ഇക്ഷ്വാകൂണാമിയം ഭൂമിഃ സശൈലവനകാനനാ। മൃഗപക്ഷിമനുഷ്യാണാം നിഗ്രഹാനുഗ്രഹേഷ്വപി
ഈ ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിന്റെ ഭൂമി, മലകളും കാടുകളും ഉൾപ്പെടെ, മൃഗങ്ങൾക്കും പക്ഷികൾക്കും മനുഷ്യർക്കും സംരക്ഷണത്തിനും ശിക്ഷയ്ക്കുമാണ്.
താം പാലയതി ധര്മാത്മാ ഭരതഃ സത്യവാനൃജുഃ। ധര്മകാമാര്ഥതത്ത്വജ്ഞോ നിഗ്രഹാനുഗ്രഹേ രതഃ
ആ ഭൂമിയെ ധാർമ്മികനും സത്യവാനുമായ ഭരതൻ, ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിവയുടെ താത്പര്യം അറിയുന്നവനും, ശിക്ഷയിലും അനുകമ്പയിലും ആസ്വദിക്കുന്നവനുമാണ് കാത്തുപോരുന്നത്.
നയശ്ച വിനയശ്ചോഭൌ യസ്മിന് സത്യം ച സുസ്ഥിതമ്। വിക്രമശ്ച യഥാ ദൃഷ്ടഃ സ രാജാ ദേശകാലവിത്
അവനിൽ നയവും വിനയവും ഉണ്ട്, സത്യം ഉറപ്പായിരിക്കുന്നു; വീരത്വവും സമയവും സ്ഥലം അറിയുന്ന രാജാവാണ് അവൻ.
തസ്യ ധര്മകൃതാദേശാ വയമന്യേ ച പാര്ഥിവാഃ। ചരാമോ വസുധാം കൃത്സ്നാം ധര്മസംതാനമിച്ഛവഃ
അവന്റെ ധാർമ്മികമായ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞങ്ങളും മറ്റു രാജാക്കന്മാരും മുഴുവൻ ഭൂമിയിലുടനീളം സഞ്ചരിക്കുന്നു, ധർമ്മം നിലനിൽക്കാനാണ് ആഗ്രഹം.
തസ്മിന് നൃപതിശാര്ദൂലേ ഭരതേ ധര്മവത്സലേ। പാലയത്യഖിലാം പൃഥ്വീം കശ്ചരേദ് ധര്മവിപ്രിയമ്
രാജാക്കന്മാരിൽ സിംഹനായ, ധർമ്മത്തിൽ പ്രിയമുള്ള ഭരതൻ മുഴുവൻ ഭൂമിയും ഭരിക്കുമ്പോൾ, ആരാണ് ധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുക?
തേ വയം മാര്ഗവിഭ്രഷ്ടം സ്വധര്മേ പരമേ സ്ഥിതാഃ। ഭരതാജ്ഞാം പുരസ്കൃത്യ നിഗൃഹ്ണീമോ യഥാവിധി
ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ പരമധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചു നിന്നു, ഭരതന്റെ ആജ്ഞ മുൻനിർത്തി, വഴിതെറ്റിയവരെ ശരിയായ രീതിയിൽ നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
ത്വം തു സംക്ലിഷ്ടധര്മശ്ച കര്മണാ ച വിഗര്ഹിതഃ। കാമതന്ത്രപ്രധാനശ്ച ന സ്ഥിതോ രാജവര്ത്മനി
നീ ധർമ്മത്തിൽ ദോഷം വന്നവനും, പ്രവൃത്തിയിൽ കുറ്റം ഉള്ളവനും, ആസക്തിയാൽ നിയന്ത്രിതനുമാണ്; രാജമാർക്കുള്ള വഴിയിൽ നിന്നല്ല നീ.
ജ്യേഷ്ഠോ ഭ്രാതാ പിതാ വാപി യശ്ച വിദ്യാം പ്രയച്ഛതി। ത്രയസ്തേ പിതരോ ജ്ഞേയാ ധര്മേ ച പഥി വര്തിനഃ
മൂത്ത സഹോദരൻ, അച്ഛൻ, അറിവ് നൽകുന്നവൻ — ഈ മൂവരും ധർമ്മപഥത്തിൽ നടക്കുന്നവർക്കു പിതാക്കളായി കണക്കാക്കണം.
