തത്രാപി ഖലു മേ ദോഷം കര്തും നാര്ഹസി രാഘവ। ത്വം ഹി ദൃഷ്ടാര്ഥതത്ത്വജ്ഞഃ പ്രജാനാം ച ഹിതേ രതഃ। കാര്യകാരണസിദ്ധൌ ച പ്രസന്നാ ബുദ്ധിരവ്യയാ
അതിനും രാഘവനേ, നീ എന്നെ കുറ്റം പറയേണ്ട. നീയ ведь കാര്യങ്ങളുടെ യഥാര്ത്ഥ സ്വഭാവം കാണുന്നവനും ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തില് മനസ്സിടുന്നവനും കര്മ്മഫലങ്ങള് മനസ്സിലാക്കുന്ന വ്യക്തമായ ബുദ്ധിയുള്ളവനുമാണ്.
മാമപ്യവഗതം ധര്മാദ് വ്യതിക്രാന്തപുരസ്കൃതമ്। ധര്മസംഹിതയാ വാചാ ധര്മജ്ഞ പരിപാലയ
ഞാനും ധര്മ്മം മറികടന്നുപോയിട്ടുണ്ടെങ്കില്, അറിയാതെ ചെയ്താലും അറിയാമായിരുന്നാലും, ധര്മ്മം അറിയുന്നവനേ, നീ ധര്മ്മം നിറഞ്ഞ വാക്കുകളാല് എന്നെ സംരക്ഷിക്കണം.
ബാഷ്പസംരുദ്ധകണ്ഠസ്തു വാലീ സാര്തരവഃ ശനൈഃ। ഉവാച രാമം സമ്പ്രേക്ഷ്യ പങ്കലഗ്ന ഇവ ദ്വിപഃ
കണ്ണീര് കണ്പുറ്റിയ കണ്ഠത്തോടെ വാലി വേദനയോടെ അലറിക്കൊണ്ട്, മണ്ണില് കുടുങ്ങിയാനെപ്പോലെ രാമനെ നോക്കി പതുക്കെ പറഞ്ഞു.
ന ചാത്മാനമഹം ശോചേ ന താരാം നാപി ബാന്ധവാന്। യഥാ പുത്രം ഗുണജ്യേഷ്ഠമങ്ഗദം കനകാങ്ഗദമ്
ഞാന് എന്നെക്കുറിച്ചോ, താരയെക്കുറിച്ചോ, ബന്ധുക്കളെക്കുറിച്ചോ അത്ര ദുഃഖിക്കുന്നില്ല. എങ്കിലും ഗുണത്തില് ശ്രേഷ്ഠനും പൊന്നുപൂണ്ടും അങ്ങദനെന്ന എന്റെ മകനെക്കുറിച്ചാണ് ഏറ്റവും കൂടുതല് ദുഃഖം.
സ മമാദര്ശനാദ് ദീനോ ബാല്യാത് പ്രഭൃതി ലാലിതഃ। തടാക ഇവ പീതാമ്ബുരുപശോഷം ഗമിഷ്യതി
എന്നെ കാണാനാവാതെ, ബാല്യത്തില് നിന്നുതന്നെ വളര്ത്തിയ എന്റെ മകന് ദു:ഖത്തില് ആഴ്ന്ന്, വെള്ളം കുടഞ്ഞു പോയ തടാകം പോലെ ക്ഷയിക്കും.
ബാലശ്ചാകൃതബുദ്ധിശ്ച ഏകപുത്രശ്ച മേ പ്രിയഃ। താരേയോ രാമ ഭവതാ രക്ഷണീയോ മഹാബലഃ
അവന് ബാലനാണ്, ബുദ്ധി പൂര്ണ്ണമായി വളര്ന്നിട്ടില്ല, എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഏകമകനാണ്. താരയുടെ മഹാബലശാലിയായ മകന് രാമനേ, നീ അവനെ സംരക്ഷിക്കണം.
സുഗ്രീവേ ചാങ്ഗദേ ചൈവ വിധത്സ്വ മതിമുത്തമാമ്। ത്വം ഹി ഗോപ്താ ച ശാസ്താ ച കാര്യാകാര്യവിധൌ സ്ഥിതഃ
നീ സുഖ്രീവനും അങ്ങദനും ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ബുദ്ധി കാണിക്കണം. എന്തെന്നാൽ, നീയാണ് അവർക്കു രക്ഷകനും വഴികാട്ടിയുമാകുന്നത്, എന്ത് ചെയ്യണം, ചെയ്യരുത് എന്നതിൽ ഉറപ്പുള്ളവനുമാണ് നീ.
