हनुमान लंका नगरीत प्रवेश करत होता. त्याच्या कानावर प्रेमात आकंठ बुडलेल्या स्त्रियांच्या कंबरपट्ट्यांची आणि पैंजणांची मंजुळ झंकार पडली; त्या आवाजात स्वर्गातील अप्सरांच्या मोहकतेची झलक होती. महात्म्य असलेल्या राक्षसांच्या प्रासादात पावलांचे आवाज, हातांच्या टाळ्या आणि कधी कधी शिट्ट्या अशा विविध ध्वनी त्याला ऐकू आले. राक्षसांच्या घरांमध्ये, मंत्रोच्चार करणाऱ्या, रात्री फिरणाऱ्या आणि आपल्या अध्ययनात मग्न असलेल्या राक्षसांची दृश्ये त्याला दिसली. राजवाटेवर उभे राहून रावणाचा जयजयकार करणाऱ्या आणि गर्जना करणाऱ्या राक्षसांची मोठी फौज त्याने पाहिली. मध्यभागी, गुप्तहेररूपी राक्षस – काही जटा बांधलेले, काही डोके पूर्णपणे शेवटलेले, काही गायीच्या कातडीचे वस्त्र घातलेले – असे अनेक तो पाहत होता. हातात कुशांच्या गाठी, काहींनी अग्नीपात्रे, काहींनी गदा, काहींनी दंड घेतलेले, विविध शस्त्रांनी सज्ज असलेले अनेक राक्षस त्याच्या नजरेत आले. काही एक डोळ्याचे, रंगीबेरंगी, मोठ्या पोटाचे, विशाल उराचे, विकराळ, तिरपे तोंड असलेले, अक्राळविक्राळ आणि काही बुटके, अशा विचित्र राक्षसांचे दर्शन त्याला झाले. बाणधारी, तलवारधारी, मुसळ आणि लोखंडी गदा घेणारे, मोठ्या लोखंडी सळ्या हातात असलेले, विविध कवचांनी झळाळणारे राक्षस त्याने पाहिले. काही ना फार स्थूल, ना फार कृश; ना फार उंच, ना फार ठेंगणे; ना फार गोरे, ना फार काळे; ना फार वाकडे, ना फार बुटके – असे संतुलित रूप असलेले राक्षस त्याला दिसले. विकृत, अनेक रूपांचे, देखणे, तेजस्वी, ध्वज आणि झेंडे घेणारे, विविध शस्त्रे हातात असलेले, अशा राक्षसांची विविधता त्याने अनुभवली. भाले, झाडे, शस्त्रे, तलवारी, वज्र, गोफ आणि फास घेणारे, युद्धासाठी सज्ज असलेले योद्धे त्याला दिसले. फुलांच्या हारांनी, सुवासिक लेपांनी, दागिन्यांनी सजलेले, विविध वेशभूषा घातलेले, मनासारखे फिरणारे राक्षस त्याच्या नजरेत आले. तीक्ष्ण भाले आणि प्रचंड वज्र घेणारे, सतत जागरूक, शंभर हजार राक्षस, आपल्या कर्तव्यात थकलेले नाहीत, असे त्याने पाहिले. रावणाच्या अंतःपुराच्या पुढे, रावणाने स्वतः निवडलेले घर त्याला दिसले; त्या घराच्या सुवर्ण कमानीचे भव्य रूप त्याने पाहिले. राक्षसराजाच्या प्रसिद्ध निवासस्थान, पर्वताच्या शिखरावर वसलेले, कमळांच्या हारांनी सजलेल्या खंदकांनी वेढलेले, असे घर त्याच्या दृष्टीस पडले. संपूर्णपणे प्राचीरांनी वेढलेले, दिव्य रूप असलेले, स्वर्गीय संगीताने गुंजणारे, देवांच्या लोकासारखे दिसणारे, असे राजमहल त्याने पाहिले. घोड्यांचे हिणहिणणे, दागिन्यांचा गडगडाट, आणि भव्य रथ, वाहने, विमान, आणि श्रेष्ठ अश्व व हत्ती, अशा ऐश्वर्याने भरलेले राजमहल त्याच्या नजरेत आले. चार सोंडांचे, शुभ्र मेघासारखे, सुंदर दरवाजांवर सजलेले, मद्यपी पशु आणि पक्षी, अशा अद्भुत दृश्ये त्याने पाहिली. हजारो बलाढ्य राक्षसांनी राखलेले, रावणाच्या संरक्षणाखाली असलेले, ते घर हनुमानाने प्रवेश केला. सुवर्ण आणि रत्नांच्या रेलिंगने वेढलेले, मौल्यवान मोती आणि रत्नांनी सजलेले, उत्तम अगर आणि चंदनाचा सुगंध दरवळणारे, रावणाचे अंतःपुर हनुमानाने अनुभवले. त्यानंतर, आकाशात चंद्राची मनोहारी