाने कुम्भकर्णाच्या घरात, जे ढगासारखे होते, आणि त्याचप्रमाणे विभीषणाच्या घरात प्रवेश केला. त्याच प्रकारे महोदर, विरूपाक्ष, विद्युत्जिह्वा, आणि विद्युन्माली यांच्या घरात गेला. पुढे वज्रदंष्ट्र, शुक, वेगवान सारण, आणि बुद्धिमान यांच्या घरात गेला. हनुमानाने इंद्रजितच्या राजवाड्यात आणि जांबुमाली, सुमाली यांच्या घरात प्रवेश केला. रश्मिकेतू, सूर्यशत्रू, आणि वज्रकाय यांच्या घरात उडी मारली. पुढे वायुपुत्र धूम्राक्ष, संपाती, विद्युद्रूप, भीम, घना, आणि विघना यांच्या घरातही गेला. अशा प्रकारे हनुमानाने लंकेच्या प्रत्येक प्रमुख राक्षसांच्या घरात, बागांमध्ये आणि राजवाड्यांमध्ये अत्यंत चपळतेने, निर्भयपणे शोध घेतला.