ചപലശ്ചപലൈഃ സാര്ധം വാനരൈരകൃതാത്മഭിഃ। ജാത്യന്ധ ഇവ ജാത്യന്ധൈര്മന്ത്രയന് പ്രേക്ഷസേ നു കിമ്
നീയും അസ്ഥിരനാണ്, അങ്ങനെ തന്നെ അസ്ഥിരമായ മനസ്സുള്ള വാനരന്മാരുടെ ഇടയിലിരിക്കുന്നു. അന്ധനായവൻ അന്ധന്മാരോടൊപ്പം ആലോചിക്കുന്നതുപോലെയാണ് നീ ചെയ്യുന്നത്.
അഹം തു വ്യക്തതാമസ്യ വചനസ്യ ബ്രവീമി തേ। നഹി മാം കേവലം രോഷാത് ത്വം വിഗര്ഹിതുമര്ഹസി
ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നത് സത്യമായ വ്യക്തമായ വാക്കുകളാണ്. നീ വെറും കോപത്തിൽ മാത്രം എന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തേണ്ടതല്ല.
അസ്യ ത്വം ധരമാണസ്യ സുഗ്രീവസ്യ മഹാത്മനഃ। രുമായാം വര്തസേ കാമാത് സ്നുഷായാം പാപകര്മകൃത്
സുഗ്രീവൻ എന്ന മഹാത്മാവ് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ നീ രുമയോടൊപ്പം മോഹത്തിൽ പെട്ട്, പാപകരമായ പ്രവൃത്തിയാണ് ചെയ്തതെന്ന് അറിയണം.
തദ് വ്യതീതസ്യ തേ ധര്മാത് കാമവൃത്തസ്യ വാനര। ഭ്രാതൃഭാര്യാഭിമര്ശേഽസ്മിന് ദണ്ഡോഽയം പ്രതിപാദിതഃ
നീ ധർമ്മം വിട്ട് മോഹത്തിന്റെ വഴിയിലായപ്പോൾ, സഹോദരന്റെ ഭാര്യയെ സ്പർശിച്ചതിനുള്ള ശിക്ഷ ഇതാണ്.
നഹി ലോകവിരുദ്ധസ്യ ലോകവൃത്താദപേയുഷഃ। ദണ്ഡാദന്യത്ര പശ്യാമി നിഗ്രഹം ഹരിയൂഥപ
ലോകത്തിന്റെ രീതികൾക്ക് വിരുദ്ധമായി പെരുമാറുന്നവരെ ശിക്ഷിക്കാതെ മറ്റെന്തെങ്കിലും വഴി നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയില്ല, വാനരനായകനേ.
ന ച തേ മര്ഷയേ പാപം ക്ഷത്രിയോഽഹം കുലോദ്ഗതഃ। ഔരസീം ഭഗിനീം വാപി ഭാര്യാം വാപ്യനുജസ്യ യഃ
ഞാൻ ഒരു ഉന്നത വംശത്തിൽ ജനിച്ച ക്ഷത്രിയൻ ആണ്. അങ്ങനെ, അച്ഛന്റെ സഹോദരിയെയോ, സഹോദരന്റെ ഭാര്യയെയോ മോഹത്തിൽ സമീപിക്കുന്ന പാപം ഞാൻ ക്ഷമിക്കില്ല.
പ്രചരേത നരഃ കാമാത് തസ്യ ദണ്ഡോ വധഃ സ്മൃതഃ। ഭരതസ്തു മഹീപാലോ വയം ത്വാദേശവര്തിനഃ
ആരെങ്കിലും അങ്ങനെ മോഹത്തിൽ പെരുമാറിയാൽ, മരണശിക്ഷ തന്നെയാണ് വിധി. എന്നാൽ ഭരതൻ രാജാവാണ്, ഞങ്ങൾ അവന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരമാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
ത്വം ച ധര്മാദതിക്രാന്തഃ കഥം ശക്യമുപേക്ഷിതുമ്। ഗുരുധര്മവ്യതിക്രാന്തം പ്രാജ്ഞോ ധര്മേണ പാലയന്
നീ ധർമ്മം ലംഘിച്ചപ്പോൾ, ഗുരുവിന് വേണ്ടിയുള്ള കടമ മറന്നത് ഒരു ജ്ഞാനിയ്ക്ക് ക്ഷമിക്കാനാവില്ല.