യാ തേ നരപതേ വൃത്തിര്ഭരതേ ലക്ഷ്മണേ ച യാ। സുഗ്രീവേ ചാങ്ഗദേ രാജംസ്താം ചിന്തയിതുമര്ഹസി
രാജാവേ, ഭരതനോടും ലക്ഷ്മണനോടും നീ കാണിക്കുന്ന പെരുമാറ്റം തന്നെയാണ് സുഖ്രീവനും അങ്ങദനും കാണിക്കേണ്ടത് എന്നതിനെക്കുറിച്ച് നീ ചിന്തിക്കണം.
മദ്ദോഷകൃതദോഷാം താം യഥാ താരാം തപസ്വിനീമ്। സുഗ്രീവോ നാവമന്യേത തഥാവസ്ഥാതുമര്ഹസി
എനിക്ക് വേണ്ടി പാപം ഏറ്റെടുത്ത, തപസ്സിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്ന താരയെ സുഖ്രീവൻ അവഗണിക്കാതിരിക്കാൻ നീ എങ്ങനെ ശ്രദ്ധിക്കുമോ, അതുപോലെ നീ തന്നെ പ്രവർത്തിക്കണം.
ത്വയാ ഹ്യനുഗൃഹീതേന ശക്യം രാജ്യമുപാസിതുമ്। ത്വദ്വശേ വര്തമാനേന തവ ചിത്താനുവര്തിനാ
നിന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചവൻ, നിന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് അനുസരിച്ച് ജീവിച്ചാൽ, രാജ്യം ഭരിക്കാൻ കഴിയും.
ശക്യം ദിവം ചാര്ജയിതും വസുധാം ചാപി ശാസിതുമ്। ത്വത്തോഽഹം വധമാകാംക്ഷന് വാര്യമാണോഽപി താരയാ
നിന്റെ വഴികാട്ടലിൽ സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും നേടാൻ കഴിയും; എന്നിരുന്നാലും, താര എന്നെ തടയുമ്പോഴും, ഞാൻ നിന്റെ കയ്യിൽ മരണം തേടുകയായിരുന്നു.
സുഗ്രീവേണ സഹ ഭ്രാത്രാ ദ്വന്ദ്വയുദ്ധമുപാഗതഃ। ഇത്യുക്ത്വാ വാനരോ രാമം വിരരാമ ഹരീശ്വരഃ
സുഖ്രീവൻ എന്ന സഹോദരനോടൊപ്പം ഞാൻ ഏകാന്തയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കുരങ്ങുകളുടെ രാജാവായ വാലി രാമനോട് മിണ്ടാതായി.
സ തമാശ്വാസയദ് രാമോ വാലിനം വ്യക്തദര്ശനമ്। സാധുസമ്മതയാ വാചാ ധര്മതത്ത്വാര്ഥയുക്തയാ
അപ്പോൾ രാമൻ, ധർമ്മത്തിന്റെ അർത്ഥം നിറഞ്ഞ, നല്ലവരാൽ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്ന വാക്കുകൾ കൊണ്ട് വ്യക്തമായ മനസ്സുള്ള വാലിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ന സംതാപസ്ത്വയാ കാര്യ ഏതദര്ഥം പ്ലവങ്ഗമ। ന വയം ഭവതാ ചിന്ത്യാ നാപ്യാത്മാ ഹരിസത്തമ। വയം ഭവദ്വിശേഷേണ ധര്മതഃ കൃതനിശ്ചയാഃ
ഈ കാരണത്താൽ നീ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല, കുരങ്ങേ; ഞങ്ങളെക്കുറിച്ചോ, നിന്നെക്കുറിച്ചോ നീ വിഷമിക്കേണ്ടതില്ല, കുരങ്ങുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ. ഈ കാര്യത്തിൽ ഞങ്ങൾ ധർമ്മപ്രകാരം ഉറച്ച തീരുമാനമെടുത്തവരാണ്.