യവീയാനാത്മനഃ പുത്രഃ ശിഷ്യശ്ചാപി ഗുണോദിതഃ। പുത്രവത്തേ ത്രയശ്ചിന്ത്യാ ധര്മശ്ചൈവാത്ര കാരണമ്
ചെറുപ്പക്കാരനായ മകൻ, ഗുണമുള്ള ശിഷ്യൻ — ഇവരെ മകനുപോലെ കണക്കാക്കണം; ഈ മൂന്നുപേരെയും മകനായി കരുതണം, അതിന് കാരണം ധർമ്മം തന്നെയാണ്.
സൂക്ഷ്മഃ പരമദുര്ജ്ഞേയഃ സതാം ധര്മഃ പ്ലവങ്ഗമ। ഹൃദിസ്ഥഃ സര്വഭൂതാനാമാത്മാ വേദ ശുഭാശുഭമ്
സത്യവാന്മാരുടെ ഇടയിൽ ധർമ്മം വളരെ സൂക്ഷ്മവും മനസ്സിലാക്കാൻ കഠിനവുമാണ്, വാനരാ; എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ആത്മാവാണ് നല്ലതും ചീത്തയും അറിയുന്നത്.
ചപലശ്ചപലൈഃ സാര്ധം വാനരൈരകൃതാത്മഭിഃ। ജാത്യന്ധ ഇവ ജാത്യന്ധൈര്മന്ത്രയന് പ്രേക്ഷസേ നു കിമ്
നീയും അസ്ഥിരനാണ്, അങ്ങനെ തന്നെ അസ്ഥിരമായ മനസ്സുള്ള വാനരന്മാരുടെ ഇടയിലിരിക്കുന്നു. അന്ധനായവൻ അന്ധന്മാരോടൊപ്പം ആലോചിക്കുന്നതുപോലെയാണ് നീ ചെയ്യുന്നത്.
അഹം തു വ്യക്തതാമസ്യ വചനസ്യ ബ്രവീമി തേ। നഹി മാം കേവലം രോഷാത് ത്വം വിഗര്ഹിതുമര്ഹസി
ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നത് സത്യമായ വ്യക്തമായ വാക്കുകളാണ്. നീ വെറും കോപത്തിൽ മാത്രം എന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തേണ്ടതല്ല.
അസ്യ ത്വം ധരമാണസ്യ സുഗ്രീവസ്യ മഹാത്മനഃ। രുമായാം വര്തസേ കാമാത് സ്നുഷായാം പാപകര്മകൃത്
സുഗ്രീവൻ എന്ന മഹാത്മാവ് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ നീ രുമയോടൊപ്പം മോഹത്തിൽ പെട്ട്, പാപകരമായ പ്രവൃത്തിയാണ് ചെയ്തതെന്ന് അറിയണം.
തദ് വ്യതീതസ്യ തേ ധര്മാത് കാമവൃത്തസ്യ വാനര। ഭ്രാതൃഭാര്യാഭിമര്ശേഽസ്മിന് ദണ്ഡോഽയം പ്രതിപാദിതഃ
നീ ധർമ്മം വിട്ട് മോഹത്തിന്റെ വഴിയിലായപ്പോൾ, സഹോദരന്റെ ഭാര്യയെ സ്പർശിച്ചതിനുള്ള ശിക്ഷ ഇതാണ്.
നഹി ലോകവിരുദ്ധസ്യ ലോകവൃത്താദപേയുഷഃ। ദണ്ഡാദന്യത്ര പശ്യാമി നിഗ്രഹം ഹരിയൂഥപ
ലോകത്തിന്റെ രീതികൾക്ക് വിരുദ്ധമായി പെരുമാറുന്നവരെ ശിക്ഷിക്കാതെ മറ്റെന്തെങ്കിലും വഴി നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയില്ല, വാനരനായകനേ.