ഭരതഃ കാമയുക്താനാം നിഗ്രഹേ പര്യവസ്ഥിതഃ। വയം തു ഭരതാദേശാവധിം കൃത്വാ ഹരീശ്വര। ത്വദ്വിധാന് ഭിന്നമര്യാദാന് നിഗ്രഹീതും വ്യവസ്ഥിതാഃ
ഭരതൻ മോഹത്തിൽ പെട്ടവരെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഉറപ്പുള്ളവനാണ്. ഞങ്ങൾ ഭരതന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിച്ച്, അതിരുവിട്ടവരെ നിയന്ത്രിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു, വാനരനായകനേ.
സുഗ്രീവേണ ച മേ സഖ്യം ലക്ഷ്മണേന യഥാ തഥാ। ദാരരാജ്യനിമിത്തം ച നിഃശ്രേയസ്കരഃ സ മേ
സുഗ്രീവനോടുള്ള എന്റെ സൗഹൃദം ലക്ഷ്മണനോടുള്ളത് പോലെ തന്നെയാണ്. അവന്റെ ഭാര്യക്കും രാജ്യത്തിനും വേണ്ടി ഞാൻ ചെയ്യുന്നത് ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്.
പ്രതിജ്ഞാ ച മയാ ദത്താ തദാ വാനരസംനിധൌ। പ്രതിജ്ഞാ ച കഥം ശക്യാ മദ്വിധേനാനവേക്ഷിതുമ്
വാനരന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഞാൻ നൽകിയ വാഗ്ദാനം എങ്ങനെ ഞാൻ മറക്കാൻ കഴിയും? എന്റെ പോലുള്ളവൻ വാഗ്ദാനം പാലിക്കാതെ ഇരിക്കില്ല.
തദേഭിഃ കാരണൈഃ സര്വൈര്മഹദ്ഭിര്ധര്മസംശ്രിതൈഃ। ശാസനം തവ യദ് യുക്തം തദ് ഭവാനനുമന്യതാമ്
ഇവയെല്ലാം വലിയയും ധാർമ്മികവുമായ കാരണങ്ങളാണ്. അതിനാൽ, നീ നൽകുന്ന ആജ്ഞ ശരിയാണെന്ന് നീ തന്നെ അംഗീകരിക്കണം.
സര്വഥാ ധര്മ ഇത്യേവ ദ്രഷ്ടവ്യസ്തവ നിഗ്രഹഃ। വയസ്യസ്യോപകര്തവ്യം ധര്മമേവാനുപശ്യതാ
എല്ലാ സാഹചര്യത്തിലും നിന്നെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ധർമ്മം തന്നെയാണ്. സ്നേഹിതനെ സഹായിക്കുമ്പോൾ ധർമ്മം മാത്രം കണക്കാക്കണം.
ശക്യം ത്വയാപി തത്കാര്യം ധര്മമേവാനുവര്തതാ। ശ്രൂയതേ മനുനാ ഗീതൌ ശ്ലോകൌ ചാരിത്രവത്സലൌ। ഗൃഹീതൌ ധര്മകുശലൈസ്തഥാ തച്ചരിതം മയാ
നീയും ധർമ്മം അനുസരിച്ച് ആ കടമ ചെയ്യാൻ കഴിയും. മനുവിൻ്റെ ധാർമ്മികമായ രണ്ട് ശ്ലോകങ്ങൾ ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഞാനും അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ജീവിച്ചത്.
രാജഭിര്ധൃതദണ്ഡാശ്ച കൃത്വാ പാപാനി മാനവാഃ। നിര്മലാഃ സ്വര്ഗമായാന്തി സന്തഃ സുകൃതിനോ യഥാ
രാജാക്കന്മാർ ശിക്ഷ നൽകുമ്പോൾ, പാപം ചെയ്ത ആളുകൾ ശുദ്ധരായി സ്വർഗത്തിൽ എത്തുന്നു, നല്ലവരുടെ പോലെ.