शोभा त्याच्या नजरेत आली. चंद्र उजळ प्रकाश पसरवत होता, पुन्हा पुन्हा उगवून आणि मावळून, जणू चरात भटकणाऱ्या उन्मत्त वृषासारखा. शीतल किरणांचा चंद्र, जगातील पाप नष्ट करत होता, महासागराला हलवून, सर्व प्राण्यांना उजळवून, जवळ येत होता. मंदार पर्वतावर पृथ्वीवर लक्ष्मी जशी शोभते, किंवा संध्याकाळी समुद्रात, किंवा जलातील कमळांमध्ये, तशी चंद्राच्या सहवासात आकाशात शोभत होती. जशी हंस रुपेरी पिंजऱ्यात, सिंह मंदाराच्या गुहेत, किंवा वीर अभिमानी हत्तीवर, तसेच चंद्र आकाशात चमकत होता. पावसाचा, हिमाचा किंवा मोठ्या ग्रहांच्या सावलीचा स्पर्श नसलेला, निर्मळ आणि तेजस्वी, कलंकरहित चंद्र आकाशात झळकत होता. जशी सिंह शिल्पठावर, किंवा हत्ती महान वनात, किंवा राजा राज्य मिळवून, तसा चंद्र आकाशात झळकत होता. आकाशासारखी उजळ संध्या, चंद्राच्या उदयाने अंधार दूर करत होती, वाढणाऱ्या राक्षसांना आणि मांसाहारी प्राण्यांना दूर हाकत होती, आणि रामाच्या स्मरणाने मन शांत करत होती. तारांच्या वाद्यांचे गोड स्वर गुंजत होते; सुसंस्कृत स्त्रिया आपल्या पतींसोबत निजल्या होत्या; आणि रात्रभर फिरणारे, अद्भुत आणि भयंकर आचरणाचे राक्षस आनंदासाठी बाहेर पडले होते. हनुमानाने पाहिले की, मद्यपी आणि गोंधळलेले राक्षसांचे टोळके, रथ, घोडे, भव्य आसनांनी भरलेले, आणि वीरांच्या कीर्तीने उजळलेले आहेत. ते एकमेकांना जास्तीत जास्त दोष देत, मजबूत बाहू झाडत, मद्यपानामुळे गोंधळलेल्या भाषेत बोलत, आणि नशेत एकमेकांना अपमान करत होते. राक्षस आपल्या छाती झाडत, आपल्या प्रियजनांवर हात झाडत, विविध रूप दाखवत, आणि मजबूत धनुष्य झळकावत होते. काही स्त्रिया प्रियजनांच्या मिठीत, काही पुन्हा झोपलेल्या; काही सुंदर चेहऱ्याच्या हसणाऱ्या, आणि काही रागावून खोल श्वास घेणाऱ्या, अशा दृश्ये त्याने पाहिली. शहर मोठ्या हत्तींच्या गर्जनेने, सन्मानित आणि उत्तम आसन घेतलेल्या, आणि वीरांच्या खोल श्वासांनी, जणू नागांच्या श्वासाने तलाव उजळतात, तसे चमकत होते. त्याने त्या शहरात बुद्धीमध्ये श्रेष्ठ, सुंदर नावांनी, कर्तव्यपरायण, जगाचे नेते, विविध प्रकारचे आणि सुंदर नावाचे राक्षस पाहिले. स्वभावानुसार अनेक गुणांनी संपन्न, देखणे, तेजस्वी, आणि काही विकृत रूपाचे, अशा राक्षसांचे दृश्य त्याला आनंद दिले. मग त्याने पाहिले, उच्च सन्मानास पात्र, शुद्ध स्वभावाच्या, मोठ्या प्रतिष्ठेच्या, प्रियजनांशी आणि मद्यपानात आसक्त, आपल्या तेजाने तारकांसारख्या चमकणाऱ्या स्त्रिया. काही स्त्रिया, मध्यरात्री आपल्या प्रियजनांच्या मिठीत, काही मैत्रिणींच्या मिठीत, जशी पक्षी पक्ष्यांच्या मिठीत असतात, तशी चमकत होती. पुन्हा काही स्त्रिया, वरच्या गच्चीवर, प्रियजनांच्या मांडीवर आरामात बसलेल्या, पतींशी निष्ठावान, धर्मपरायण, आणि काही इच्छेने बसलेल्या, असे दृश्य त्याने पाहिले. काही स्त्रिया, उघड्या, सुवर्ण कमळाच्या रंगात चमकत, काही श्रेष्ठ, परिष्कृत सोन्याच्या रंगात, काही चंद्रप्रकाशाच्या तेजात, ज्या प्रियजनांपासून दूर असल्यामुळे सौंदर्य थोडे म्लान झाले होते, पण तरीही सुंदर अंगवळण असलेले, अशा स्त्रिया त्याने पाहिल्या. इथे सुंदरकांडाचा पाचवा सर्ग समाप्त होतो.