പ്രതിജ്ഞാ ച മയാ ദത്താ തദാ വാനരസംനിധൌ। പ്രതിജ്ഞാ ച കഥം ശക്യാ മദ്വിധേനാനവേക്ഷിതുമ്
വാനരന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഞാൻ നൽകിയ വാഗ്ദാനം എങ്ങനെ ഞാൻ മറക്കാൻ കഴിയും? എന്റെ പോലുള്ളവൻ വാഗ്ദാനം പാലിക്കാതെ ഇരിക്കില്ല.
തദേഭിഃ കാരണൈഃ സര്വൈര്മഹദ്ഭിര്ധര്മസംശ്രിതൈഃ। ശാസനം തവ യദ് യുക്തം തദ് ഭവാനനുമന്യതാമ്
ഇവയെല്ലാം വലിയയും ധാർമ്മികവുമായ കാരണങ്ങളാണ്. അതിനാൽ, നീ നൽകുന്ന ആജ്ഞ ശരിയാണെന്ന് നീ തന്നെ അംഗീകരിക്കണം.
സര്വഥാ ധര്മ ഇത്യേവ ദ്രഷ്ടവ്യസ്തവ നിഗ്രഹഃ। വയസ്യസ്യോപകര്തവ്യം ധര്മമേവാനുപശ്യതാ
എല്ലാ സാഹചര്യത്തിലും നിന്നെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ധർമ്മം തന്നെയാണ്. സ്നേഹിതനെ സഹായിക്കുമ്പോൾ ധർമ്മം മാത്രം കണക്കാക്കണം.
ശക്യം ത്വയാപി തത്കാര്യം ധര്മമേവാനുവര്തതാ। ശ്രൂയതേ മനുനാ ഗീതൌ ശ്ലോകൌ ചാരിത്രവത്സലൌ। ഗൃഹീതൌ ധര്മകുശലൈസ്തഥാ തച്ചരിതം മയാ
നീയും ധർമ്മം അനുസരിച്ച് ആ കടമ ചെയ്യാൻ കഴിയും. മനുവിൻ്റെ ധാർമ്മികമായ രണ്ട് ശ്ലോകങ്ങൾ ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഞാനും അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ജീവിച്ചത്.
രാജഭിര്ധൃതദണ്ഡാശ്ച കൃത്വാ പാപാനി മാനവാഃ। നിര്മലാഃ സ്വര്ഗമായാന്തി സന്തഃ സുകൃതിനോ യഥാ
രാജാക്കന്മാർ ശിക്ഷ നൽകുമ്പോൾ, പാപം ചെയ്ത ആളുകൾ ശുദ്ധരായി സ്വർഗത്തിൽ എത്തുന്നു, നല്ലവരുടെ പോലെ.
ശാസനാദ് വാപി മോക്ഷാദ് വാ സ്തേനഃ പാപാത് പ്രമുച്യതേ। രാജാ ത്വശാസന് പാപസ്യ തദവാപ്നോതി കില്ബിഷമ്
ശിക്ഷയിലൂടെയോ മോചനത്തിലൂടെയോ കള്ളൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു. പക്ഷേ, രാജാവ് പാപിയെ ശിക്ഷിക്കാതെ വിട്ടാൽ ആ പാപം രാജാവിനേയും ബാധിക്കും.
ആര്യേണ മമ മാന്ധാത്രാ വ്യസനം ഘോരമീപ്സിതമ്। ശ്രമണേന കൃതേ പാപേ യഥാ പാപം കൃതം ത്വയാ
എന്റെ മഹത്വമുള്ള പൂർവ്വികനായ മന്ധാത്രൻ ഒരു വലിയ ദുർഘടം നേരിടാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ഒരു ശമനൻ പാപം ചെയ്തപ്പോൾ, നീ ചെയ്തതുപോലെയാണ് ആ പാപം.
അന്യൈരപി കൃതം പാപം പ്രമത്തൈര്വസുധാധിപൈഃ। പ്രായശ്ചിത്തം ച കുര്വന്തി തേന തച്ഛാമ്യതേ രജഃ
മറ്റു രാജാക്കന്മാർ പോലും അശ്രദ്ധയിൽ പാപം ചെയ്താൽ, അവർ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ ആ പാപം അകറ്റപ്പെടുന്നു.