ശാസനാദ് വാപി മോക്ഷാദ് വാ സ്തേനഃ പാപാത് പ്രമുച്യതേ। രാജാ ത്വശാസന് പാപസ്യ തദവാപ്നോതി കില്ബിഷമ്
ശിക്ഷയിലൂടെയോ മോചനത്തിലൂടെയോ കള്ളൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു. പക്ഷേ, രാജാവ് പാപിയെ ശിക്ഷിക്കാതെ വിട്ടാൽ ആ പാപം രാജാവിനേയും ബാധിക്കും.
ആര്യേണ മമ മാന്ധാത്രാ വ്യസനം ഘോരമീപ്സിതമ്। ശ്രമണേന കൃതേ പാപേ യഥാ പാപം കൃതം ത്വയാ
എന്റെ മഹത്വമുള്ള പൂർവ്വികനായ മന്ധാത്രൻ ഒരു വലിയ ദുർഘടം നേരിടാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ഒരു ശമനൻ പാപം ചെയ്തപ്പോൾ, നീ ചെയ്തതുപോലെയാണ് ആ പാപം.
അന്യൈരപി കൃതം പാപം പ്രമത്തൈര്വസുധാധിപൈഃ। പ്രായശ്ചിത്തം ച കുര്വന്തി തേന തച്ഛാമ്യതേ രജഃ
മറ്റു രാജാക്കന്മാർ പോലും അശ്രദ്ധയിൽ പാപം ചെയ്താൽ, അവർ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ ആ പാപം അകറ്റപ്പെടുന്നു.
തദലം പരിതാപേന ധര്മതഃ പരികല്പിതഃ। വധോ വാനരശാര്ദൂല ന വയം സ്വവശേ സ്ഥിതാഃ
അതിനാല് ദുഃഖം വേണ്ട, വാനരരാശികളിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഈ വധം ധര്മ്മം അനുസരിച്ചാണ് സംഭവിച്ചത്. ഞങ്ങള്ക്ക് സ്വതന്ത്രമായി എന്തും ചെയ്യാന് കഴിയില്ലല്ലോ.
ശൃണു ചാപ്യപരം ഭൂയഃ കാരണം ഹരിപുംഗവ। തച്ഛ്രുത്വാ ഹി മഹദ് വീര ന മന്യും കര്തുമര്ഹസി
ഇനി മറ്റൊരു കാരണവും കേള്ക്കൂ, വാനരഗണത്തിലെ പ്രധാനനേ. അതു കേട്ടാല് നീ കോപിക്കേണ്ടതില്ല, വീരനേ.
ന മേ തത്ര മനസ്താപോ ന മന്യുര്ഹരിപുംഗവ। വാഗുരാഭിശ്ച പാശൈശ്ച കൂടൈശ്ച വിവിധൈര്നരാഃ
എനിക്ക് ഇതിനെക്കുറിച്ച് ദുഃഖമോ കോപമോ ഇല്ല, വാനരശ്രേഷ്ഠനേ. മനുഷ്യര് പലവിധ വലകളും കുടകളും ഉപയോഗിച്ച്,
പ്രതിച്ഛന്നാശ്ച ദൃശ്യാശ്ച ഗൃഹ്ണന്തി സുബഹൂന് മൃഗാന്। പ്രധാവിതാന് വാ വിത്രസ്താന് വിസ്രബ്ധാനതിവിഷ്ഠിതാന്
മറഞ്ഞും തുറന്നും അനേകം മൃഗങ്ങളെ പിടിക്കുന്നു. ഓടുന്നവരെയും ഭയപ്പെട്ടവരെയും അശ്രദ്ധയോടെ നില്ക്കുന്നവരെയും ഉറച്ചു നില്ക്കുന്നവരെയും.
പ്രമത്താനപ്രമത്താന് വാ നരാ മാംസാശിനോ ഭൃശമ്। വിധ്യന്തി വിമുഖാംശ്ചാപി ന ച ദോഷോഽത്ര വിദ്യതേ
മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്ന മനുഷ്യര് ശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കുന്നവരെയും അശ്രദ്ധയുള്ളവരെയും പിന്നില് നിന്നോ നേരിട്ട് കൊണ്ടോ വെടിയുന്നു. ഇതില് തെറ്റൊന്നുമില്ല.
