हनुमानाने लंका नगरी पाहिली, जी देवांच्या वैभवासारखी होती, आणि त्याच्या मनात आनंद भरून आला. राक्षसांचा राजा रावण याची ती नगर, अप्रतिम आणि समृद्ध, हनुमानाने उत्सुकतेने पाहिली. त्याच्या मनात विचार आला—रावणाच्या सैन्याने सर्व बाजूंनी रक्षण केलेली ही लंका, बलपूर्वक कोणीही जिंकू शकणार नाही. केवळ कुमुद, अंगद, महान वानर सुशेण, प्रसिद्ध मैंद आणि द्विविद, किंवा विवस्वताचा पुत्र, हरिचा पुत्र कुशपर्वण, ऋक्ष वानरांचा प्रमुख, किंवा स्वतः मीच, या भूमीला कीर्ती मिळवून देऊ शकतो. रामाची महान शक्ती आणि लक्ष्मणाचे शौर्य आठवून हनुमानाचा आनंद वाढला. त्याने लंका नगरीला दागिने आणि रत्नांनी सजलेली, गायींच्या चिन्हांनी अलंकृत, अंगावर सुगंधी उटणे लावलेली, सुंदर स्त्रीसारखी शोभिवंत पाहिली. राक्षसांच्या राजाची ती नगरी, दिव्य दीप आणि मोठ्या ग्रहांच्या तेजाने अंधार नाहीसा झालेली, हनुमानाने पाहिली. मग, त्या नगरीने स्वतःच्या रूपात, वानरांमध्ये वाघासारखा, शक्तिशाली पवनपुत्र हनुमान आत शिरताना पाहिला. रावणाच्या अधिपत्याखाली असलेल्या लंकेने, हनुमानास पाहून, भयावह चेहरा दाखवत स्वतः उभी राहिली. ती पवनपुत्राच्या समोर, मोठा गर्जना करत, बोलू लागली—"तू कोण आहेस, आणि इथे का आला आहेस, अरण्यात राहणाऱ्या? तुझ्या श्वास असताना इथे सत्य बोल." "हे वानरा, तू या लंका नगरीत प्रवेश करू शकत नाहीस, सर्व बाजूंनी रावणाच्या सैन्याने रक्षण केलेली आहे." मग, हनुमानाने तिला उत्तर दिले—"तू विचारले आहेस, त्याचे सत्य मी सांगतो." "तू कोण आहेस, विचित्र डोळ्यांची, नगराच्या प्रवेशद्वारात उभी? आणि तू रागाने मला का झिडकारतेस?" हनुमानाचे शब्द ऐकून, रूप बदलू शकणारी लंका, रागाने कठोर शब्द बोलू लागली—"मी या नगराची अभेद्य रक्षक आहे, महान रावणाच्या आज्ञेची वाट पाहत आहे." "माझा अपमान करून या नगरात प्रवेश करणे शक्य नाही; आज मी तुला ठार करून, तुझे प्राण घेऊन, तू येथे झोपशील." "मीच लंका नगरी आहे, वानरा; मी सर्व बाजूंनी रक्षण करते—हे मी तुला सांगितले आहे." लंकेचे शब्द ऐकून, पवनपुत्र हनुमान, वानरांमध्ये श्रेष्ठ, पर्वतासारखा स्थिर उभा राहिला. स्त्रीच्या रूपात विकृत दिसणाऱ्या लंकेला पाहून, बुद्धिमान आणि धीरवान वानरश्रेष्ठ म्हणाला—"मला लंका नगरी, तिचे तट, भिंती आणि प्रवेशद्वार पाहण्याची इच्छा आहे; माझ्या मनात मोठी उत्सुकता आहे." "मी लंकेतील सर्व वन, उद्याने, बागा आणि प्रमुख घर सर्व बाजूंनी पाहण्यासाठी आलो आहे." त्याचे शब्द ऐकून, रूप बदलू शकणारी लंका पुन्हा कठोर शब्द बोलली—"हे निकृष्ट वानरा, आज तू ही नगरी पाहू शकत नाहीस, राक्षसांच्या राजाच्या रक्षणाखाली, जोपर्यंत तू मला हरवत नाहीस." मग वानरांमध्ये वाघासारखा हनुमान, रात्री फिरणाऱ्या स्त्रीला म्हणाला—"हे शुभेच्छा असलेल्या स्त्री, मी ही नगरी पाहून, ज्या मार्गाने आलो, त्याच मार्गाने परत जाईन." त्या भयावह लंका रक्षकाने, मोठा गर्जना करत, वानरांमध्ये श्रेष्ठ हनुमानाला तिच्या हाताने जोरात मारले. मग पवनपुत्र, शक्तिशाली आणि धीरवान, लंकेने जोरात मारल्यावर, मोठा गर्जना केला. हनुमान, रागाने भरून, डाव्या हाताच्या बोटांना वळवून, तिच्यावर जोरात घुसा मारला. 'ती स्त्री आहे,' असे विचार करून, हनुमानाने अत्याधिक राग धरला नाही; पण त्याच्या घुस्याने, ती रात्री फिरणारी, तिचे अंग थरथरले, चेहरा विकृत झाला, आणि ती जमिनीवर पडली. पडलेली लंका पाहून, हनुमानाच्या मनात दया आली, कारण ती स्त्री आहे, असे त्याने मानले. मग ती लंका, खूप अस्वस्थ, हनुमानाला थरथरत बोलली—"हे शक्तिशाली हनुमाना, कृपा कर, वानरांमध्ये श्रेष्ठ, मला संरक्षण दे. बलवान आणि सद्गुणी नेहमी मर्यादेचे पालन करतात, हे सौम्य वानरा." "मीच लंका नगरी आहे, वानरा. तू मला तुझ्या महान शौर्याने आणि शक्तीने जिंकले आहेस." "आता, वानरांचा स्वामी, एक सत्य ऐक: स्वयंभू ब्रह्माने मला एक वर दिला होता." "जेव्हा कोणताही वानर, त्याच्या पराक्रमाने, मला आपल्या नियंत्रणात आणेल, तेव्हा राक्षसांसाठी संकट येईल, हे जाण." "हे सौम्य वानरा, तीच स्थिती आता तुझ्या आगमनाने पूर्ण झाली आहे. स्वयंभूने स्थापित केलेली, ती सत्य आहे आणि भंग होऊ शकत नाही." "सीतेमुळे, आणि दुष्ट रावणामुळे, सर्व राक्षसांचा विनाश आता आला आहे." "म्हणून, वानरांमध्ये श्रेष्ठ, रावणाच्या रक्षणाखाली असलेल्या या नगरीत प्रवेश कर, आणि तुला हवे ते सर्व कार्य येथे पूर्ण कर." "हे वानरांचा स्वामी, आशीर्वादित नगरीत प्रवेश कर, राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ रावणाच्या रक्षणाखाली, जरी शापाने बाधित असली तरी; आणि तू इच्छित तसा, जनकनंदिनी सीतेचा शोध सर्वत्र घे.