सूर्यास्त झाला आणि रात्र दाटली, तेव्हा वायुपुत्र हनुमानाने आपले शरीर आकुंचन करून मांजरीच्या आकाराचा केला. तो देखावा पाहणाऱ्याला अद्भुत वाटावा असा होता. संध्याकाळच्या त्या वेळेस, तेजस्वी आणि उत्साही हनुमान वेगाने उडी मारून सुंदर लंकेत शिरला. ही लंका रुंद रस्त्यांनी नीट विभागलेली, आणि राजमार्गांनी सजलेली होती. शहरात सर्वत्र सुवर्णासारख्या झळाळणाऱ्या खांबांनी, सुंदर गाळण्यांनी आणि सुवर्णासारख्या जाळ्यांनी सजलेली प्रासादांची रांगा होत्या. हे दृश्य गंधर्वांच्या नगरीसारखे भासत होते. सात मजली, आठ मजली उंच इमारती, त्यांचे मजले स्फटिक आणि सोन्याच्या अलंकारांनी सजवलेले दिसत होते. विविध रंगांच्या मणिवज्रांनी, पाचूच्या पट्ट्यांनी आणि मोत्यांच्या माळांनी त्या राक्षसांच्या हवेल्या झगमगत होत्या. सोन्याने मढवलेली आणि विविध अलंकारांनी सुशोभित केलेली राक्षसांच्या राजवाड्यांची द्वारे सर्व लंकेला प्रकाशमान करत होती. अशी अद्भुत आणि अमानवी रूपाची लंका पाहून, हनुमानाच्या मनात एकीकडे आनंद तर दुसरीकडे वैषादही दाटला; कारण त्याला वैदेही सीतेच्या शोधाची ओढ लागली होती. त्याने पाहिले की, हे नगर शुभ्र मनोऱ्यांनी, सुवर्णाच्या द्वारांनी, रावणाच्या भुजांनी रक्षित, आणि प्रचंड शक्तिशाली रात्रिचर राक्षसांनी पहारा दिलेले आहे. त्या वेळी, आकाशात चंद्र तारकांच्या संगतीने हजारो किरणांनी जगाला शीतल प्रकाश देत होता. हनुमानाने तो चंद्र पाहिला—शंखासारखा शुभ्र, दूधासारखा स्वच्छ, कमळाच्या रेशमासारखा उजळ, जणू तलावातून बाहेर पडणारा हंसच. यानंतर, हनुमान, वायुपुत्र, सूक्ष्मरूप धारण करून एका उंच पर्वतशिखरावर उभा राहिला, जो आकाशात लटकणाऱ्या काळ्या मेघासारखा भासत होता. त्या महाबली हनुमानाने रात्रीच लंकेत प्रवेश केला—ती लंका सुंदर उद्यानांनी, जलाशयांनी समृद्ध, आणि रावणाच्या अधिपत्याखाली होती. शहर सर्व बाजूंनी मजबूत आणि समृद्ध, हिरव्या झाडांनी, सुंदर द्वारांनी, आणि शुभ्र दरवाज्यांनी सजलेले होते. रक्षकांनी वेढलेले, नागलोकासारखे तेजस्वी, विजांच्या चमकांनी झगमगणारे, आणि ताऱ्यांच्या झुंडीने वेढलेले होते. प्रचंड वाऱ्यांच्या गडगडाटाने निनादणारे, अमरावती नगरीच्या वैभवासारखे, सुवर्णाच्या भिंतींनी घेरलेले हे नगर होते. झेंड्यांनी आणि घंटांच्या निनादाने शोभिवंत झालेल्या या लंकेच्या तटावर हनुमानाने चपळतेने उडी मारली. सर्वत्र त्याने सुवर्णद्वार, शुद्ध पाचूच्या गोट्यांची चौकटी, हिरा, स्फटिक, मोती यांनी सजलेले मजले पाहिले. सोन्याच्या आणि चांदीच्या झळाळत्या मार्गांनी, पायऱ्या पाचूच्या, पायऱ्यांमध्ये स्फटिकाची धूळ, आणि आकाशात जाणाऱ्या वाटा अशा सुंदर रचना होत्या. सर्वत्र बगळ्यांचा, मोरांचा, राजहंसांचा आवाज, आणि वाद्य व अलंकारांचा निनाद ऐकू येत होता. हे नगर जणू देवांच्या ऐश्वर्याशी स्पर्धा करणारे, आकाशात उगवलेले भासत होते. राक्षसांचा राजा रावण याच्या या लंकेचे वैभव, समृद्धी आणि अभेद्य रक्षण पाहून हनुमान विचार करू लागला—"ही नगरी बलपूर्वक कुणीही जिंकू शकणार नाही. रावणाच्या सैन्याने चोहोबाजूंनी सज्ज असलेली ही लंका फक्त कुमुद, अंगद, सुषेण, मैंद, द्विविद किंवा विवस्वतपुत्र, हरिपुत्र कुशपर्वण, ऋक्षराज किंवा माझ्यासारख्या पराक्रमी वानरासाठीच कीर्तीचे साधन ठरू शकेल." रामाची अपार शक्ती, लक्ष्मणाचे शौर्य आठवून हनुमानाच्या मनात आनंद भरून आला. त्याने लंकेला अलंकारिक वस्त्रांनी, गायींच्या खुणेच्या मुकुटाने, सुगंधी उटण्यांनी आणि विविध अलंकारांनी सजलेली दिसली. दिव्यांची आणि तेजस्वी ग्रहांच्या प्रकाशाने त्या नगरातील अंधकार नाहीसा झाला होता. त्या वेळी, लंकेने स्वतःच्या मूळ रूपात, वायुपुत्र हनुमान—या वानरश्रेष्ठाचा लंकेत प्रवेश होताना पाहिला. रावणाच्या अधीन असलेल्या या लंकेने भयंकर चेहरा घेऊन, समोर उभी राहत मोठा गडगडाट केला आणि हनुमानाला उद्देशून म्हणाली, "कोण आहेस तू? आणि कोणत्या हेतूने या वनात राहणाऱ्या वानरा, येथे आला आहेस? सत्य सांग, तुझे प्राण शिल्लक असतानाच." ती पुढे म्हणाली, "वानरा, रावणाच्या सैन्याने रक्षित असलेल्या या लंकेत तुझ्यासाठी प्रवेश शक्य नाही." तेव्हा हनुमान त्या समोर उभ्या असलेल्या लंकेला म्हणाला, "तू विचारलेस त्याचे सत्य मी सांगतो. पण तू कोण आहेस? अशा राक्षसी डोळ्यांनी, रागाने मला कठोर शब्द का बोलतेस?" हनुमानाची ही विचारणा ऐकून, इच्छानुरूप रूप धारण करणारी लंका संतापाने उत्तरली, "मी या नगरीची अभेद्य रक्षक आहे, रावणाच्या आज्ञेची वाट पाहणारी. मला दुर्लक्षित करून या नगरीत प्रवेश करणे अशक्य आहे. आज मी तुला ठार करून तुझे प्राण हिरावून घेईन." "मीच ही लंका आहे, वानरा! सर्व बाजूंनी मीच तिचे रक्षण करते—हे मी तुला स्पष्टपणे सांगितले आहे.