യാന്തി രാജര്ഷയശ്ചാത്ര മൃഗയാം ധര്മകോവിദാഃ। തസ്മാത് ത്വം നിഹതോ യുദ്ധേ മയാ ബാണേന വാനര। അയുധ്യന് പ്രതിയുധ്യന് വാ യസ്മാച്ഛാഖാമൃഗോ ഹ്യസി
ധര്മ്മത്തില് പ്രാവീണ്യമുള്ള രാജർഷിമാര് ഇവിടെ വേട്ടയാടാറുണ്ട്. അതുകൊണ്ടാണ് നീ യുദ്ധത്തില് എനിക്ക് വെടിയേറ്റ് വീണത്, വാനരനേ. നീ യുദ്ധം ചെയ്താലും ഇല്ലാതിരുന്നാലും, നീ ശാഖാമൃഗമായതിനാലാണ്.
ദുര്ലഭസ്യ ച ധര്മസ്യ ജീവിതസ്യ ശുഭസ്യ ച। രാജാനോ വാനരശ്രേഷ്ഠ പ്രദാതാരോ ന സംശയഃ
ദുര്ലഭമായ ധര്മ്മത്തിനും, ജീവനും, നല്ല ഭാഗ്യത്തിനും രാജാക്കന്മാരാണ് ദാതാക്കള്, വാനരശ്രേഷ്ഠനേ. ഇതില് സംശയമില്ല.
താന് ന ഹിംസ്യാന്ന ചാക്രോശേന്നാക്ഷിപേന്നാപ്രിയം വദേത്। ദേവാ മാനുഷരൂപേണ ചരന്ത്യേതേ മഹീതലേ
അവരെ ആഹാനിക്കരുത്, ദോഷം പറയരുത്, അപമാനിക്കരുത്, കഠിനമായ വാക്കുകള് പറയരുത്. ഇവര് മനുഷ്യരൂപത്തില് ഭൂമിയില് സഞ്ചരിക്കുന്ന ദേവന്മാരാണ്.
ത്വം തു ധര്മമവിജ്ഞായ കേവലം രോഷമാസ്ഥിതഃ। വിദൂഷയസി മാം ധര്മേ പിതൃപൈതാമഹേ സ്ഥിതമ്
നീയോ, ധര്മ്മം മനസ്സിലാക്കാതെ വെറും കോപം മാത്രം ആശ്രയിച്ച്, പിതാക്കളും പിതാമഹന്മാരും പാലിച്ച ധര്മ്മത്തില് എന്നെ കുറ്റം പറയുന്നു.
ഏവമുക്തസ്തു രാമേണ വാലീ പ്രവ്യഥിതോ ഭൃശമ്। ന ദോഷം രാഘവേ ദധ്യൌ ധര്മേഽധിഗതനിശ്ചയഃ
രാമന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോള് വാലി വളരെ ദുഃഖിതനായി. ധര്മ്മത്തില് ഉറപ്പു വന്നതുകൊണ്ട് രാഘവനില് തെറ്റ് കണ്ടില്ല.
പ്രത്യുവാച തതോ രാമം പ്രാഞ്ജലിര്വാനരേശ്വരഃ। യത് ത്വമാത്ഥ നരശ്രേഷ്ഠ തത് തഥൈവ ന സംശയഃ
അതിനുശേഷം വാനരരാജാവായ വാലി കൈകൂപ്പി രാമനോട് പറഞ്ഞു: മനുഷ്യരില് ശ്രേഷ്ഠനേ, നീ പറഞ്ഞത് ശരിയാണു, ഇതില് സംശയമില്ല.
പ്രതിവക്തും പ്രകൃഷ്ടേ ഹി നാപകൃഷ്ടസ്തു ശക്നുയാത്। യദയുക്തം മയാ പൂര്വം പ്രമാദാദ് വാക്യമപ്രിയമ്
ഉയര്ന്നവന് മാത്രമേ മറ്റൊരു ഉന്നതനോട് മറുപടി പറയാന് കഴിയൂ, താഴ്ന്നവന് അങ്ങനെ ചെയ്യാന് കഴിയില്ല. മുമ്പ് ഞാന് അശ്രദ്ധയില് തെറ്റായോ കഠിനമായോ വാക്കുകള് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കില്,