തദലം പരിതാപേന ധര്മതഃ പരികല്പിതഃ। വധോ വാനരശാര്ദൂല ന വയം സ്വവശേ സ്ഥിതാഃ
അതിനാല് ദുഃഖം വേണ്ട, വാനരരാശികളിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഈ വധം ധര്മ്മം അനുസരിച്ചാണ് സംഭവിച്ചത്. ഞങ്ങള്ക്ക് സ്വതന്ത്രമായി എന്തും ചെയ്യാന് കഴിയില്ലല്ലോ.
ശൃണു ചാപ്യപരം ഭൂയഃ കാരണം ഹരിപുംഗവ। തച്ഛ്രുത്വാ ഹി മഹദ് വീര ന മന്യും കര്തുമര്ഹസി
ഇനി മറ്റൊരു കാരണവും കേള്ക്കൂ, വാനരഗണത്തിലെ പ്രധാനനേ. അതു കേട്ടാല് നീ കോപിക്കേണ്ടതില്ല, വീരനേ.
ന മേ തത്ര മനസ്താപോ ന മന്യുര്ഹരിപുംഗവ। വാഗുരാഭിശ്ച പാശൈശ്ച കൂടൈശ്ച വിവിധൈര്നരാഃ
എനിക്ക് ഇതിനെക്കുറിച്ച് ദുഃഖമോ കോപമോ ഇല്ല, വാനരശ്രേഷ്ഠനേ. മനുഷ്യര് പലവിധ വലകളും കുടകളും ഉപയോഗിച്ച്,
പ്രതിച്ഛന്നാശ്ച ദൃശ്യാശ്ച ഗൃഹ്ണന്തി സുബഹൂന് മൃഗാന്। പ്രധാവിതാന് വാ വിത്രസ്താന് വിസ്രബ്ധാനതിവിഷ്ഠിതാന്
മറഞ്ഞും തുറന്നും അനേകം മൃഗങ്ങളെ പിടിക്കുന്നു. ഓടുന്നവരെയും ഭയപ്പെട്ടവരെയും അശ്രദ്ധയോടെ നില്ക്കുന്നവരെയും ഉറച്ചു നില്ക്കുന്നവരെയും.
പ്രമത്താനപ്രമത്താന് വാ നരാ മാംസാശിനോ ഭൃശമ്। വിധ്യന്തി വിമുഖാംശ്ചാപി ന ച ദോഷോഽത്ര വിദ്യതേ
മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്ന മനുഷ്യര് ശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കുന്നവരെയും അശ്രദ്ധയുള്ളവരെയും പിന്നില് നിന്നോ നേരിട്ട് കൊണ്ടോ വെടിയുന്നു. ഇതില് തെറ്റൊന്നുമില്ല.
യാന്തി രാജര്ഷയശ്ചാത്ര മൃഗയാം ധര്മകോവിദാഃ। തസ്മാത് ത്വം നിഹതോ യുദ്ധേ മയാ ബാണേന വാനര। അയുധ്യന് പ്രതിയുധ്യന് വാ യസ്മാച്ഛാഖാമൃഗോ ഹ്യസി
ധര്മ്മത്തില് പ്രാവീണ്യമുള്ള രാജർഷിമാര് ഇവിടെ വേട്ടയാടാറുണ്ട്. അതുകൊണ്ടാണ് നീ യുദ്ധത്തില് എനിക്ക് വെടിയേറ്റ് വീണത്, വാനരനേ. നീ യുദ്ധം ചെയ്താലും ഇല്ലാതിരുന്നാലും, നീ ശാഖാമൃഗമായതിനാലാണ്.
ദുര്ലഭസ്യ ച ധര്മസ്യ ജീവിതസ്യ ശുഭസ്യ ച। രാജാനോ വാനരശ്രേഷ്ഠ പ്രദാതാരോ ന സംശയഃ
ദുര്ലഭമായ ധര്മ്മത്തിനും, ജീവനും, നല്ല ഭാഗ്യത്തിനും രാജാക്കന്മാരാണ് ദാതാക്കള്, വാനരശ്രേഷ്ഠനേ. ഇതില് സംശയമില്ല.