ദണ്ഡ്യേ യഃ പാതയേദ് ദണ്ഡം ദണ്ഡ്യോ യശ്ചാപി ദണ്ഡ്യതേ। കാര്യകാരണസിദ്ധാര്ഥാവുഭൌ തൌ നാവസീദതഃ
ശിക്ഷ നൽകുന്നവനും ശിക്ഷ ലഭിക്കുന്നവനും, ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്തതുകൊണ്ടും അതിന്റെ കാരണവും നിറവേറ്റിയതുകൊണ്ടും, ഇരുവരും ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല.
തദ് ഭവാന് ദണ്ഡസംയോഗാദസ്മാദ് വിഗതകല്മഷഃ। ഗതഃ സ്വാം പ്രകൃതിം ധര്മ്യാം ദണ്ഡദിഷ്ടേന വര്ത്മനാ
അതിനാൽ, ഈ ശിക്ഷയിലൂടെ നീ പാപം വിട്ട്, നീതിയുള്ള വഴിയിൽ നിന്നു നിന്റെ സ്വഭാവം കൈവരിച്ചു.
ത്യജ ശോകം ച മോഹം ച ഭയം ച ഹൃദയേ സ്ഥിതമ്। ത്വയാ വിധാനം ഹര്യഗ്ര്യ ന ശക്യമതിവര്തിതുമ്
ദുഃഖവും മോഹവും ഹൃദയത്തിൽ ഉള്ള ഭയവും നീ വിട്ടുകളയണം; കാരണം, കുരങ്ങുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്ന വിധിയെ നീ മറികടക്കാൻ കഴിയില്ല.
യഥാ ത്വയ്യങ്ഗദോ നിത്യം വര്തതേ വാനരേശ്വര। തഥാ വര്തേത സുഗ്രീവേ മയി ചാപി ന സംശയഃ
കുരങ്ങുകളുടെ രാജാവേ, അങ്ങദൻ എപ്പോഴും നിനക്കൊപ്പം എങ്ങനെ ഭക്തിയോടെ ഇരിക്കുമോ, അതുപോലെ സുഖ്രീവനും എനിക്ക് ഭക്തിയോടെ ഇരിക്കണം, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
സ തസ്യ വാക്യം മധുരം മഹാത്മനഃ സമാഹിതം ധര്മപഥാനുവര്തിതമ്। നിശമ്യ രാമസ്യ രണാവമര്ദിനോ വചഃ സുയുക്തം നിജഗാദ വാനരഃ
മഹാത്മാവായ രാമന്റെ ഈ മധുരവും ആലോചനാപൂർവകവും ധർമ്മപഥം അനുസരിച്ചും ഉള്ള വാക്കുകൾ കേട്ടു, യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ കുരങ്ങൻ ഉചിതമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ശരാഭിതപ്തേന വിചേതസാ മയാ പ്രഭാഷിതസ്ത്വം യദജാനതാ വിഭോ। ഇദം മഹേന്ദ്രോപമഭീമവിക്രമ പ്രസാദിതസ്ത്വം ക്ഷമ മേ നരേശ്വര
അമ്പുകൾ കൊണ്ട് വേദനിച്ച മനസ്സോടെ ഞാൻ അറിയാതെ നിന്നോട് പറഞ്ഞത് ക്ഷമിക്കണം, മഹാബലശാലിയായ രാജാവേ, ഇന്ദ്രനോട് സമമായ വീര്യവും ഭയങ്കരമായ ധൈര്യവും ഉള്ളവനേ, നീ ദയചെയ്തു എന്നെ ക്ഷമിക്കണം.
thumb|ഏകോനവിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ ഏകോനവിംശഃ സര്ഗഃ ॥൪-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ കിഷ്കിന്ധാ കാണ്ഡത്തിലെ പത്തൊമ്പതാമത്തെ അധ്യായം കേൾക്കൂ.
സ വാനരമഹാരാജഃ ശയാനഃ ശരപീഡിതഃ। പ്രത്യുക്തോ ഹേതുമദ്വാക്യൈര്നോത്തരം പ്രത്യപദ്യത
അമ്പുകൾ കൊണ്ട് വേദനിച്ചു കിടന്ന കുരങ്ങുകളുടെ മഹാരാജാവ്, കാരണമുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ടും മറുപടി പറയാതെ കിടന്നു.
