सर्व शंका आणि संभ्रम दूर करून, रामाच्या तेजस्वी पत्नीचा शोध घ्या, असे आदेश वानरांना देण्यात आले. समुद्रात शंभर योजन अंतरावर पुष्पितक नावाचे एक भव्य पर्वत आहे, जे सिद्ध आणि चारणांनी वंदनीय आहे. हे पर्वत सूर्य आणि चंद्राच्या किरणांसारखे तेजस्वी आहे, समुद्राच्या पाण्याने वेढलेले असून त्याची विशाल शिखरे आकाशाला जणू स्पर्श करतात. त्या पर्वतावर एक सुवर्ण शिखर आहे, जे सूर्यदेवाची पूजा करतात, आणि एक चांदीसारखे शुभ्र शिखर आहे, जे चंद्रदेवाची पूजा करतात; परंतु जे कृतघ्न, क्रूर किंवा विश्वासघातकी आहेत, त्यांना हे पर्वत दिसत नाही. वानरांनो, त्या पर्वताला नमस्कार करून तेथे सुद्धा शोधा; त्यापुढे सूर्यवान नावाचे एक भयंकर पर्वत आहे. चौदा योजन लांब आणि अत्यंत कठीण अशा वाटेने ते पार केल्यावर वैद्युत नावाचा पर्वत येतो. तिथे सर्व इच्छित फळे देणारी झाडे आहेत, जेथे नेहमीच आनंद मिळतो; तिथल्या उत्तम मुळे आणि फळांचा आस्वाद घ्या. तेथील मध देखील प्या आणि मग पुढे जा; पुढे कुंजर नावाचा डोळ्यांना आणि मनाला आनंद देणारा पर्वत आहे. तिथे विश्वकर्म्याने बांधलेले अगस्त्य ऋषींचे निवासस्थान आहे, जे दहा योजन उंच आणि एक योजन रुंद आहे. तेथे एक दिव्य सुवर्ण मंदिर आहे, विविध रत्नांनी अलंकृत; आणि तिथेच भोगवती नावाचे नागांचे नगर आहे. त्या नगराच्या रुंद रस्त्यांचे संरक्षण भयंकर विषारी आणि धारदार दात असलेल्या नागांनी केले आहे. त्या नगरीत भयानक नागराज वासुकी राहतात; त्या भोगवती नगरीचा सुद्धा शोध घ्या. त्या परिसरात जे काही प्राणी आहेत, त्यांच्या पलीकडे महाबलवान वृषभाचे निवासस्थान आहे. तिथे ऋषभ नावाचा प्रसिद्ध पर्वत आहे, जो सर्व रत्नांनी बनलेला आहे, आणि त्यावर गोशीर्षक, पद्मक, हरिश्याम आणि चंदनाची झाडे आहेत. त्या भयंकर वनाचे रक्षण रोहितास नावाचे गंधर्व करतात; तिथे पाच गंधर्वप्रमुख राहतात, जे सूर्याप्रमाणे तेजस्वी आहेत—शैलूष, ग्रामणी, शिक्ष, शुक आणि बभ्रु. हे सर्व सूर्य, चंद्र आणि अग्निसारखे तेजस्वी असून, सत्कर्म करणारे आहेत. पृथ्वीच्या टोकावर हे अजिंक्य योद्धे वास करतात, ज्यांनी स्वर्गालाही मागे टाकले आहे; त्या पलीकडे जाऊ नका, कारण तिथे पितृलोक आहे, जो अत्यंत भयानक आहे. हे यमाचे नगर आहे, जे घन अंधाराने वेढलेले आहे; वानरवीरांनो, इथपर्यंतच शोध घेता येईल—त्यापुढे जाण्याचा मार्ग कोणत्याही सजीवासाठी नाही. हे सर्व बघून आणि वैदेही कुठे आहे हे जाणून घ्या आणि मग परत या. जो कोणी एका महिन्यात परत येऊन 'सीता सापडली' असे सांगेल, त्याला माझ्याइतके सुख आणि संपत्ती मिळेल, आणि तो आनंदाने राहील. तो मला माझ्या