ന ച തേ മര്ഷയേ പാപം ക്ഷത്രിയോഽഹം കുലോദ്ഗതഃ। ഔരസീം ഭഗിനീം വാപി ഭാര്യാം വാപ്യനുജസ്യ യഃ
ഞാൻ ഒരു ഉന്നത വംശത്തിൽ ജനിച്ച ക്ഷത്രിയൻ ആണ്. അങ്ങനെ, അച്ഛന്റെ സഹോദരിയെയോ, സഹോദരന്റെ ഭാര്യയെയോ മോഹത്തിൽ സമീപിക്കുന്ന പാപം ഞാൻ ക്ഷമിക്കില്ല.
പ്രചരേത നരഃ കാമാത് തസ്യ ദണ്ഡോ വധഃ സ്മൃതഃ। ഭരതസ്തു മഹീപാലോ വയം ത്വാദേശവര്തിനഃ
ആരെങ്കിലും അങ്ങനെ മോഹത്തിൽ പെരുമാറിയാൽ, മരണശിക്ഷ തന്നെയാണ് വിധി. എന്നാൽ ഭരതൻ രാജാവാണ്, ഞങ്ങൾ അവന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരമാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
ത്വം ച ധര്മാദതിക്രാന്തഃ കഥം ശക്യമുപേക്ഷിതുമ്। ഗുരുധര്മവ്യതിക്രാന്തം പ്രാജ്ഞോ ധര്മേണ പാലയന്
നീ ധർമ്മം ലംഘിച്ചപ്പോൾ, ഗുരുവിന് വേണ്ടിയുള്ള കടമ മറന്നത് ഒരു ജ്ഞാനിയ്ക്ക് ക്ഷമിക്കാനാവില്ല.
ഭരതഃ കാമയുക്താനാം നിഗ്രഹേ പര്യവസ്ഥിതഃ। വയം തു ഭരതാദേശാവധിം കൃത്വാ ഹരീശ്വര। ത്വദ്വിധാന് ഭിന്നമര്യാദാന് നിഗ്രഹീതും വ്യവസ്ഥിതാഃ
ഭരതൻ മോഹത്തിൽ പെട്ടവരെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഉറപ്പുള്ളവനാണ്. ഞങ്ങൾ ഭരതന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിച്ച്, അതിരുവിട്ടവരെ നിയന്ത്രിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു, വാനരനായകനേ.
സുഗ്രീവേണ ച മേ സഖ്യം ലക്ഷ്മണേന യഥാ തഥാ। ദാരരാജ്യനിമിത്തം ച നിഃശ്രേയസ്കരഃ സ മേ
സുഗ്രീവനോടുള്ള എന്റെ സൗഹൃദം ലക്ഷ്മണനോടുള്ളത് പോലെ തന്നെയാണ്. അവന്റെ ഭാര്യക്കും രാജ്യത്തിനും വേണ്ടി ഞാൻ ചെയ്യുന്നത് ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്.
പ്രതിജ്ഞാ ച മയാ ദത്താ തദാ വാനരസംനിധൌ। പ്രതിജ്ഞാ ച കഥം ശക്യാ മദ്വിധേനാനവേക്ഷിതുമ്
വാനരന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഞാൻ നൽകിയ വാഗ്ദാനം എങ്ങനെ ഞാൻ മറക്കാൻ കഴിയും? എന്റെ പോലുള്ളവൻ വാഗ്ദാനം പാലിക്കാതെ ഇരിക്കില്ല.
തദേഭിഃ കാരണൈഃ സര്വൈര്മഹദ്ഭിര്ധര്മസംശ്രിതൈഃ। ശാസനം തവ യദ് യുക്തം തദ് ഭവാനനുമന്യതാമ്
ഇവയെല്ലാം വലിയയും ധാർമ്മികവുമായ കാരണങ്ങളാണ്. അതിനാൽ, നീ നൽകുന്ന ആജ്ഞ ശരിയാണെന്ന് നീ തന്നെ അംഗീകരിക്കണം.