അശ്മഭിഃ പരിഭിന്നാങ്ഗഃ പാദപൈരാഹതോ ഭൃശമ്। രാമബാണേന ചാക്രാന്തോ ജീവിതാന്തേ മുമോഹ സഃ
കല്ലുകൾ കൊണ്ട് അവന്റെ ശരീരം തകർന്നു, വൃക്ഷങ്ങൾ കൊണ്ട് കഠിനമായി അടിക്കപ്പെട്ടു, രാമന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കീഴടക്കപ്പെട്ടു, ജീവൻ അവസാനിക്കുമ്പോൾ അവൻ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
തം ഭാര്യാ ബാണമോക്ഷേണ രാമദത്തേന സംയുഗേ। ഹതം പ്ലവഗശാര്ദൂലം താരാ ശുശ്രാവ വാലിനമ്
യുദ്ധത്തിൽ രാമന്റെ അമ്പ് കൊണ്ട് ഭർത്താവ് വധിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന്, കുരങ്ങുകളിൽ സിംഹനായ വാലി കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് താര കേട്ടു.
സാ സപുത്രാപ്രിയം ശ്രുത്വാ വധം ഭര്തുഃ സുദാരുണമ്। നിഷ്പപാത ഭൃശം തസ്മാദുദ്വിഗ്നാ ഗിരികന്ദരാത്
ആ ഭാര്യയും മകനുമൊത്ത് ഭർത്താവിന്റെ ക്രൂരമായ മരണവാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ, അതിവേദനയോടെ മലകുഹരത്തിൽ നിന്നു പുറത്ത് ഓടിയെത്തി.
യേ ത്വങ്ഗദപരീവാരാ വാനരാ ഹി മഹാബലാഃ। തേ സകാര്മുകമാലോക്യ രാമം ത്രസ്താഃ പ്രദുദ്രുവുഃ
അംഗദന്റെ കൂട്ടുകാരായ ശക്തിയുള്ള വാനരന്മാർ, രാമൻ വില്ലുമായി വരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ ഭയപ്പെട്ടു, പലദിശകളിലേക്കും ഓടി മറഞ്ഞു.
സാ ദദര്ശ തതസ്ത്രസ്താന് ഹരീനാപതതോ ദ്രുതമ്। യൂഥാദേവ പരിഭ്രഷ്ടാന് മൃഗാന് നിഹതയൂഥപാന്
അപ്പോൾ അവൾ ഭയപ്പെട്ട വാനരന്മാരെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് പിരിഞ്ഞ്, കൂട്ടനേതാവിനെ കൊന്നുപോയ Hirsch-കളെപ്പോലെ, വേഗത്തിൽ ഓടുന്നത് കണ്ടു.
താനുവാച സമാസാദ്യ ദുഃഖിതാന് ദുഃഖിതാ സതീ। രാമവിത്രാസിതാന് സര്വാനനുബദ്ധാനിവേഷുഭിഃ
വേദനയോടെ അവരോട് സമീപിച്ച അവൾ, രാമന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് കൂട്ടം പിരിഞ്ഞ് ഭയത്തോടെ ഓടുന്ന എല്ലാ വാനരന്മാരോടും ദുഃഖത്തോടെ സംസാരിച്ചു.
വാനരാ രാജസിംഹസ്യ യസ്യ യൂയം പുരഃസരാഃ। തം വിഹായ സുവിത്രസ്താഃ കസ്മാദ് ദ്രവത ദുര്ഗതാഃ
നിങ്ങൾ രാജസിംഹന്റെ പ്രധാന അനുയായികളായ വാനരന്മാരല്ലേ? അവനെ ഉപേക്ഷിച്ച് നിങ്ങൾ ഭയത്തിലും ദുർഘടിയിലും എന്തിനാണ് ഓടുന്നത്?
രാജ്യഹേതോഃ സ ചേദ് ഭ്രാതാ ഭ്രാത്രാ ക്രൂരേണ പാതിതഃ। രാമേണ പ്രഹിതൈര്ദൂരാന്മാര്ഗണൈര്ദൂരപാതിഭിഃ
രാജ്യത്തിനായി സഹോദരൻ തന്നെ ക്രൂരനായ മറ്റൊരു സഹോദരന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ദൂരത്ത് നിന്ന് വീണുപോയെങ്കിൽ,