प्राणांपेक्षा प्रिय असेल; त्याने कितीही अपराध केले असले तरी तो माझा आप्त होईल. तुम्ही सर्व अतुलनीय सामर्थ्य आणि शौर्य असलेले, श्रेष्ठ कुळात जन्मलेले आणि उत्तम गुणांनी संपन्न आहात; म्हणून सर्व शक्तीने मनुष्यराजाच्या कन्या सीतेचा शोध घ्या. आता वाल्मीकी रामायणाच्या कीष्किंधा कांडातील बेचाळीसावे सर्ग ऐका. त्यानंतर सुग्रीवाने वानरांना पाठवून, मेघासारख्या रंगाच्या सुसेन या वानराला दक्षिण दिशेच्या शोधासाठी बोलावले. सुसेन जवळ येऊन, ताऱ्याचे वडील असलेल्या या राजा आणि बलाढ्य सासऱ्याला सुग्रीवाने आदराने संबोधले. त्याने महर्षींचा पुत्र, तेजस्वी आणि इंद्रासारखा तेज असलेला वानर मारिच आणि त्याच्या सोबत असलेल्या शूर वानरांना उद्देशून बोलले. ज्ञान आणि पराक्रमाने युक्त, गरुडासारखे तेजस्वी मारिचाचे पुत्र—मारिच, अर्चिर्माल्य आणि बलाढ्य वानर—यांना पश्चिम दिशेला पाठवले. सुसेनाच्या नेतृत्वाखाली दोन लक्ष श्रेष्ठ वानर निघाले. सुसेनाच्या नेतृत्वाखाली, तुम्ही वैदेहीचा शोध सौराष्ट्र, बाह्लिक आणि चंद्रचित्र भागात घ्या. तेथील फुललेल्या आणि रम्य प्रदेशात, प्राचीन आणि विशाल नगरांमध्ये, घनदाट पुंनागाच्या जंगलात, कुक्षीमध्ये, बकुल आणि उद्दालकाच्या दाट बनात शोधा. त्याचप्रमाणे, screw-pine च्या झाडांच्या जाळ्यात, उलट वाहणाऱ्या थंड आणि पवित्र नद्यांमध्ये शोधा. तिथल्या ऋषींच्या अरण्यात आणि जंगली पर्वतरांगांमध्ये—त्या पठारांवर, जेथे प्रामुख्याने वाळवंट आहे, तिथे उंच आणि थंड दगड आहेत. पश्चिम दिशेतील पर्वतरांगांनी व्यापलेल्या आणि कठीण वाटांनी भरलेल्या प्रदेशाचा शोध घेऊन, मग पश्चिम समुद्राकडे जा. तिथे पोहोचल्यावर, तुम्ही व्हेल आणि मगरांनी भरलेल्या पाण्याचे दर्शन घ्याल; मग screw-pine च्या जाळ्यात आणि तमाळाच्या दाट बनात वानर विहार करतील, तसेच नारळाच्या बागांमध्येही. तिथे सीतेचा आणि रावणाच्या निवासाचा शोध घ्या. किनाऱ्यालगतच्या पर्वतांवर आणि जंगलात, मुरविपत्तन आणि रम्य जातापुरा नगरीत शोधा. तसेच अवंती, अंगलेप आणि अज्ञात जंगलात, तसेच इतर मोठ्या राज्ये आणि नगरांमध्ये शोधा. सिंधू आणि समुद्राच्या संगमावर, सोमगिरी नावाचा एक महान पर्वत आहे, ज्याला शंभर शिखरे आणि मोठमोठी झाडे आहेत. त्याच्या सुंदर पठारांवर पंख असलेले सिंह राहतात, जे व्हेल, मासे आणि हत्ती यांचा वापर करून आपली घरटी बांधतात. त्या पर्वतावर असलेल्या सिंहांच्या घरट्यात आणि शिखरांवर अभिमानी आणि समाधानी हत्ती राहतात, ज्यांचा गर्जना मेघांच्या गडगडाटासारखा आहे. अशा प्रकारे सुग्रीवाने वानरांना मार्गदर्शन करून, विविध दिशांना सीतेच्या शोधासाठी पाठवले.