താന് ന ഹിംസ്യാന്ന ചാക്രോശേന്നാക്ഷിപേന്നാപ്രിയം വദേത്। ദേവാ മാനുഷരൂപേണ ചരന്ത്യേതേ മഹീതലേ
അവരെ ആഹാനിക്കരുത്, ദോഷം പറയരുത്, അപമാനിക്കരുത്, കഠിനമായ വാക്കുകള് പറയരുത്. ഇവര് മനുഷ്യരൂപത്തില് ഭൂമിയില് സഞ്ചരിക്കുന്ന ദേവന്മാരാണ്.
ത്വം തു ധര്മമവിജ്ഞായ കേവലം രോഷമാസ്ഥിതഃ। വിദൂഷയസി മാം ധര്മേ പിതൃപൈതാമഹേ സ്ഥിതമ്
നീയോ, ധര്മ്മം മനസ്സിലാക്കാതെ വെറും കോപം മാത്രം ആശ്രയിച്ച്, പിതാക്കളും പിതാമഹന്മാരും പാലിച്ച ധര്മ്മത്തില് എന്നെ കുറ്റം പറയുന്നു.
ഏവമുക്തസ്തു രാമേണ വാലീ പ്രവ്യഥിതോ ഭൃശമ്। ന ദോഷം രാഘവേ ദധ്യൌ ധര്മേഽധിഗതനിശ്ചയഃ
രാമന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോള് വാലി വളരെ ദുഃഖിതനായി. ധര്മ്മത്തില് ഉറപ്പു വന്നതുകൊണ്ട് രാഘവനില് തെറ്റ് കണ്ടില്ല.
പ്രത്യുവാച തതോ രാമം പ്രാഞ്ജലിര്വാനരേശ്വരഃ। യത് ത്വമാത്ഥ നരശ്രേഷ്ഠ തത് തഥൈവ ന സംശയഃ
അതിനുശേഷം വാനരരാജാവായ വാലി കൈകൂപ്പി രാമനോട് പറഞ്ഞു: മനുഷ്യരില് ശ്രേഷ്ഠനേ, നീ പറഞ്ഞത് ശരിയാണു, ഇതില് സംശയമില്ല.
പ്രതിവക്തും പ്രകൃഷ്ടേ ഹി നാപകൃഷ്ടസ്തു ശക്നുയാത്। യദയുക്തം മയാ പൂര്വം പ്രമാദാദ് വാക്യമപ്രിയമ്
ഉയര്ന്നവന് മാത്രമേ മറ്റൊരു ഉന്നതനോട് മറുപടി പറയാന് കഴിയൂ, താഴ്ന്നവന് അങ്ങനെ ചെയ്യാന് കഴിയില്ല. മുമ്പ് ഞാന് അശ്രദ്ധയില് തെറ്റായോ കഠിനമായോ വാക്കുകള് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കില്,
തത്രാപി ഖലു മേ ദോഷം കര്തും നാര്ഹസി രാഘവ। ത്വം ഹി ദൃഷ്ടാര്ഥതത്ത്വജ്ഞഃ പ്രജാനാം ച ഹിതേ രതഃ। കാര്യകാരണസിദ്ധൌ ച പ്രസന്നാ ബുദ്ധിരവ്യയാ
അതിനും രാഘവനേ, നീ എന്നെ കുറ്റം പറയേണ്ട. നീയ ведь കാര്യങ്ങളുടെ യഥാര്ത്ഥ സ്വഭാവം കാണുന്നവനും ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തില് മനസ്സിടുന്നവനും കര്മ്മഫലങ്ങള് മനസ്സിലാക്കുന്ന വ്യക്തമായ ബുദ്ധിയുള്ളവനുമാണ്.
മാമപ്യവഗതം ധര്മാദ് വ്യതിക്രാന്തപുരസ്കൃതമ്। ധര്മസംഹിതയാ വാചാ ധര്മജ്ഞ പരിപാലയ
ഞാനും ധര്മ്മം മറികടന്നുപോയിട്ടുണ്ടെങ്കില്, അറിയാതെ ചെയ്താലും അറിയാമായിരുന്നാലും, ധര്മ്മം അറിയുന്നവനേ, നീ ധര്മ്മം നിറഞ്ഞ വാക്കുകളാല് എന്നെ സംരക്ഷിക്കണം.
ബാഷ്പസംരുദ്ധകണ്ഠസ്തു വാലീ സാര്തരവഃ ശനൈഃ। ഉവാച രാമം സമ്പ്രേക്ഷ്യ പങ്കലഗ്ന ഇവ ദ്വിപഃ
കണ്ണീര് കണ്പുറ്റിയ കണ്ഠത്തോടെ വാലി വേദനയോടെ അലറിക്കൊണ്ട്, മണ്ണില് കുടുങ്ങിയാനെപ്പോലെ രാമനെ നോക്കി പതുക്കെ പറഞ്ഞു.
