वनराज हनुमान, अंगद, तारा आणि त्यांच्या सोबतींच्या वानरांनी दक्षिण दिशेकडे शोध घेतला होता. एक दिवस, ते सर्वजण एक उंच डोंगरावर चढले, पण त्यांना रामाची प्रिय सीता कुठेच दिसली नाही. डोंगरावर अनेक गुहा आणि दाट झाडे दिसत होती. ते वानर त्या डोंगरावर सर्वत्र पाहू लागले. अखेरीस, ते थकून आणि दमून खाली उतरले आणि एका झाडाच्या सावलीत थोडा वेळ विसावले. थोडा वेळ विश्रांती घेतल्यावर, त्यांचा थोडासा थकवा कमी झाला आणि पुन्हा एकदा त्यांनी दक्षिण दिशेचा पूर्ण शोध घ्यायचे ठरवले. हनुमानाच्या नेतृत्वाखाली हे श्रेष्ठ वानर पुन्हा निघाले. त्यांनी विंध्य पर्वताला आपली सुरुवात मानली आणि सर्वत्र शोध घेतला. या शोधात, हनुमान, तारा आणि अंगद यांनी विंध्य पर्वताच्या गुहा आणि दाट झाडीत शोध सुरु केला. त्या पर्वतावर सिंह, वाघ आणि मोठ्या धबधब्यांनी भरलेल्या गुहा होत्या. ते पर्वताच्या दक्षिण-पश्चिम टोकावर पोहोचले आणि तिथे काही काळ थांबले. त्या प्रदेशात शोध घेणे खूप कठीण होते. तिथे गुहा, दाट झाडे आणि विस्तीर्ण भाग होता. वायुपुत्र हनुमानाने संपूर्ण पर्वत शोधला. गज, गवाक्ष, गवय, शरभ आणि गंधमादन हे वानर एकमेकांपासून वेगळे, पण फार दूर नव्हते. मैंद, द्विविद, हनुमान, जांबवान, युवराज अंगद आणि वनात राहणारा तारा हेही तिथे होते. दक्षिण दिशेतील पर्वतरांगांनी व्यापलेल्या भागाचा शोध घेत असताना, त्यांनी एक उघडी गुहा पाहिली. ही दुर्गमृक्ष नावाची गुहा होती, जी एका राक्षसाने राखली होती. वानरांना भूक आणि तहानेने त्रस्त व्हायला लागले होते. ते पाण्याच्या शोधात त्या गुहेकडे गेले. त्या गुहेवर वेली आणि झाडे वाढली होती. तिथून बगळे, हंस आणि सरस पक्षी बाहेर येत होते. चक्रवाक बदकंही तिथून बाहेर पडत होती, ज्यांची पिसं कमळाच्या परागाने लाल झाली होती. त्या सुवासिक आणि कठीण प्रवेश असलेल्या गुहेकडे पोहोचल्यावर, श्रेष्ठ वानरांना आश्चर्य आणि चिंता वाटली. त्यांना त्या गुहेवर शंका आली. तरीही, आनंदित आणि उत्साही होऊन, हे बलवान वानर त्या गुहेत शिरले. तिथे अनेक प्राणी आणि पक्ष्यांची गर्दी होती, जणू काही राक्षसाधिपतींचे निवासस्थानच होते. ती गुहा भयंकर, अंधारलेली आणि सर्व बाजूंनी कठीण होती. वनातील सर्व प्रकारच्या गुहांचा शोध घेणारा हनुमान वानरांना म्हणाला, “आपण दक्षिण दिशेतील पर्वतरांगांनी व्यापलेल्या भागाचा शोध घेतला, पण आपल्याला मैथिली (सीता) अजूनही सापडलेली नाही. पण या गुहेतून हंस, बगळे आणि सरस पक्षी बाहेर येताना दिसतात.” चक्रवाक पक्षी पाण्यातून भिजलेले, सर्व दिशांना उडताना दिसत होते. म्हणूनच, हनुमान म्हणाला, “इथे कुठेतरी पाणी असायलाच हवे – कदाचित विहीर किंवा