സര്വഥാ ധര്മ ഇത്യേവ ദ്രഷ്ടവ്യസ്തവ നിഗ്രഹഃ। വയസ്യസ്യോപകര്തവ്യം ധര്മമേവാനുപശ്യതാ
എല്ലാ സാഹചര്യത്തിലും നിന്നെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ധർമ്മം തന്നെയാണ്. സ്നേഹിതനെ സഹായിക്കുമ്പോൾ ധർമ്മം മാത്രം കണക്കാക്കണം.
ശക്യം ത്വയാപി തത്കാര്യം ധര്മമേവാനുവര്തതാ। ശ്രൂയതേ മനുനാ ഗീതൌ ശ്ലോകൌ ചാരിത്രവത്സലൌ। ഗൃഹീതൌ ധര്മകുശലൈസ്തഥാ തച്ചരിതം മയാ
നീയും ധർമ്മം അനുസരിച്ച് ആ കടമ ചെയ്യാൻ കഴിയും. മനുവിൻ്റെ ധാർമ്മികമായ രണ്ട് ശ്ലോകങ്ങൾ ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഞാനും അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ജീവിച്ചത്.
രാജഭിര്ധൃതദണ്ഡാശ്ച കൃത്വാ പാപാനി മാനവാഃ। നിര്മലാഃ സ്വര്ഗമായാന്തി സന്തഃ സുകൃതിനോ യഥാ
രാജാക്കന്മാർ ശിക്ഷ നൽകുമ്പോൾ, പാപം ചെയ്ത ആളുകൾ ശുദ്ധരായി സ്വർഗത്തിൽ എത്തുന്നു, നല്ലവരുടെ പോലെ.
ശാസനാദ് വാപി മോക്ഷാദ് വാ സ്തേനഃ പാപാത് പ്രമുച്യതേ। രാജാ ത്വശാസന് പാപസ്യ തദവാപ്നോതി കില്ബിഷമ്
ശിക്ഷയിലൂടെയോ മോചനത്തിലൂടെയോ കള്ളൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു. പക്ഷേ, രാജാവ് പാപിയെ ശിക്ഷിക്കാതെ വിട്ടാൽ ആ പാപം രാജാവിനേയും ബാധിക്കും.
ആര്യേണ മമ മാന്ധാത്രാ വ്യസനം ഘോരമീപ്സിതമ്। ശ്രമണേന കൃതേ പാപേ യഥാ പാപം കൃതം ത്വയാ
എന്റെ മഹത്വമുള്ള പൂർവ്വികനായ മന്ധാത്രൻ ഒരു വലിയ ദുർഘടം നേരിടാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ഒരു ശമനൻ പാപം ചെയ്തപ്പോൾ, നീ ചെയ്തതുപോലെയാണ് ആ പാപം.
അന്യൈരപി കൃതം പാപം പ്രമത്തൈര്വസുധാധിപൈഃ। പ്രായശ്ചിത്തം ച കുര്വന്തി തേന തച്ഛാമ്യതേ രജഃ
മറ്റു രാജാക്കന്മാർ പോലും അശ്രദ്ധയിൽ പാപം ചെയ്താൽ, അവർ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ ആ പാപം അകറ്റപ്പെടുന്നു.
തദലം പരിതാപേന ധര്മതഃ പരികല്പിതഃ। വധോ വാനരശാര്ദൂല ന വയം സ്വവശേ സ്ഥിതാഃ
അതിനാല് ദുഃഖം വേണ്ട, വാനരരാശികളിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഈ വധം ധര്മ്മം അനുസരിച്ചാണ് സംഭവിച്ചത്. ഞങ്ങള്ക്ക് സ്വതന്ത്രമായി എന്തും ചെയ്യാന് കഴിയില്ലല്ലോ.
ശൃണു ചാപ്യപരം ഭൂയഃ കാരണം ഹരിപുംഗവ। തച്ഛ്രുത്വാ ഹി മഹദ് വീര ന മന്യും കര്തുമര്ഹസി
ഇനി മറ്റൊരു കാരണവും കേള്ക്കൂ, വാനരഗണത്തിലെ പ്രധാനനേ. അതു കേട്ടാല് നീ കോപിക്കേണ്ടതില്ല, വീരനേ.