ന ചാത്മാനമഹം ശോചേ ന താരാം നാപി ബാന്ധവാന്। യഥാ പുത്രം ഗുണജ്യേഷ്ഠമങ്ഗദം കനകാങ്ഗദമ്
ഞാന് എന്നെക്കുറിച്ചോ, താരയെക്കുറിച്ചോ, ബന്ധുക്കളെക്കുറിച്ചോ അത്ര ദുഃഖിക്കുന്നില്ല. എങ്കിലും ഗുണത്തില് ശ്രേഷ്ഠനും പൊന്നുപൂണ്ടും അങ്ങദനെന്ന എന്റെ മകനെക്കുറിച്ചാണ് ഏറ്റവും കൂടുതല് ദുഃഖം.
സ മമാദര്ശനാദ് ദീനോ ബാല്യാത് പ്രഭൃതി ലാലിതഃ। തടാക ഇവ പീതാമ്ബുരുപശോഷം ഗമിഷ്യതി
എന്നെ കാണാനാവാതെ, ബാല്യത്തില് നിന്നുതന്നെ വളര്ത്തിയ എന്റെ മകന് ദു:ഖത്തില് ആഴ്ന്ന്, വെള്ളം കുടഞ്ഞു പോയ തടാകം പോലെ ക്ഷയിക്കും.
ബാലശ്ചാകൃതബുദ്ധിശ്ച ഏകപുത്രശ്ച മേ പ്രിയഃ। താരേയോ രാമ ഭവതാ രക്ഷണീയോ മഹാബലഃ
അവന് ബാലനാണ്, ബുദ്ധി പൂര്ണ്ണമായി വളര്ന്നിട്ടില്ല, എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഏകമകനാണ്. താരയുടെ മഹാബലശാലിയായ മകന് രാമനേ, നീ അവനെ സംരക്ഷിക്കണം.
സുഗ്രീവേ ചാങ്ഗദേ ചൈവ വിധത്സ്വ മതിമുത്തമാമ്। ത്വം ഹി ഗോപ്താ ച ശാസ്താ ച കാര്യാകാര്യവിധൌ സ്ഥിതഃ
നീ സുഖ്രീവനും അങ്ങദനും ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ബുദ്ധി കാണിക്കണം. എന്തെന്നാൽ, നീയാണ് അവർക്കു രക്ഷകനും വഴികാട്ടിയുമാകുന്നത്, എന്ത് ചെയ്യണം, ചെയ്യരുത് എന്നതിൽ ഉറപ്പുള്ളവനുമാണ് നീ.
യാ തേ നരപതേ വൃത്തിര്ഭരതേ ലക്ഷ്മണേ ച യാ। സുഗ്രീവേ ചാങ്ഗദേ രാജംസ്താം ചിന്തയിതുമര്ഹസി
രാജാവേ, ഭരതനോടും ലക്ഷ്മണനോടും നീ കാണിക്കുന്ന പെരുമാറ്റം തന്നെയാണ് സുഖ്രീവനും അങ്ങദനും കാണിക്കേണ്ടത് എന്നതിനെക്കുറിച്ച് നീ ചിന്തിക്കണം.
മദ്ദോഷകൃതദോഷാം താം യഥാ താരാം തപസ്വിനീമ്। സുഗ്രീവോ നാവമന്യേത തഥാവസ്ഥാതുമര്ഹസി
എനിക്ക് വേണ്ടി പാപം ഏറ്റെടുത്ത, തപസ്സിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്ന താരയെ സുഖ്രീവൻ അവഗണിക്കാതിരിക്കാൻ നീ എങ്ങനെ ശ്രദ്ധിക്കുമോ, അതുപോലെ നീ തന്നെ പ്രവർത്തിക്കണം.
ത്വയാ ഹ്യനുഗൃഹീതേന ശക്യം രാജ്യമുപാസിതുമ്। ത്വദ്വശേ വര്തമാനേന തവ ചിത്താനുവര്തിനാ
നിന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചവൻ, നിന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് അനുസരിച്ച് ജീവിച്ചാൽ, രാജ്യം ഭരിക്കാൻ കഴിയും.