तळे.” आणि त्या गुहेच्या प्रवेशद्वारावर हिरवीगार झाडे उभी होती. हे ऐकून सर्व वानर त्या अंधारलेल्या गुहेत शिरले. आत गेल्यावर, त्यांना सूर्य किंवा चंद्राचा प्रकाशही दिसत नव्हता; त्यामुळे त्यांच्या अंगावर शहारे आले. तिथे त्यांनी सिंह, विविध वन्य प्राणी आणि पक्षी पाहिले. वाघासारखे बलवान वानर त्या अंधारलेल्या गुहेत शिरले, पण तिथे त्यांची नजर, तेज किंवा शक्ती काहीच काम करत नव्हती. अंधारात त्यांची दृष्टी वाऱ्यासारखी इकडे तिकडे फिरत होती आणि ते वानर-गजराज त्या गुहेत वेगाने पुढे गेले. गुहेत आत शिरता शिरता, त्यांनी एक अत्यंत तेजस्वी आणि रम्य प्रदेश पाहिला. त्या भयंकर गुहेत, विविध झाडांनी व्यापलेल्या जागेत, वानरांनी एकमेकांना धरून, जवळपास एक योजन अंतर पार केले. ते अत्यंत थकलेले, तहानेलेले आणि गोंधळलेले होते, पाण्याचा शोध घेत होते. काही काळ त्यांनी त्या गुहेत फिरून शोध घेतला. अखेरीस, वानर अगदी कृश झाले, त्यांच्या चेहऱ्यावर थकवा स्पष्ट दिसत होता. आशा संपली असता, अचानक त्यांना कुठेतरी प्रकाश दिसला. त्या प्रकाशमय, अंधाररहित जागी पोहोचल्यावर, त्यांना एक सुंदर वन दिसले. तिथे त्यांनी अग्नीप्रमाणे तेजस्वी, सुवर्णाने बनलेली झाडे पाहिली—साल, ताड, तमाळ, पुनाग, वंजुळ आणि धव झाडे तिथे होती. चंपक, नाग आणि फुलांनी बहरलेली कर्णिकार झाडे, सुवर्ण पुष्पगुच्छ आणि विविध लाल कोंबांनी सजलेली होती. सोन्याच्या अलंकारांनी सजलेले वेलींचे मुकुट त्या झाडांवर होते. काही झाडे तर बालसूर्याप्रमाणे भासत होती, आणि काही बेंरील (वैडूर्य) रत्नांनी बनलेल्या व्यासपीठांनी सजलेली होती. त्या झाडांचे रूप अत्यंत तेजस्वी आणि सुवर्णमय होते. निळ्या रंगाच्या नीलकमलांनी वेढलेली तळी, आजूबाजूला पक्ष्यांचा वावर होता. सोन्याच्या मोठमोठ्या झाडांनी वेढलेला तो प्रदेश सूर्याच्या उदयासारखा भासत होता. तिथे शुद्ध सोन्याचे मासे आणि मोठमोठी कमळे होती. तिथे त्यांनी स्वच्छ पाण्याने भरलेली कमळतळी पाहिली, तसेच सुवर्ण आणि चांदीच्या प्रासादांचीही झलक दिसली. सुवर्ण खिडक्या, मोत्यांच्या जाळ्यांनी झाकलेली, आणि सोन्या-चांदीच्या जमिनी, बेंरील रत्नांनी सजविलेल्या होत्या. सर्वत्र वानरांना तेजस्वी आणि सुंदर घरे दिसत होती. फुलांनी आणि फळांनी लगडलेली झाडे, प्रवाळ आणि रत्नांसारखी भासत होती. सर्वत्र सुवर्णमधमाश्या आणि मध दिसत होते. रत्नांनी आणि सोन्याने सजवलेली शय्याविश्रांती, आसने तिथे होती. आजूबाजूला सोनं, चांदी आणि कांस्याने बनवलेल्या विविध आणि मोठ्या भांड्यांचे ढीग दिसत होते. अशा प्रकारे, वानरांनी त्या अद्भुत, तेजस्वी आणि संपन्न गुहेत प्रवेश केला आणि आश्चर्यचकित झाले.