त्यावेळी तो बुद्धिमान वानर आकाशात तेजस्वी चंद्र पाहतो, जो आपल्या रुपेरी प्रकाशाने सर्वत्र उजळून टाकतो, पुन्हा पुन्हा उगवतो आणि मावळतो, जणू काही उन्मत्त बैल कुरणात भटकतो आहे. तो शीतल किरणांचा चंद्र पाहतो, जो जगातील पापांचा नाश करणारा, महासागराला उसळवणारा आणि सर्व प्राण्यांना प्रकाशित करणारा आहे. जसा लक्ष्मी पृथ्वीवर मंदार पर्वतावर, संध्याकाळच्या वेळी समुद्रात किंवा जलातील कमळांमध्ये शोभून दिसते, तसाच चंद्र आकाशात सुंदरतेने तेजस्वी भासतो. जसा हंस रुपेरी पिंजऱ्यात शोभतो, सिंह मंदाराच्या गुहेत, किंवा वीर अभिमानाने गजराजावर बसतो, तसाच चंद्र आकाशात तेजाने झळकतो. तो पुण्यवान, निर्मळ, तेजस्वी चंद्र, जो दव, हिम किंवा मोठ्या ग्रहांच्या सावलीपासून मुक्त आहे, आपले निर्मळ तेज पसरवतो. जसा सिंह खडकाळ पठारावर, गजराज घनदाट अरण्यात किंवा राजा आपल्या राज्यावर पोहोचल्यावर शोभतो, तसा चंद्र आकाशात झळकतो. त्या वेळी, आकाशासारखी तेजस्वी संध्या काळी चंद्राच्या उदयाने अंधार दूर करते, वाढणाऱ्या राक्षसांना आणि मांसाहारी प्राण्यांना पळवून लावते, आणि रामाच्या स्मरणाने आनंदित मनाला शांत करते. त्या वेळी, तारवाद्यांच्या गोड स्वरांनी वातावरण गूंजत होते; सदाचाराने युक्त स्त्रिया आपल्या पतींसोबत झोपल्या होत्या; आणि त्याचप्रमाणे, अद्भुत आणि भयंकर आचरण असलेले निशाचर रात्रभर विहार करण्यास बाहेर पडले. तो बुद्धिमान वानर मद्याने उन्मत्त, अस्ताव्यस्त कुटुंबे, रथ, घोडे, भव्य आसनांनी भरलेली आणि वीरांच्या तेजाने उजळलेली नगरी पाहतो. ते एकमेकांना खूप दोष देतात, बलवान बाहू उंचावतात, मद्याने गुंतागुंतीचे, अस्पष्ट बोलतात आणि नशेत एकमेकांना अपमानित करतात. राक्षस आपले छाती फेकतात, आपल्या प्रेयसींवर अंग टाकतात, विविध रूपे दाखवतात आणि बलवान धनुष्ये फिरवतात. त्याने काही प्रिय स्त्रिया आलिंगन करताना पाहिल्या, काही झोपलेल्या, काही सुंदर चेहऱ्याच्या हसणाऱ्या, तर काही रागाने खोल श्वास घेत होत्या. ती नगरी मोठ्या गजराजांच्या गर्जनेने, सन्मानित आणि प्रतिष्ठित वीरांच्या उपस्थितीने, आणि वीरांच्या उसास्याने जणू नागांनी भरलेल्या तलावासारखी तेजस्वी दिसत होती. त्याने त्या नगरीत श्रेष्ठ बुद्धीचे, तेजस्वी नाव असलेले, कर्तव्यनिष्ठ, जगाचे नेतृत्व करणारे, विविध प्रकारचे आणि सुंदर नावांनी युक्त राक्षस पाहिले. त्यांच्या स्वाभाविक गुणांनी युक्त, तेजस्वी, देखणे राक्षस पाहून त्याला आनंद झाला; काही विकृत रूपाचे देखील त्याने पाहिले. मग त्याने तेथे उच्च सन्मानास पात्र, शुद्ध स्वभावाच्या, मोठ्या प्रतिष्ठेच्या, आपल्या प्रेयसींना व मद्याला आसक्त अशा, स्वभावाने तारकांप्रमाणे तेजस्वी स्त्रिया पाहिल्या. काही स्त्रिया अर्ध्या रात्री आपल्या प्रियकरांच्या आलिंगनात तेजस्वी दिसत होत्या; काही आपल्या सखींच्या आलिंगनात होत्या, जणू पक्षी पक्ष्यांच्या संगतीत. पुन्हा, काही स्त्रिया वरच्या गच्च्यांवर बसलेल्या, आपल्या प्रियकरांच्या मांडीवर विसावलेल्या, पतीला समर्पित, धर्मनिष्ठ, तर काही इच्छा असलेल्या स्थितीत बसलेल्या त्याने पाहिल्या. काही अनावृत, सोन्याच्या कमळासारख्या वर्णाच्या, काही शुद्ध सोन्यासारख्या, तर काही चंद्रप्रकाशासारख्या तेजस्वी, पण प्रियकरापासून दूर असल्याने सौंदर्य कमी झालेल्या, तरीही सुंदर अंगाच्या स्त्रिया त्याने पाहिल्या. मग आपल्या प्रियजनांना प्राप्त करून, मनाला आनंद देणाऱ्या, मोठ्या आनंद आणि सुखाने भरलेल्या, घरात हर्षित, अत्यंत मोहक अशा स्त्रियांना त्या वीर वानराने पाहिले. त्याने चंद्रासारखे तेजस्वी चेहरे, वक्र सुंदर भुवया, आकर्षक डोळे, आणि शंभर कमळतळ्यांच्या हारासारखी अलंकारांची माळ असलेल्या स्त्रिया पाहिल्या. परंतु त्याला अत्यंत कुलीन, राजघराण्यात जन्मलेली, मार्गावर उभी असलेली, वेलीसारखी नाजूक, उच्च मनोवृत्तीची सीता कुठेच दिसली नाही. मात्र, त्याने पाहिले की, ती प्राचीन मार्गावर स्थित आहे, हरिणीसारख्या डोळ्यांची, विरहाने व्याकुळ, पतीच्या तेजस्वी मनाने एकरूप, नेहमीच इतर स्त्रियांपेक्षा भिन्न आणि श्रेष्ठ आहे. तापाने व्याकुळ, अश्रूंनी मळलेला गळा, पूर्वी उत्तम आणि मौल्यवान हारांनी शोभलेली, सुंदर भुवया, गडद गळ्याची, जणू निळ्या गळ्याचा पक्षी वनात नृत्य करत आहे, अशी ती दिसत होती. ती अस्पष्ट चंद्ररेषेसारखी, धुळीने झाकलेल्या सोन्याच्या रेषेसारखी, जखम भरून गेलेल्या खुणेसारखी, वाऱ्याने वाकलेल्या ढगांच्या रेषेसारखी दिसत होती. रामाची पत्नी, उत्तम वक्ता आणि पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ असलेली सीता न दिसल्याने, त्या वानराला खूप वेळाने दु:खाने ग्रासले, जणू थोड्या विसाव्यानंतर मंदगतीने चालणारा थकतो. यानंतर सहावा सर्ग सुरू होतो. तो वानर इच्छित तसा कोणतेही रूप धारण करून, लंकेतल्या राजवाड्यांमध्ये अत्यंत चपळतेने फिरू लागला. भाग्याने तेजस्वी झालेला तो, राक्षसांच्या राजाच्या निवासस्थानाजवळ गेला, जे सूर्याप्रमाणे तेजस्वी तटांनी वेढलेले होते. भयंकर राक्षसांनी संरक्षित, जणू सिंहांनी रक्षण केलेले मोठे जंगल, असे ते राजवाड्याचे तेजस्वी रूप त्याने पाहिले. ते राजवाड्याचे द्वार चांदीने मढवलेले, सुवर्णाने सजवलेले, विविध अंगणांनी आणि सुंदर दरवाज्यांनी वेढलेले होते. तेथे बलवान गजराजावर बसलेले योद्धे, शूर, अथक सैनिक, आणि अपराजित घोडे व रथचालक उपस्थित होते. राजवाडा अनेक मौल्यवान रत्नांनी भरलेला, उच्चतम मूल्याच्या आसनांनी सजलेला, आणि महान रथचालक व भव्य सिंहासनांनी गजबजलेला होता. सर्व बाजूंनी भव्य आणि श्रेष्ठ दृश्यांनी, असंख्य विविध प्राणी आणि पक्ष्यांनी पूर्ण भरलेला तो राजवाडा होता. शिस्तबद्ध आंतरिक रक्षकांनी, राक्षसांनी सुरक्षितपणे संरक्षित, आणि मुख्य व श्रेष्ठ स्त्रियांनी संपूर्ण भरलेला होता. राक्षसांच्या राजाचा निवासस्थान आनंदी, सुंदर स्त्रियांनी उजळलेला, आणि भव्य अलंकारांच्या गजराने समुद्रासारखा गूंजत होता. तो राजवाडा राजकीय गुणांनी संपन्न, उत्कृष्ट चंदनाच्या सुगंधाने सुगंधित, आणि महान लोकांनी गर्दीने भरलेला, जणू सिंहांनी भरलेले मोठे अरण्य. तो ढोल, मृदंग यांच्या निनादाने गूंजणारा, शंखध्वनीने प्रतिध्वनित, सणासुदीला नेहमी पूजिला जाणारा, आणि राक्षसांकडून सतत सन्मानित. तो राजवाडा समुद्रासारखा खोल, समुद्राच्या गर्जनेसारखा गूंजणारा, आणि प्रचंड संपत्तीने सुसज्ज असा महान राजवाडा होता. याचप्रमाणे, सुंदरकांडाचा पाचवा सर्ग आणि सहाव्या सर्गाची सुरुवात येथे संपते.